Bài 3: Đồ chơi trẻ em phải vượt qua những 'hàng rào' an toàn nào?

Theo Thông tư 36/2026/TT-BKHCN ban hành ngày 30/6/2026, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đồ chơi trẻ em thuộc nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro cao thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ. Danh mục bao gồm nhiều nhóm sản phẩm dành cho trẻ em như xe đạp ba bánh, xe có bàn đạp, búp bê, xe điện, mô hình thu nhỏ, đồ chơi xây dựng, đồ chơi hình con vật và nhiều loại đồ chơi khác.

Việc được xếp vào nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro cao đồng nghĩa đồ chơi phải chịu các yêu cầu quản lý tương ứng trước khi lưu thông. Đối với nhóm sản phẩm này, việc đánh giá sự phù hợp, chứng nhận và công bố hợp quy được thực hiện theo quy định quản lý chất lượng hiện hành; riêng hàng hóa nhập khẩu phải thực hiện các yêu cầu về kiểm tra nhà nước đối với chất lượng trước khi lưu thông theo quy định.

Từ thiết kế, vật liệu đến phép thử an toàn

QCVN 3:2019/BKHCN quy định yêu cầu về hóa học, trong đó có giới hạn thôi nhiễm của một số nguyên tố độc hại và yêu cầu đối với một số chất trong đồ chơi. Tùy loại sản phẩm và vật liệu, các phép thử tương ứng được thực hiện để đánh giá mức độ phù hợp với quy chuẩn. Điều này cũng cho thấy hình thức bên ngoài không thể là căn cứ duy nhất để đánh giá chất lượng.

Một món đồ chơi có màu sắc bắt mắt, thiết kế chắc chắn hoặc giá bán cao chưa đồng nghĩa với việc sản phẩm đã đáp ứng đầy đủ các yêu cầu an toàn. Sau khâu thiết kế và sản xuất, đồ chơi tiếp tục phải trải qua quá trình thử nghiệm và đánh giá sự phù hợp. Đây là bước giúp xác định sản phẩm có đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật được đặt ra hay không trước khi lưu thông.

Các nội dung đánh giá có thể liên quan đến đặc tính cơ học, khả năng phát sinh chi tiết nhỏ, tính cháy và những yêu cầu về thành phần hóa học theo quy chuẩn. Kết quả thử nghiệm là một trong những cơ sở quan trọng phục vụ việc đánh giá và chứng nhận sự phù hợp của sản phẩm.

Tuy nhiên, kiểm soát chất lượng không chỉ dừng ở một lần thử nghiệm. Với sản phẩm sản xuất trong nước, doanh nghiệp còn phải duy trì việc kiểm soát trong quá trình sản xuất để bảo đảm hàng hóa tiếp tục phù hợp với yêu cầu áp dụng. Đối với hàng nhập khẩu, sản phẩm phải đáp ứng các yêu cầu về kiểm tra chất lượng theo quy định trước khi lưu thông.

Nói cách khác, một sản phẩm đạt yêu cầu ở khâu thử nghiệm không có nghĩa doanh nghiệp có thể bỏ qua các bước kiểm soát tiếp theo. Chất lượng phải được duy trì trong quá trình sản xuất, nhập khẩu và đưa hàng hóa ra thị trường. Bên cạnh trách nhiệm của nhà sản xuất và đơn vị nhập khẩu, các tổ chức, cá nhân phân phối, kinh doanh cũng có trách nhiệm bảo đảm hàng hóa đáp ứng yêu cầu về chất lượng.

Trong quá trình lưu thông, khi cơ quan chức năng kiểm tra, các chủ thể liên quan phải có khả năng cung cấp hồ sơ, tài liệu chứng minh sự phù hợp của sản phẩm theo quy định. Đây là lớp kiểm soát tiếp nối sau nhà máy và khâu nhập khẩu, giúp cơ quan quản lý có cơ sở kiểm tra chất lượng của sản phẩm đang được bán trên thị trường.

Dấu CR, nhãn hàng hóa và “hàng rào” cuối cùng

Nếu với doanh nghiệp, các phép thử và hồ sơ hợp quy là những bước quan trọng thì với người tiêu dùng, dấu CR và nhãn hàng hóa là những thông tin có thể trực tiếp quan sát khi lựa chọn sản phẩm.

Đối với đồ chơi thuộc phạm vi điều chỉnh, QCVN 3:2019/BKHCN quy định yêu cầu về công bố hợp quy, dấu hợp quy và ghi nhãn trước khi lưu thông trên thị trường. Nhãn hàng hóa đồng thời cung cấp thông tin cần thiết về sản phẩm và đơn vị chịu trách nhiệm, cùng các nội dung phục vụ quá trình sử dụng như hướng dẫn, cảnh báo và độ tuổi phù hợp.

Trong đó, thông tin về độ tuổi có ý nghĩa đặc biệt đối với đồ chơi có nhiều bộ phận hoặc chi tiết nhỏ. Một sản phẩm phù hợp với trẻ lớn chưa chắc đã thích hợp với trẻ nhỏ. Vì vậy, phụ huynh cần đọc kỹ thông tin trên bao bì, thay vì chỉ lựa chọn dựa trên màu sắc, hình thức hoặc sự yêu thích của trẻ.

Đối với đồ chơi nhập khẩu phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng trước khi lưu thông và tiếp tục chịu sự quản lý theo quy định hiện hành trong quá trình bán trên thị trường. Điều này càng đáng lưu ý trong bối cảnh đồ chơi được phân phối qua nhiều kênh, từ cửa hàng truyền thống, siêu thị đến sàn thương mại điện tử. Sự đa dạng về nguồn cung giúp người tiêu dùng có thêm lựa chọn nhưng đồng thời cũng khiến việc xác định nguồn gốc, thông tin sản phẩm và chất lượng hàng hóa trở nên quan trọng hơn.

Với hàng hóa được bán trực tuyến, người mua thường chỉ có thể tiếp cận thông tin thông qua hình ảnh, mô tả sản phẩm và nội dung quảng cáo. Vì vậy, việc kiểm tra nhãn hàng hóa, thông tin về đơn vị chịu trách nhiệm và các cảnh báo cần thiết càng có ý nghĩa.

Một món đồ chơi an toàn vì thế không chỉ được quyết định bởi hình thức hay mức độ hấp dẫn với trẻ. Đằng sau sản phẩm là một chuỗi kiểm soát từ thiết kế, vật liệu, thử nghiệm, đánh giá sự phù hợp, chứng nhận và công bố hợp quy đến ghi nhãn và kiểm tra chất lượng. Mỗi khâu đều tạo thêm lớp bảo vệ trước khi sản phẩm đến tay trẻ em. Nhưng khi món đồ chơi đã bước vào đời sống hàng ngày, sự lựa chọn phù hợp và giám sát của cha mẹ vẫn là lớp bảo vệ cuối cùng, giúp hạn chế rủi ro có thể phát sinh trong quá trình sử dụng.

An Dương