Góp ý dự thảo Luật Đo lường sửa đổi: Hướng tới quản lý hiện đại, minh bạch

Tham dự hội thảo có Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định, Chủ tịch Uỷ ban TCĐLCL Quốc gia Nguyễn Nam Hải, Phó Chủ tịch Uỷ ban Trần Hậu Ngọc, Trưởng ban Ban Đo lường Trần Quý Giầu, đại diện Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội; Vụ Khoa giáo Văn xã - Văn phòng Chính phủ; Bộ Tư pháp; đại diện các bộ, ngành, Sở Khoa học và Công nghệ các tỉnh, hiệp hội, doanh nghiệp, các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực đo lường.

Phát biểu khai mạc tại hội thảo, Chủ tịch Uỷ ban TCĐLCL Quốc gia Nguyễn Nam Hải cho biết, sau hơn 14 năm thực hiện Luật Đo lường năm 2011, bối cảnh phát triển của đất nước đã có nhiều thay đổi sâu sắc. Chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng khẳng định vai trò là động lực phát triển, yêu cầu hoàn thiện thể chế để đáp ứng Cách mạng công nghiệp lần thứ tư ngày càng trở nên cấp thiết.

Trong bối cảnh đó, lĩnh vực đo lường đang đứng trước yêu cầu mới về phương thức quản lý, hạ tầng kỹ thuật, kết nối và liên thông dữ liệu, cũng như mức độ hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Chủ tịch Uỷ ban TCĐLCL Quốc gia Nguyễn Nam Hải.

“Việc sửa đổi, bổ sung Luật Đo lường là hết sức cần thiết nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, nhất là Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cùng Chỉ thị số 38-CT/TW về đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia; đồng thời khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật hiện hành, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các luật có liên quan và đáp ứng yêu cầu đổi mới trong quản lý nhà nước”, Chủ tịch Uỷ ban Nguyễn Nam Hải nhấn mạnh.

Chủ tịch Uỷ ban Nguyễn Nam Hải cũng bày tỏ, trên cơ sở tổng kết thực tiễn thi hành Luật Đo lường năm 2011, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, rà soát hệ thống pháp luật có liên quan và tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành, địa phương, tổ chức, doanh nghiệp, cơ quan chủ trì soạn thảo đã bước đầu xây dựng dự thảo Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Đo lường trên cơ sở ba nhóm chính sách lớn như sau:

Thứ nhất, chuyển đổi số hoạt động đo lường; từng bước chuyển từ phương thức quản lý thủ công sang quản lý trên nền tảng số và dữ liệu số.

Thứ hai, xã hội hóa, phát huy vai trò doanh nghiệp tham gia xây dựng năng lực hệ thống đo lường quốc gia.

Thứ ba, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, cải cách thủ tục hành chính và cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh.

Chủ tịch Uỷ ban mong muốn lắng nghe các ý kiến góp ý sâu sắc, thẳng thắn và trách nhiệm từ các cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội, các chuyên gia, nhà khoa học và những người trực tiếp hoạt động trong lĩnh vực đo lường. Những ý kiến là cơ sở rất quan trọng để tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự thảo Luật, bảo đảm dự thảo bám sát thực tiễn, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, cải cách hành chính và hội nhập quốc tế.

Báo cáo đề dẫn, Phó Chủ tịch Uỷ ban Trần Hậu Ngọc cho biết, thời gian qua thi hành Luật Đo lường đã đạt được kết quả nhất định, trong đó, khuôn khổ pháp lý về đo lường từng bước được hoàn thiện; Hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đo lường được nâng lên; Hệ thống chuẩn đo lường và hạ tầng kỹ thuật đo lường được củng cố, phát triển; Mạng lưới tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phát triển theo hướng xã hội hóa;

Kiểm soát phương tiện đo trong các lĩnh vực trọng điểm được tăng cường; Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm về đo lường có chuyển biến tích cực; Quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và người tiêu dùng được bảo vệ tốt hơn; Hoạt động đo lường góp phần thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Phó Chủ tịch Uỷ ban TCĐLCL Quốc gia Trần Hậu Ngọc.

Cụ thể, đơn vị đo được triển khai thống nhất trên phạm vi cả nước, bên cạnh đó, hàng nghìn mẫu phương tiện đo nhập khẩu, sản xuất được phê duyệt hằng năm, phép đo được kiểm soát; Hiện có 51 chuẩn đo lường quốc gia, hơn 8000 chuẩn công tác. Cùng với đó, trong kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm có hơn 600 tổ chức đăng ký (nhóm 1), hơn 400 tổ chức được chỉ định (nhóm 2), hơn 4000 kiểm định viên và kiểm định khoảng 10 triệu phương tiện đo/năm.

