Để nguồn nhân lực trở thành động lực tăng trưởng thực chất

Đây là thông điệp được ông Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) nhấn mạnh tại diễn đàn "Kinh tế Thủ đô lần thứ III năm 2026 (CEF III)" với chủ đề “Động lực tăng trưởng từ nguồn nhân lực chất lượng cao” chiều 8/10 tại Hà Nội.

Ông Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký HANOISME phát biểu khai mạc diễn đàn. Ảnh: Nguyệt Minh

Nguồn nhân lực phải trở thành lực đẩy phát triển

Trong bối cảnh Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, câu chuyện nguồn nhân lực đang được đặt lại ở một góc nhìn thực chất hơn. Vấn đề không đơn thuần là doanh nghiệp có tuyển đủ người hay không, mà quan trọng hơn là những người đang làm việc có đủ năng lực để làm chủ công nghệ, vận hành nguồn vốn, phát triển thị trường, nâng chất lượng sản phẩm và đưa doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị hay không.

Phát biểu tại CEF III, ông Mạc Quốc Anh- Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME), Trưởng ban Tổ chức Diễn đàn, nhấn mạnh nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là một yếu tố đầu vào của nền kinh tế, mà phải trở thành lực đẩy trực tiếp tạo ra năng suất, đổi mới sáng tạo, năng lực cạnh tranh và tăng trưởng mới cho doanh nghiệp.

Cách tiếp cận này cho thấy một sự thay đổi quan trọng trong tư duy về nhân lực. Chất lượng nguồn nhân lực không thể chỉ được đo bằng bằng cấp, chức danh hay số lượng người được đào tạo. Thước đo quan trọng hơn nằm ở năng lực thực thi và khả năng chuyển hóa năng lực của con người thành năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh.

Bởi vậy, “nguồn nhân lực chất lượng cao” cũng không chỉ là đội ngũ lãnh đạo hay chuyên gia. Đó là một hệ sinh thái nhân lực bao gồm quản trị, tài chính, đầu tư; công nghệ số, AI, dữ liệu, tự động hóa; bán hàng, marketing, thương mại điện tử, xuất khẩu, logistics; cùng đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên và lao động lành nghề trong sản xuất.

Với mỗi nhóm nhân lực, câu hỏi cần được đặt ra rất cụ thể: họ tạo ra năng suất gì, giá trị gia tăng gì, khả năng cạnh tranh gì và đóng góp thế nào cho tăng trưởng của doanh nghiệp? Đây chính là điểm then chốt để chuyển câu chuyện nhân lực từ một bài toán xã hội - lao động sang một vấn đề trực tiếp của năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng.

Con người là yếu tố chuyển hóa các nguồn lực thành kết quả

Thực tế cho thấy công nghệ, vốn và thị trường chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi có con người đủ năng lực để hấp thụ và vận hành.
Công nghệ có thể thay đổi phương thức sản xuất, AI và dữ liệu có thể tạo ra những mô hình kinh doanh mới, vốn giúp doanh nghiệp mở rộng đầu tư, còn thị trường tạo ra cơ hội tăng doanh thu. Nhưng để tất cả những nguồn lực đó chuyển thành sản phẩm, doanh thu, năng suất và giá trị gia tăng, yếu tố quyết định vẫn là năng lực của con người.

Đó cũng là logic xuyên suốt của CEF III. Nếu CEF I tập trung vào AI, thương mại điện tử và các công cụ số; CEF II đi sâu vào vốn, M&A, đầu tư, phát triển nhà cung ứng và nội địa hóa, thì CEF III tập trung vào nguồn nhân lực - yếu tố giúp doanh nghiệp hấp thụ và chuyển hóa những nguồn lực đó thành kết quả thực tế.

Theo ông Mạc Quốc Anh, bài toán nhân lực vì thế không thể tách rời năng suất, công nghệ, vốn, thị trường và chuỗi giá trị. Doanh nghiệp không chỉ cần trả lời “đang thiếu người”, mà phải xác định chính xác đang thiếu năng lực gì, vị trí nào cần nhân lực chất lượng cao, kỹ năng nào cần đào tạo lại và năng lực nào có thể bổ sung thông qua liên kết với các cơ sở đào tạo.

