ESG trở thành “thước đo” năng lực cạnh tranh của nhiều ngân hàng tại Việt Nam

Trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về phát triển bền vững, ESG là bộ tiêu chuẩn được sử dụng để đánh giá về môi trường (Environmental), xã hội (Social) và quản trị doanh nghiệp (Governance) đang trở thành yếu tố quan trọng đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam.

Nếu trước đây ESG chủ yếu được xem là xu hướng mang tính khuyến khích, thì hiện nay nhiều thị trường xuất khẩu lớn đã coi đây là điều kiện bắt buộc trong quá trình lựa chọn đối tác và đánh giá chuỗi cung ứng. Không chỉ chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp còn phải chứng minh khả năng quản lý phát thải, sử dụng tài nguyên hiệu quả, bảo đảm điều kiện lao động và minh bạch trong quản trị.

Các chuyên gia cho rằng ESG không còn đơn thuần là “bộ tiêu chí xanh” mà đang dần trở thành nền tảng giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất theo hướng dài hạn và bền vững hơn. Khi được tích hợp vào chiến lược phát triển, ESG có thể hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu chi phí vận hành, giảm rủi ro pháp lý, nâng cao uy tín thương hiệu và tăng khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.

ESG không còn đơn thuần là “bộ tiêu chí xanh” mà đang dần trở thành nền tảng giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất 

Trong bối cảnh các quốc gia thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh, những ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, điện tử, chế biến gỗ, thủy sản hay logistics đang chịu áp lực ngày càng lớn từ yêu cầu giảm phát thải và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Điều này buộc doanh nghiệp phải thay đổi mô hình quản trị nếu không muốn bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam đã chủ động triển khai ESG theo hướng gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất – kinh doanh thay vì chỉ dừng ở các chương trình truyền thông hay trách nhiệm xã hội đơn lẻ. Trong đó, lĩnh vực tài chính – ngân hàng cũng ghi nhận xu hướng ESG tăng mạnh trong vài năm gần đây. Nhiều tổ chức tín dụng bắt đầu đưa yếu tố môi trường và xã hội vào quy trình thẩm định tín dụng nhằm hạn chế rủi ro liên quan đến các dự án có phát thải lớn hoặc tác động tiêu cực tới môi trường.

Điển hình, Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) đang thúc đẩy chiến lược tài chính bền vững thông qua việc tăng tỷ trọng tín dụng xanh, ứng dụng ngân hàng số để giảm sử dụng giấy tờ và cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho khách hàng ở nhiều khu vực.

Theo các chuyên gia kinh tế, điểm cốt lõi của ESG không nằm ở việc doanh nghiệp “đánh bóng hình ảnh”, mà là thay đổi mô hình quản trị theo hướng minh bạch, có khả năng chống chịu tốt hơn trước biến động thị trường và các rủi ro dài hạn.

Việc áp dụng ESG cũng giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu suất vận hành thông qua tiết kiệm năng lượng, quản lý nguyên vật liệu hiệu quả và tối ưu chuỗi cung ứng. Trong dài hạn, đây được xem là yếu tố góp phần nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Trong những năm gần đây, Vietcombank được xem là một trong những ngân hàng tiên phong thúc đẩy tài chính xanh và tích hợp ESG vào hoạt động quản trị. Ngân hàng này xây dựng chiến lược phát triển bền vững gắn với mục tiêu tăng trưởng dài hạn, trong đó ưu tiên cấp tín dụng cho các dự án năng lượng tái tạo, hạ tầng xanh, sản xuất thân thiện môi trường và doanh nghiệp giảm phát thải carbon.

Không chỉ tập trung vào tín dụng xanh, Vietcombank còn đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm giảm tiêu thụ giấy trong vận hành và giao dịch. Các nền tảng ngân hàng điện tử, eKYC và thanh toán không tiền mặt được xem là một phần trong chiến lược giảm tác động môi trường, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho khách hàng.

Ở khía cạnh quản trị, ngân hàng chú trọng xây dựng hệ thống quản trị rủi ro theo chuẩn quốc tế, tăng cường minh bạch thông tin và công bố các báo cáo phát triển bền vững định kỳ. Theo nhiều chuyên gia, việc tích hợp ESG đang giúp Vietcombank nâng cao khả năng thích ứng trước những yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường tài chính toàn cầu.

Cùng với Vietcombank, BIDV cũng là một trong những ngân hàng tích cực triển khai ESG thông qua chiến lược tài chính bền vững và tín dụng xanh. Ngân hàng hiện ưu tiên nguồn vốn cho các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và các dự án giảm phát thải khí nhà kính.

Đáng chú ý, BIDV đã công bố phiên bản mới của Khung khoản vay bền vững (Sustainable Loan Framework 2.0), nhằm cập nhật các tiêu chí đánh giá và quản lý dòng vốn cho các dự án đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Đây được xem là bước đi nhằm đồng bộ hoạt động tín dụng với các tiêu chuẩn ESG quốc tế cũng như mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam.

Song song với hoạt động cấp tín dụng xanh, BIDV cũng thúc đẩy chuyển đổi số trong vận hành nhằm tối ưu nguồn lực và giảm phát sinh giấy tờ. Ngân hàng đồng thời tham gia nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, giúp khách hàng tiếp cận các mô hình sản xuất ít phát thải và thân thiện môi trường hơn.

Nhiều ngân hàng đưa yếu tố môi trường và xã hội vào quy trình thẩm định tín dụng nhằm hạn chế rủi ro 

Trong khi đó, Techcombank lại xem ESG là một trong những trụ cột chiến lược trong quá trình phát triển dài hạn. Ngân hàng đặt mục tiêu trở thành đơn vị dẫn đầu về tài chính bền vững tại Việt Nam thông qua việc mở rộng tín dụng xanh, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình phát triển ít phát thải và thúc đẩy số hóa toàn diện trong hoạt động ngân hàng.

Theo các báo cáo phát triển bền vững đã công bố, Techcombank xây dựng khung quản trị ESG với sự tham gia trực tiếp của lãnh đạo cấp cao cùng các bộ phận quản trị rủi ro, vận hành và chiến lược. Ngân hàng cũng triển khai cơ chế đánh giá rủi ro môi trường – xã hội trong hoạt động cấp tín dụng theo tiêu chuẩn của IFC nhằm kiểm soát các dự án có nguy cơ tác động tiêu cực tới môi trường.

Ngoài ra, Techcombank còn thúc đẩy nhiều hoạt động giảm phát thải nội bộ như phát triển mô hình ngân hàng không giấy, hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần và đầu tư vào các tòa nhà đạt chuẩn tiết kiệm năng lượng. Theo công bố của doanh nghiệp, dư nợ tín dụng xanh của ngân hàng đã đạt quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng trong những năm gần đây, cho thấy ESG đang dần trở thành một phần quan trọng trong chiến lược tăng trưởng dài hạn của ngành ngân hàng Việt Nam.

Tuy nhiên, quá trình triển khai ESG trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam hiện vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Theo đó, để ESG thực sự trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng bền vững của ngành ngân hàng, cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng và các định chế tài chính quốc tế. Trong đó, việc hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính xanh, phát triển nguồn nhân lực và tiêu chuẩn đánh giá ESG sẽ đóng vai trò quan trọng.

Trong bối cảnh xu hướng tài chính xanh đang phát triển mạnh trên toàn cầu, ESG được xem là yếu tố giúp các ngân hàng nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế và thích ứng tốt hơn với yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Lê Lan