Ngoài ra, có khoảng 46 cơ sở công bố đủ điều kiện sử dụng dấu định lượng trên hồ sơ đánh giá, thường xuyên triển khai có trọng tâm, trọng điểm về thanh tra, kiểm tra trên phạm vi cả nước, đồng thời, tham gia các tổ chức quốc tế như: OIML, APLMF, WG3 của ACCSQ, CGPM, APMP, EGM.

Bên cạnh những thuận lợi, việc thi hành Luật Đo lường cũng gặp không ít khó khăn, vướng mắc. Chia sẻ về vấn đề này, Phó Chủ tịch Uỷ ban cho hay, về phương tiện đo, phép đo và chuyển đổi số trong hoạt động đo lường, quy định hiện hành chưa theo kịp phương tiện đo thông minh, đo tự động, đo từ xa và quản lý dữ liệu đo lường trên môi trường số. Bên cạnh đó, hạ tầng kỹ thuật đo lường và bảo đảm đo lường chưa có cơ chế đủ mạnh để phát triển hạ tầng đo lường hiện đại và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, áp dụng bảo đảm đo lường.

Ngoài ra, hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, quy định về điều kiện hoạt động và thủ tục chỉ định còn phức tạp, chưa tách bạch rõ giữa cung cấp dịch vụ tự nguyện và hoạt động bắt buộc phục vụ quản lý nhà nước. Phát sinh vướng mắc khi chưa đồng bộ với Luật Đầu tư mới.

Đồng thời, cơ chế quản lý hàng đóng gói sẵn còn cứng, thiếu tính khả thi và chưa phù hợp với định hướng hậu kiểm, quản lý theo rủi ro. Thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm quản lý nhà nước chưa đồng bộ với Luật Thanh tra và mô hình chính quyền 2 cấp; phân công, phối hợp, phân cấp và chia sẻ dữ liệu trong quản lý nhà nước về đo lường còn có điểm chưa rõ, làm giảm hiệu quả kiểm tra và hậu kiểm.

Trước những vấn đề trên, Phó Chủ tịch Uỷ ban cũng đề ra mục đích và quan điểm sửa đổi Luật Đo lường, cụ thể, thứ nhất, thể chế hóa chủ trương của Đảng về KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển hạ tầng chất lượng quốc gia;

Thứ hai, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy năng suất, chất lượng, đổi mới sáng tạo và bảo vệ người tiêu dùng;

Thứ ba, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phát huy vai trò chủ động của bộ, ngành, địa phương;

Thứ tư, bảo đảm đồng bộ, thống nhất, khả thi với hệ thống pháp luật và cam kết quốc tế;

Thứ năm, đổi mới tư duy quản lý: từ quản lý phương tiện đo sang quản lý độ tin cậy phép đo; từ kiểm soát thủ công sang quản lý bằng dữ liệu, nền tảng số và rủi ro;

Thứ sáu, thiết kế Luật theo hướng khung, ổn định, linh hoạt, giao Chính phủ quy định chi tiết để thích ứng nhanh với công nghệ và thực tiễn.

Các đại biểu trao đổi, thảo luận tại hội thảo.

Bên cạnh đó, chính sách và dự kiến quy phạm hoá nội dung gồm 3 chính sách: Chính sách 1, chuyển đổi số hoạt động đo lường: Sửa đổi, bổ sung Điều 3, 52a, 52b, 52c, 55, 56; chính sách 2, xã hội hóa, phát huy vai trò doanh nghiệp tham gia xây dựng năng lực hệ thống đo lường quốc gia: Sửa đổi, bổ sung Điều 5, 5a, 12; chính sách 3, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh: Sửa đổi, bổ sung Điều 3, 14, 18, 19, 25, 30, 31, 32, 33, 34, 36, 39, 41, 46, 48, 51, 52, 54, 55, 56.

Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu đã tích cực trao đổi, thảo luận và đóng góp nhiều ý kiến thiết thực nhằm hoàn thiện dự thảo Luật.

Hội thảo thu hút đông đảo đại biểu tham dự.

Kết luận hội thảo, Chủ tịch Uỷ ban TCĐLCL Quốc gia Nguyễn Nam Hải đánh giá cao ý kiến đóng góp rất trách nhiệm, thẳng thắn, có chiều sâu và giá trị thực tiễn cao của các đại biểu tham dự. Đây là cơ sở quan trọng để ban soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ dự thảo Luật.

Hà My