Đề xuất đổi cách quản lý bưu chính, chuyển mạnh sang hậu kiểm

Chia sẻ tại Hội nghị truyền thông chính sách đối với hai dự án Luật sửa đổi, bổ sung, diễn ra ngày 11/8 tại TP HCM, ông Lê Văn Chung, Vụ Bưu chính - Bộ Khoa học và Công nghệ nêu loạt thay đổi so với Luật Bưu chính đã ban hành năm 2010. Sau gần 16 năm, luật cũ đã bộc lộ hạn chế, được xây dựng trong bối cảnh thư tín là đối tượng chính của hoạt động bưu chính. Hiện thị trường đã thay đổi về quy mô, cơ cấu và phương thức vận hành, trong đó gói, kiện hàng hóa phục vụ thương mại điện tử chiếm phần lớn sản lượng.

Theo ông Chung, sự thay đổi này đặt ra yêu cầu sửa đổi toàn diện Luật Bưu chính. Theo cơ quan soạn thảo, thị trường đang trải qua bốn chuyển dịch, gồm bưu chính chuyển từ thư tín sang gói, kiện hàng hóa; bưu chính chuyển từ hoạt động chuyển phát đơn lẻ sang hạ tầng kết nối giữa không gian số và không gian vật lý; phương thức quản lý được đề xuất chuyển từ cấp phép, tiền kiểm sang đăng ký, công khai và hậu kiểm; và quản lý chuyển từ kiểm soát đồng loạt sang quản lý dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro.

Trên cơ sở đó, dự thảo xây dựng bốn nhóm chính sách: xác định lại dịch vụ bưu chính theo bản chất hoạt động; mở rộng dịch vụ bưu chính phổ cập sang gói, kiện hàng hóa; phát triển bưu chính thành hạ tầng thiết yếu của quốc gia và nền kinh tế số; phát triển bưu chính số trên nền tảng dữ liệu.

Ông Lê Văn Chung, Vụ Bưu chính - Bộ Khoa học và Công nghệ.

Ông Chung cũng cho biết, Dự thảo gồm 8 chương, 51 điều, trong đó hoàn thiện khái niệm dịch vụ bưu chính. Ngoài các công đoạn chấp nhận, chia chọn, vận chuyển và phát, dự thảo bổ sung khả năng lưu kho, xử lý đơn hàng, đóng gói và hoàn trả nếu những công đoạn này gắn trực tiếp với từng bưu gửi và được thực hiện trong quá trình cung cấp dịch vụ trên mạng bưu chính.

Dự thảo cũng phân biệt bưu chính và vận tải dựa trên việc xử lý, định danh, truy vết và phát từng bưu gửi, đồng thời phân loại doanh nghiệp theo khả năng kiểm soát mạng; mở rộng bưu chính phổ cập từ thư sang gói, kiện hàng hóa, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Khi xảy ra mất mát, hư hỏng hoặc chậm phát, người sử dụng dịch vụ không phải tự xác định lỗi thuộc về đơn vị nào. Doanh nghiệp ký hợp đồng với khách hàng phải chịu trách nhiệm về dịch vụ đã cam kết; trách nhiệm giữa doanh nghiệp và đối tác được phân bổ dựa trên vai trò trong chuỗi và khả năng kiểm soát thực tế.

Ông Chung nhấn mạnh, một chương mới về bưu chính số tập trung vào quản trị dữ liệu, định danh và truy vết bưu gửi. Việc kiểm soát người gửi được thực hiện theo mức độ rủi ro thay vì áp dụng đồng loạt, nhằm tăng khả năng phòng ngừa và giảm chi phí kiểm soát. Cách tiếp cận mới chuyển trọng tâm từ xử lý sau vi phạm sang phòng ngừa, đồng thời giảm chi phí kiểm soát đồng loạt đối với hàng tỷ bưu gửi mỗi năm.

Hà My