Gỡ điểm nghẽn, khơi thông động lực tăng trưởng, hướng tới mục tiêu Kinh tế số chiếm 30% GDP

Chiều 14/8, đã diễn ra Diễn đàn kinh doanh 2026 với chủ đề “Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên mới” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI),Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức.

Mục tiêu kinh tế số chiếm tối thiểu 30% GDP vào năm 2030

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, ông Bùi Trung Nghĩa- Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhấn mạnh, Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc chiến lược để thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Ông Bùi Trung Nghĩa - Phó Chủ tịch iên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

Theo đó, Nghị quyết của Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã xác định, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực chính của mô hình tăng trưởng mới. Cùng với đó, Nghị quyết số 57 - NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã đưa ra mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số chiếm tối thiểu 30% GDP, cho thấy khoa học công nghệ, chuyển đổi số đang được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với năng suất, tốc độ tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Mới đây, Chính phủ tiếp tục ban hành Quyết định 1033/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026 - 2030 với mục tiêu xây dựng nền kinh tế số năng động dựa trên nền tảng số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, từng bước hình thành phương thức sản xuất mới, thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, phát triển xanh và bền vững. Đồng thời, kiến tạo xã hội số văn minh, an toàn và bao trùm, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận và thụ hưởng các thành quả của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, nâng cao chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của người dân.

“Gắn liền với tiến trình chuyển đổi số quốc gia, những năm qua, kinh tế số đã khẳng định vai trò là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, góp phần định hình lực lượng sản xuất hiện đại, là nền tảng đưa Việt Nam phát triển bứt phá trong kỷ nguyên số”- ông Bùi Trung Nghĩa chia sẻ.

Ông Nghĩa cho biết, theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tỉ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP năm 2025 ước đạt 14,02%, tương đương khoảng 72,1 tỉ USD, tăng 1,64 lần so với năm 2020. Tốc độ tăng trưởng 2 con số duy trì trong nhiều năm, nền kinh tế số Việt Nam vươn lên đứng thứ hai ở Đông Nam Á và ở nhóm nền kinh tế số phát triển nhanh nhất. Trong đó, thương mại điện tử tiếp tục giữ vai trò trụ cột khi chiếm 2/3 quy mô nền kinh tế số.

Diễn đàn kinh doanh 2026 với chủ đề “Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên mới”.

Tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo lực đẩy cho kinh tế số

Tuy nhiên, theo ông Bùi Trung Nghĩa, tốc độ phát triển của kinh tế số chưa tương xứng với tiềm năng. Giá trị gia tăng của kinh tế số còn thấp, anwng lực công nghệ lõi còn hạn chế và mức độ lan tỏa chưa đồng đều. Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn chưa tham gia sâu vào chuỗi giá trị số, trong khi quá trình số hóa tại các ngành sản xuất còn gặp nhiều rào cản.

Ông Nghĩa cho rằng, điểm nghẽn lớn nằm ở khả năng tiếp cận nguồn lực của doanh nghiệp. Khoảng 98% doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong khi nhiều doanh nghiệp còn gặp khó khăn về tín dụng.

“Hạn chế về nguồn lực tài chính khiến nhiều doanh nghiệp khó đầu tư máy móc, công nghệ, phần mềm quản trị, dữ liệu số, bảo mật, tự động hóa, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng trí tuệ nhân tạo”- ông Nghĩa nói.

Theo ông Nghĩa, để kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng mới, cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa nhằm thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi quản trị, tiếp cận mô hình tăng trưởng mới.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân vào phát triển các dự án hạ tầng số và quản trị số - chìa khóa để mở rộng không gian phát triển và nâng cao hiệu quả vận hành nền kinh tế.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Hoa Cương- Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương) cho rằng, Việt Nam cần tạo đột phá về tư duy và thể chế phát triển để kinh tế số thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới.

Theo ông Cương, bên cạnh việc hoàn thiện thể chế, cần phát triển đồng bộ hạ tầng số, dữ liệu số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận công nghệ, tài chính và thị trường để thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Trong đó, ưu tiên hoàn thiện khung pháp lý, mở rộng cơ chế thử nghiệm (sandbox) đối với các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, dữ liệu mở và tài sản số, đồng thời thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn.

Tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và nguồn lực để thúc đẩy kinh tế số

Tại diễn đàn, TS. Nguyễn Huy Công- Viện trưởng Viện Phát triển Công nghệ tiên tiến - Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho rằng, quá trình triển khai Nghị quyết 57 vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ.

Theo TS. Công, hệ thống đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số từ Trung ương đến địa phương hiện chưa hoàn chỉnh và đồng bộ. Trong đó, nguồn lực đầu tư tại một số địa phương còn dàn trải, chưa tập trung đầy đủ cho các lĩnh vực cần thiết.

Đối với những lĩnh vực đặc thù như điện tử, bán dẫn, dù được quan tâm, việc đầu tư và đưa vào hệ thống đổi mới sáng tạo vẫn chưa bài bản. Các địa phương muốn triển khai cần có phòng thí nghiệm và đội ngũ nhân sự phù hợp, trong khi nguồn nhân lực phụ trách các phòng thí nghiệm về điện tử bán dẫn hiện còn thiếu.

TS. Công cho biết, Bộ Khoa học và Công nghệ đang triển khai các nhóm giải pháp nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp. Trong đó, hệ thống quản lý nhà nước có Cục Đổi mới sáng tạo, Cục Khởi nghiệp và Cục Chuyển đổi số; nhóm tư vấn, phối hợp với địa phương có Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia và Viện V-KIST; cùng với đó là các quỹ hỗ trợ doanh nghiệp.

“Cần xây dựng chiến lược phù hợp, có tính đột phá trong từng hoạt động sản xuất, kinh doanh tại mỗi địa phương để thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững” - TS Công nhấn mạnh.

Các ý kiến tại diễn đàn cùng cho rằng, chỉ khi tháo gỡ được những điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, dữ liệu và nguồn lực, trao cho doanh nghiệp một môi trường minh bạch để phát huy tối đa năng lực đổi mới sáng tạo, Việt Nam mới thực sự biến kinh tế số thành động lực để bứt phá tăng trưởng hai con số, đưa đất nước tự tin tiến vào kỷ nguyên thịnh vượng.

Lê Kim Liên