Đưa ESG vào quản trị: Từ yêu cầu tuân thủ đến lợi thế cạnh tranh

Sáng ngày 13/8, tại TP.HCM, Uỷ ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia (Uỷ ban) phối hợp với Tổ chức Năng suất Châu Á (Asian Productivity Organization- APO) tổ chức Hội thảo "Chuyển đổi xanh, ESG và năng suất - Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam".

Hội thảo được tổ chức nhằm cập nhật các xu hướng và yêu cầu mới của thị trường quốc tế về ESG và chuyển đổi xanh; chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn triển khai tại Việt Nam; đồng thời giới thiệu các phương pháp, công cụ và định hướng xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp cho doanh nghiệp.

Hội thảo "Chuyển đổi xanh, ESG và năng suất - Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam" diễn ra vào sáng ngày 13/8. 

ESG không còn là câu chuyện của các tập đoàn lớn

Phát biểu khai mạc tại Hội thảo, TS. Trần Hậu Ngọc - Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, Giám đốc APO Việt Nam nhấn mạnh, các phiên hôm nay sẽ tập trung vào những yêu cầu mới của thị trường và quy định quốc tế. Đồng thời tập trung vào các giải pháp năng suất xanh gắn với công nghệ số và những phương pháp thực tiễn để xây dựng hệ thống quản trị ESG ở cấp độ doanh nghiệp.

Theo TS. Trần Hậu Ngọc, ESG và chuyển đổi xanh không còn chỉ là vấn đề quan tâm của các tập đoàn đa quốc gia lớn. Những yêu cầu từ thị trường quốc tế, nhà đầu tư, khách hàng và chuỗi cung ứng toàn cầu đang ngày càng tác động trực tiếp tới các doanh nghiệp ở mọi quy mô.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp đang tham gia hoặc có định hướng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế, xu hướng này vừa đặt ra thách thức mới, vừa mở ra những cơ hội quan trọng.

TS. Trần Hậu Ngọc - Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, Giám đốc APO Việt Nam phát biểu khai mạc Hội thảo. 

“Việc đáp ứng các yêu cầu về phát triển bền vững có thể đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư nguồn lực, nâng cao năng lực và điều chỉnh phương thức quản trị. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp có thể sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực, giảm thiểu lãng phí, tăng cường năng lực quản trị và tận dụng tốt hơn dữ liệu thì những thay đổi này không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu của thị trường mà còn góp phần trực tiếp nâng cao năng suất, khả năng thích ứng và năng lực cạnh tranh trong dài hạn” - TS. Trần Hậu Ngọc khẳng định.

Theo ông, ESG không nên được nhìn nhận đơn thuần là yêu cầu về báo cáo hay tuân thủ mà cần gắn với quá trình cải thiện năng suất, tạo ra những kết quả thực chất trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Ông cũng cho biết tăng cường năng lực cho doanh nghiệp về năng suất xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo sẽ tiếp tục là một trong những trọng tâm hợp tác giữa Việt Nam và APO trong thời gian tới.

Đưa ESG vào hoạt động quản trị hằng ngày

Chia sẻ tại hội thảo, bà Yulia Dobrolyubova, thành viên hợp danh, Trưởng bộ phận Bền vững doanh nghiệp và Biến đổi khí hậu khu vực Châu Á, ERM cho biết, các yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) đang chuyển nhanh từ những cam kết mang tính tự nguyện thành các tiêu chí ngày càng có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận thị trường, nguồn vốn và chuỗi cung ứng.

“Với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là những doanh nghiệp tham gia thị trường quốc tế, ESG vì thế không còn đơn thuần là câu chuyện lập báo cáo mà đang trở thành một phần của hoạt động quản trị và năng lực cạnh tranh”, bà Yulia Dobrolyubova nhận định.

Theo bà, ESG cần được nhìn nhận theo cách tiếp cận tổng thể, liên quan đến tác động, quản trị rủi ro và cơ hội cũng như tạo ra giá trị. Một trong những thay đổi đáng chú ý là trọng tâm của phát triển bền vững đang dịch chuyển từ việc đáp ứng yêu cầu sang tạo ra giá trị có thể đo lường được cho doanh nghiệp.

