ESG góp phần thúc đẩy năng suất bền vững trong ngành dệt may

Trong bối cảnh kinh tế xanh và tiêu dùng bền vững đang trở thành xu hướng toàn cầu, ngành dệt may đang đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi mạnh mẽ mô hình sản xuất. Các thị trường lớn như Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ hay Nhật Bản ngày càng đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe liên quan đến phát thải carbon, sử dụng nguyên liệu thân thiện môi trường, minh bạch chuỗi cung ứng và trách nhiệm xã hội. Điều này khiến ESG (Environmental – Social – Governance) trở thành một “chuẩn mực mới”, buộc doanh nghiệp dệt may phải thích ứng nếu muốn duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Trên thực tế, ESG không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc mô hình sản xuất theo hướng hiệu quả hơn. Khi tích hợp các tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị vào chiến lược phát triển, doanh nghiệp có thể tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, giảm lãng phí trong sản xuất và nâng cao hiệu quả vận hành. Đây cũng chính là nền tảng để thúc đẩy năng suất bền vững.

ESG trở thành một “tấm hộ chiếu” mới trong chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu

Ở trụ cột môi trường (E - Environmental), nhiều doanh nghiệp dệt may đang từng bước đầu tư vào các giải pháp công nghệ xanh như hệ thống nhuộm tiết kiệm nước, sử dụng năng lượng tái tạo, cải tiến quy trình xử lý nước thải và giảm phát thải carbon. Những cải tiến này giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí năng lượng và tài nguyên trong dài hạn, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng nghiêm ngặt của thị trường quốc tế. Việc tối ưu hóa sử dụng năng lượng và nguyên liệu cũng góp phần trực tiếp nâng cao hiệu suất sản xuất.

Bên cạnh đó, trụ cột xã hội (S - Social) của ESG cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất lao động. Khi doanh nghiệp chú trọng cải thiện điều kiện làm việc, tăng cường đào tạo kỹ năng và bảo đảm phúc lợi cho người lao động, môi trường làm việc trở nên ổn định và hiệu quả hơn. Người lao động có động lực làm việc tốt hơn, gắn bó với doanh nghiệp lâu dài, từ đó góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và năng suất sản xuất.

Trong khi đó, yếu tố quản trị minh bạch (G - Governance) và hiệu quả giúp doanh nghiệp cải thiện khả năng điều hành và quản lý chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp dệt may đang từng bước áp dụng các hệ thống quản trị hiện đại, ứng dụng chuyển đổi số và tự động hóa để theo dõi quy trình sản xuất, quản lý nguyên vật liệu và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Những giải pháp này giúp giảm thiểu sai sót trong sản xuất, tối ưu hóa quy trình vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, việc áp dụng ESG còn thúc đẩy ngành dệt may chuyển dịch sang mô hình kinh tế tuần hoàn. Thay vì mô hình sản xuất truyền thống “sản xuất – tiêu dùng – thải bỏ”, nhiều doanh nghiệp đang hướng tới việc tái chế sợi, tái sử dụng vải thừa và phát triển các sản phẩm từ nguyên liệu tái chế. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm lượng chất thải ra môi trường mà còn tạo ra nguồn nguyên liệu mới, góp phần nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm dệt may.

Các chuyên gia cho rằng, ESG đang trở thành một yếu tố then chốt giúp ngành dệt may Việt Nam nâng cấp chuỗi giá trị. Khi doanh nghiệp chủ động đầu tư vào công nghệ xanh, quản trị minh bạch và sản xuất bền vững, sản phẩm dệt may Việt Nam sẽ có cơ hội tiếp cận những phân khúc thị trường có giá trị cao hơn, đồng thời tăng khả năng hợp tác với các thương hiệu quốc tế.

Dây chuyền sản xuất tại Tổng công ty May Nhà Bè

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi ESG cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa khi phải đối mặt với chi phí đầu tư ban đầu lớn và yêu cầu kỹ thuật cao. Vì vậy, bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, cần có sự hỗ trợ từ chính sách như phát triển tín dụng xanh, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực để quá trình chuyển đổi diễn ra hiệu quả hơn.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam - Vũ Đức Giang, ESG với các doanh nghiệp lớn không phải là vấn đề quá lớn nhưng việc đầu tư các giải pháp triển khai đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ thì sẽ cần rất nhiều sự cân nhắc, bên cạnh đó việc thiếu khung chính sách hỗ trợ là yếu tố quan trọng, làm chậm tiến độ thực thi ESG. Việt Nam hiện cũng chưa có quy định bắt buộc, hướng dẫn thống nhất về công bố ESG, trừ một số điều kiện cho doanh nghiệp niêm yết.

Ngoài ra, theo ông Giang, các rào cản dữ liệu và minh bạch chuỗi cung ứng là một thách thức kỹ thuật lớn. Doanh nghiệp gặp khó trong thu thập, chuẩn hóa và báo cáo dữ liệu ESG do hệ thống quản lý lạc hậu, thiếu công cụ số và chưa có quy trình giám sát toàn diện. Đặc biệt, trong ngành dệt may, truy xuất nguồn gốc sợi, bông, hóa chất còn khó khăn do chuỗi cung ứng phân tán và nhà cung cấp quy mô nhỏ, dẫn tới thiếu minh bạch và khó chứng minh hiệu quả ESG. “Những rào cản này không chỉ khiến doanh nghiệp chậm bước, mà còn làm mất đi cơ hội tạo ra giá trị bền vững và năng lực cạnh tranh trong môi trường toàn cầu đầy biến động”, ông Giang cho biết. 

Trong dài hạn, ESG không chỉ là xu hướng mà sẽ trở thành tiêu chuẩn tất yếu của ngành dệt may toàn cầu. Việc chủ động tích hợp ESG vào chiến lược phát triển sẽ giúp doanh nghiệp dệt may Việt Nam không chỉ đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế mà còn nâng cao năng suất, tối ưu hóa nguồn lực và xây dựng mô hình sản xuất bền vững. Đây chính là nền tảng quan trọng để ngành dệt may từng bước chuyển từ mô hình gia công chi phí thấp sang mô hình sản xuất xanh, hiệu quả và có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

 Bảo Linh