Từ “có người” đến “đúng năng lực” là một khoảng cách không nhỏ. Nhưng đây lại chính là khoảng cách quyết định khả năng tăng trưởng của doanh nghiệp trong giai đoạn mới.

Hiệu quả của đào tạo cũng cần được nhìn bằng những kết quả cụ thể: năng suất lao động tăng bao nhiêu, doanh số được cải thiện thế nào, chất lượng sản phẩm ra sao, khả năng hấp thụ vốn có tốt hơn không, doanh nghiệp có tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị hay không. Nói cách khác, đào tạo nhân lực chỉ thực sự có ý nghĩa khi năng lực được đào tạo có thể đi vào sản xuất, kinh doanh và tạo ra giá trị.

CEF III: từ diễn đàn đến những việc phải làm

Một trong những điểm đáng chú ý của CEF III là diễn đàn không đặt mục tiêu dừng lại ở việc trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm hay đưa ra các thông điệp chung về nguồn nhân lực.

Sự kiện do UBND thành phố Hà Nội và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ đạo; HANOISME là đầu mối tổ chức, điều phối cùng mạng lưới 18 đơn vị đồng chủ trì. Cùng với đó, diễn đàn có sự tham dự của Đại sứ và đại diện ngoại giao đến từ 15 quốc gia, mở rộng không gian kết nối giữa doanh nghiệp Thủ đô với các đối tác quốc tế trong các lĩnh vực nhân lực chất lượng cao, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư, thương mại và chuỗi giá trị toàn cầu.

Sự hiện diện của các đối tác quốc tế cũng đem đến một góc nhìn đáng chú ý: công nghệ không tự tạo ra thịnh vượng. Tại diễn đàn, Đại sứ Kazakhstan tại Việt Nam Kanat Tumysh nhấn mạnh tri thức, khả năng phán đoán, sức sáng tạo và quyết tâm của con người mới là yếu tố đưa công nghệ vào phục vụ phát triển.

Đây cũng là lý do Kazakhstan đang tăng cường gắn kết giáo dục, nghiên cứu với nhu cầu của nền kinh tế, đồng thời chú trọng kỹ năng số và kỹ thuật chuyên sâu. Việc Kazakhstan thành lập Đại học Trí tuệ Nhân tạo tại thủ đô Astana trong năm nay và mong muốn mở rộng hợp tác đào tạo, nghiên cứu với Việt Nam cho thấy yêu cầu chuẩn bị nhân lực cho nền kinh tế số không còn là câu chuyện riêng của một quốc gia.

Với Hà Nội, kết nối quốc tế như vậy có ý nghĩa ở chỗ mở rộng thêm không gian học hỏi, hợp tác đào tạo và kết nối nhân lực, qua đó giúp doanh nghiệp Thủ đô tiếp cận tốt hơn với những yêu cầu mới của thị trường và chuỗi giá trị toàn cầu.

CEF III cũng tạo thêm một cơ chế chuyên môn khi ra mắt Hội đồng Chuyên gia cấp cao gồm 9 thành viên hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế, khoa học - công nghệ, quản trị, giáo dục, truyền thông và doanh nghiệp. Hội đồng có vai trò tư vấn, phản biện, định hướng và tổng hợp chuyên môn cho các hoạt động của diễn đàn.

Trong khi đó, mạng lưới 18 đơn vị đồng chủ trì đại diện cho nhiều lĩnh vực như công nghệ thông tin, bán lẻ, M&A, công nghiệp hỗ trợ, logistics, dệt may, làng nghề, doanh nghiệp nữ và dịch vụ việc làm tạo điều kiện để câu chuyện nhân lực được nhìn từ nhiều góc độ của nền kinh tế.

Điểm quan trọng nhất để đánh giá hiệu quả thiết thực của CEF III sẽ không nằm ở quy mô tổ chức hay số lượng tham luận, mà ở khả năng biến những vấn đề được nhận diện tại diễn đàn thành các chương trình hành động cụ thể. Đây cũng là điều ông Mạc Quốc Anh nhấn mạnh: “Thước đo thành công của CEF III không nằm ở số lượng bài phát biểu hay số thông điệp được đưa ra, mà ở khả năng chuyển các kết luận thành việc phải làm sau diễn đàn”.

Lê Kim Liên