Doanh nghiệp phải thực sự đứng ở trung tâm tiến trình đổi mới

Thực tế cho thấy, nhiều chính sách phát triển doanh nghiệp thời gian qua vẫn thiên về hỗ trợ ngắn hạn, chưa tạo được động lực đủ mạnh để doanh nghiệp chủ động đổi mới, đầu tư dài hạn cho khoa học công nghệ và nâng cấp quản trị. Điều này khiến không ít doanh nghiệp rơi vào vòng luẩn quẩn cạnh tranh bằng giá, dễ bị tổn thương trước các cú sốc thị trường và biến động toàn cầu.

Theo ông Huỳnh Thành Đạt - Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, việc đặt doanh nghiệp vào trung tâm của tiến trình đổi mới là cách tiếp cận đúng đắn, khoa học và sát với thực tiễn. Doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, mà phải được xem là lực lượng trực tiếp hiện thực hóa các chủ trương lớn về phát triển kinh tế tư nhân, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Khi doanh nghiệp đứng ở vị trí trung tâm, vai trò của tri thức, khoa học công nghệ và thể chế phát triển mới thực sự phát huy hiệu quả.

PGS. TS Huỳnh Thành Đạt - Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương.

Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức, lợi thế cạnh tranh dựa trên lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên đang dần suy giảm. Theo GS. TS. Vũ Minh Khương (Đại học Quốc gia Singapore), năng lực cạnh tranh hiện đại phải được xây dựng trên nền tảng năng suất tổng hợp, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải tái định vị chiến lược phát triển, chuyển từ bán sản phẩm đơn thuần sang cung cấp giải pháp, từ vai trò gia công sang làm chủ công nghệ và thương hiệu. Cùng với đó là yêu cầu nâng cấp quản trị doanh nghiệp, năng lực lãnh đạo và quản trị rủi ro, đặc biệt trong bối cảnh các tiêu chuẩn ESG ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc khi doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế.

Một điểm nghẽn lớn hiện nay là mối liên kết giữa nghiên cứu khoa học và nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp còn lỏng lẻo. Nhiều kết quả nghiên cứu chưa được thương mại hóa, trong khi doanh nghiệp thiếu cơ chế đặt hàng và đồng hành cùng các cơ sở nghiên cứu.

Thực tiễn từ doanh nghiệp cho thấy, khi khoa học công nghệ được tích hợp vào chiến lược phát triển dài hạn, doanh nghiệp có thể tạo ra bước chuyển mạnh mẽ về năng lực cạnh tranh. Bà Đặng Huỳnh Ức My- đại diện Công ty Cổ phần Thành Thành Công, Biên Hòa (AgriS) cho rằng, việc chuyển dịch từ mô hình nông nghiệp truyền thống sang hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn công nghệ cao, tích hợp AgTech - FoodTech - FinTech - ESG đã giúp doanh nghiệp nâng cao giá trị gia tăng, mở rộng thị trường và hướng tới phát triển bền vững.

Ở lĩnh vực công nghệ cao, TS. Lương Việt Quốc - Giám đốc điều hành Công ty Cổ phần Real-time Robotics nhấn mạnh, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có khả năng vươn ra thị trường toàn cầu nếu làm chủ được công nghệ lõi. Việc sở hữu bằng sáng chế quốc tế và trực tiếp đào tạo, chuyển giao công nghệ cho đối tác nước ngoài cho thấy, vai trò ngày càng rõ nét của doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị công nghệ cao.

Doanh nghiệp Việt Nam đã và đang vận dụng hiệu quả mô hình phối hợp “3 nhà” để nâng cao năng lực cạnh tranh, từng bước chinh phục các thị trường quốc tế khó tính.

Mô hình phối hợp Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp được xem là trụ cột để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, song trên thực tế hiệu quả vẫn chưa tương xứng với kỳ vọng. Theo ông Nguyễn Đình Tùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Vina T&T Group, để mô hình này vận hành hiệu quả, Nhà nước cần hoàn thiện cơ chế cho phép doanh nghiệp đặt hàng nghiên cứu, đơn giản hóa thủ tục và có chính sách ưu đãi đủ mạnh. Nhà trường phải gắn nghiên cứu với bài toán thị trường, trong khi doanh nghiệp cần coi đầu tư cho khoa học công nghệ và nguồn nhân lực là chiến lược dài hạn, không phải chi phí ngắn hạn.

Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không chỉ là câu chuyện riêng của từng doanh nghiệp, mà gắn chặt với năng lực cạnh tranh của cả nền kinh tế. Khi doanh nghiệp thực sự trở thành trung tâm của tiến trình đổi mới, các nguồn lực về tri thức, khoa học công nghệ sẽ được kích hoạt đồng bộ, tạo ra động lực tăng trưởng mới. Trong kỷ nguyên mới, việc đặt đúng doanh nghiệp vào trung tâm không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả, mà còn là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp Việt Nam từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Thanh Hiền