Doanh nghiệp xi măng đổi mới công nghệ, áp dụng tiêu chuẩn để nâng cao năng suất

Sản xuất xi măng từ lâu được xem là một trong những ngành công nghiệp nền tảng, giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế Việt Nam. Không chỉ đáp ứng nhu cầu xây dựng, hạ tầng kỹ thuật, ngành còn góp phần thúc đẩy tăng trưởng và ổn định thị trường vật liệu. Tuy nhiên, bước sang năm 2025, ngành xi măng đang đối mặt với nhiều thách thức khi chi phí đầu vào duy trì ở mức cao, giá điện điều chỉnh tăng, trong khi hoạt động xuất khẩu gặp khó do các biện pháp phòng vệ thương mại tại nhiều thị trường.

Áp lực kép từ chi phí và thị trường buộc các doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận. Thay vì phụ thuộc vào mở rộng sản lượng, nhiều đơn vị chuyển sang đầu tư chiều sâu, tập trung vào công nghệ, quản trị và tiêu chuẩn nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Đây cũng là hướng đi phù hợp trong bối cảnh các yêu cầu về môi trường và phát thải ngày càng siết chặt.

Một trong những xu hướng nổi bật là ứng dụng công nghệ tận dụng nhiệt khí thải để phát điện. Nhiều nhà máy như VICEM Hoàng Mai hay VICEM Tam Điệp đã triển khai các hệ thống thu hồi nhiệt dư với công suất từ vài MW đến trên 10 MW. Công nghệ này cho phép tái sử dụng nhiệt từ quá trình sản xuất clinker để tạo ra điện năng, giúp giảm đáng kể chi phí vận hành và phụ thuộc vào lưới điện quốc gia, đồng thời góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Xi măng Tân Quang luôn nỗ lực đẩy mạnh chuyển đổi công nghệ và tối ưu vận hành

Song song đó, việc đồng bộ xử lý chất thải trong lò nung cũng đang trở thành giải pháp quan trọng. Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 41:2025/BNNMT, có hiệu lực từ đầu năm 2026, các nhà máy xi măng sẽ phải đáp ứng những yêu cầu nghiêm ngặt hơn về loại chất thải được xử lý, điều kiện vận hành và kiểm soát khí thải. Quy chuẩn này không chỉ giúp tiết kiệm nguyên liệu mà còn biến ngành xi măng thành một mắt xích trong hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn.

Trong bức tranh chuyển đổi đó, Công ty Cổ phần Xi măng Tân Quang với lợi thế về nguồn nguyên liệu và định hướng đầu tư bài bản, đã mạnh dạn nâng cấp dây chuyền sản xuất với mức độ tự động hóa lên tới 80%. Các thiết bị chủ chốt được nhập khẩu từ những quốc gia có nền công nghiệp phát triển, giúp đảm bảo chất lượng sản phẩm ổn định, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật cao. Nhờ đó, thương hiệu xi măng Tân Quang ngày càng được tin dùng trong nhiều công trình xây dựng.

Không chỉ dừng lại ở tự động hóa, doanh nghiệp này còn chú trọng cải tiến quy trình vận hành và khuyến khích sáng kiến kỹ thuật trong lao động. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm tiêu hao năng lượng và tăng khả năng cạnh tranh trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe.

Một đại diện khác cho xu hướng đổi mới công nghệ là Công ty Cổ phần Xi măng Hà Tiên 1. Doanh nghiệp này đã đầu tư mạnh vào hệ thống sản xuất hiện đại, đồng thời triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải trong toàn bộ chuỗi sản xuất. Hà Tiên 1 cũng tích cực áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng và môi trường quốc tế, hướng tới phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, Công ty Cổ phần Xi măng Bỉm Sơn cũng là một trường hợp tiêu biểu khi đẩy mạnh chuyển đổi công nghệ và tối ưu vận hành. Doanh nghiệp đã triển khai nhiều giải pháp tự động hóa trong điều khiển sản xuất, đồng thời đầu tư các hệ thống xử lý môi trường hiện đại nhằm đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng cao. Việc kết hợp giữa công nghệ và quản trị giúp Bỉm Sơn duy trì chất lượng sản phẩm ổn định và nâng cao hiệu suất hoạt động.

Nhờ đổi mới công nghệ đã giúp Xi măng Bỉm Sơn duy trì chất lượng

Sự chuyển dịch của các doanh nghiệp xi măng không chỉ mang tính tự phát mà còn phản ánh xu thế tất yếu của ngành. Trong bối cảnh hội nhập, các tiêu chuẩn về phát thải, tiết kiệm năng lượng và truy xuất nguồn gốc ngày càng trở thành “giấy thông hành” để sản phẩm tiếp cận thị trường quốc tế. Do đó, việc đầu tư công nghệ không còn là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc để tồn tại và phát triển.

Tuy vậy, quá trình chuyển đổi cũng đặt ra không ít thách thức. Chi phí đầu tư ban đầu lớn, thời gian hoàn vốn dài, trong khi thị trường vẫn tiềm ẩn nhiều biến động. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải có chiến lược dài hạn, đồng thời cần sự hỗ trợ từ chính sách, đặc biệt trong lĩnh vực tín dụng xanh và khuyến khích đổi mới công nghệ.

Trong dài hạn, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tuân thủ các quy chuẩn và nâng cao năng lực quản trị sẽ giúp ngành xi măng Việt Nam không chỉ vượt qua giai đoạn khó khăn mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững. Khi đó, ngành xi măng sẽ không chỉ là trụ cột vật liệu xây dựng mà còn trở thành ngành công nghiệp hiện đại, thân thiện với môi trường và có sức cạnh tranh cao trên thị trường khu vực và quốc tế.

An Dương