Theo Báo cáo Xu hướng thường niên 2026 được dẫn tại hội thảo, doanh nghiệp đang chuyển trọng tâm phát triển bền vững sang những hành động có khả năng mang lại giá trị tài chính có thể đo lường. Hiệu quả về môi trường và xã hội cũng ngày càng được nhìn nhận là yếu tố quan trọng đối với thành công của các dự án đầu tư.

Bà Yulia Dobrolyubova cho rằng, doanh nghiệp không nên xem báo cáo ESG là đích đến cuối cùng. Báo cáo chỉ là “đầu ra”, điều quan trọng hơn là ESG phải được đưa vào hoạt động quản trị và vận hành hằng ngày.

Theo đó, chiến lược ESG cần bắt đầu từ tầm nhìn và mục tiêu tổng thể, xác định các vấn đề ESG trọng yếu, thiết lập cơ chế quản trị, mục tiêu, chỉ số đánh giá và hệ thống theo dõi; sau đó xây dựng kế hoạch hành động, triển khai các sáng kiến, dự án và đánh giá tác động.

Các tiêu chuẩn ISO hiện có cũng có thể trở thành nền tảng để doanh nghiệp triển khai ESG thay vì xây dựng một hệ thống hoàn toàn mới, như ISO 14001 về quản lý môi trường, ISO 14064 về khí nhà kính, ISO 14067 về dấu chân carbon sản phẩm, ISO 50001 về quản lý năng lượng, ISO 45001 về an toàn và sức khỏe nghề nghiệp, ISO 37000 về quản trị tổ chức, ISO 37301 về quản lý tuân thủ và ISO 37001 về chống hối lộ.

Đáng chú ý, bà Yulia Dobrolyubova cũng cho biết, ISO IWA 48:2024 được công bố tháng 11/2024, là tài liệu hướng dẫn đầu tiên của ISO dành riêng cho ESG. Khung này hướng tới các tổ chức ở mọi quy mô và tập trung không chỉ vào kết quả công bố mà còn vào cách ESG được triển khai, tích hợp vào văn hóa và hoạt động của tổ chức.

Bà Yulia Dobrolyubova, thành viên hợp danh, Trưởng bộ phận Bền vững doanh nghiệp và Biến đổi khí hậu khu vực Châu Á, ERM trình bày tham luận.

Biến chất thải thành nguồn lực

Ở góc độ năng suất xanh, TS. Thantip Punmatharith, Giám đốc điều hành và chuyên gia ESG của Công ty TNHH Get Solutions Thailand cho rằng, các yêu cầu về ESG đang tạo ra cả sức ép lẫn động lực để doanh nghiệp nâng cao khả năng chống chịu và năng lực cạnh tranh.

Những sức ép bên ngoài đến từ quy định và yêu cầu tuân thủ, kỳ vọng của nhà đầu tư, yêu cầu chuỗi cung ứng và nhu cầu của người tiêu dùng. Trong khi đó, động lực nội tại bao gồm giảm chi phí, nâng cao hiệu quả, xây dựng uy tín thương hiệu và thu hút nhân tài.

Một giải pháp được nhấn mạnh là Năng suất xanh (Green Productivity) gắn với kinh tế tuần hoàn. Theo TS. Thantip Punmatharith, kinh tế tuần hoàn xác định định hướng, còn năng suất xanh tạo ra con đường triển khai thực tế thông qua sử dụng hiệu quả năng lượng, nước và nguyên vật liệu; cải tiến quy trình; ngăn ngừa chất thải; đồng thời tái sử dụng, sửa chữa, tái sản xuất và tái chế.

Đáng chú ý, việc tái sản xuất sản phẩm có thể sử dụng ít hơn 50-80% năng lượng và nguyên liệu so với sản xuất sản phẩm từ nguyên liệu nguyên sinh. Doanh nghiệp cũng có thể biến chất thải công nghiệp thành nguyên liệu mới, qua đó chuyển chi phí xử lý thành nguồn thu, giảm phụ thuộc vào chôn lấp và tăng khả năng chủ động về nguồn nguyên liệu.

Kim Thoa