Đường sắt áp dụng chuẩn mới trong tính toán thời gian chạy tàu

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14578-1:2025 tương đương hoàn toàn với tiêu chuẩn quốc tế ISO 24675-1:2022.

Trong hoạt động vận tải đường sắt, biểu đồ chạy tàu được xem là “xương sống” của toàn bộ quá trình khai thác. Từ biểu đồ này, các đơn vị quản lý hạ tầng và doanh nghiệp vận tải có thể xây dựng kế hoạch điều hành chạy tàu, bố trí đầu máy toa xe, tổ chức nhân lực và điều phối hoạt động tại các ga. Muốn lập được biểu đồ khả thi, trước hết cần xác định chính xác thời gian chạy tàu giữa các ga.

Theo phạm vi áp dụng được công bố, tiêu chuẩn mô tả các tham số và yêu cầu đối với việc tính toán thời gian chạy tàu ngắn nhất. Đây là cơ sở để các nhà quản lý kết cấu hạ tầng đường sắt, đơn vị khai thác đường sắt và các tổ chức liên quan xây dựng biểu đồ chạy tàu hằng ngày hoặc hằng năm bảo đảm tính khả thi và độ đúng giờ trong khai thác.

Một trong những điểm đáng chú ý của TCVN 14578-1:2025 là nhấn mạnh vai trò của việc xác định thời gian chạy tàu tối thiểu giữa các ga trước khi thực hiện các bước lập kế hoạch khác. Theo tiêu chuẩn, nhiều nội dung vận hành quan trọng như khoảng cách chạy tàu giữa các đoàn tàu, lịch trình khai thác, kế hoạch sử dụng phương tiện, bố trí lái tàu và nhân viên hay tính toán năng lực thông qua của tuyến đều phụ thuộc vào kết quả tính toán thời gian chạy tàu.

Bên cạnh việc đưa ra các yêu cầu về tính toán, tiêu chuẩn còn đề cập đến việc đánh giá tính phù hợp của kết quả thông qua quá trình xác minh phản ứng của hệ thống khi các tham số đầu vào thay đổi. Điều này giúp bảo đảm các giá trị được tính toán phản ánh sát thực tế vận hành, đồng thời hỗ trợ các đơn vị khai thác đưa ra các phương án tổ chức chạy tàu hiệu quả hơn.

Theo các chuyên gia trong lĩnh vực đường sắt, thời gian chạy tàu là một trong những chỉ tiêu quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực vận tải và chất lượng dịch vụ. Nếu tính toán không chính xác, biểu đồ chạy tàu có thể thiếu tính khả thi, dẫn đến chậm tàu, giảm hiệu quả khai thác hoặc phát sinh xung đột trong quá trình vận hành. Việc chuẩn hóa phương pháp tính toán theo tiêu chuẩn thống nhất giúp nâng cao độ tin cậy của công tác điều hành và lập kế hoạch.

Tiêu chuẩn cũng xác định rõ phạm vi áp dụng chỉ giới hạn trong việc tính toán thời gian chạy tàu phục vụ lập biểu đồ chạy tàu. Những phương pháp tính toán được sử dụng cho các mục đích khác ngoài công tác lập thời gian biểu không thuộc phạm vi điều chỉnh của tài liệu này.

Trong bối cảnh ngành đường sắt đang từng bước hiện đại hóa hoạt động quản lý và khai thác, TCVN 14578-1:2025 được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên ngành. Việc áp dụng các phương pháp tính toán thống nhất không chỉ hỗ trợ nâng cao hiệu quả vận hành mà còn tạo nền tảng cho việc phát triển các hệ thống quản lý, điều hành và lập kế hoạch chạy tàu theo hướng số hóa trong tương lai.

Hùng Anh