Hà Nội hướng tới hệ thống định danh và truy xuất nguồn gốc hàng hóa thống nhất

Nhu cầu cấp thiết về một hệ thống truy xuất nguồn gốc thống nhất

Trong bối cảnh thị trường hàng hóa ngày càng phát triển và chuỗi cung ứng trở nên phức tạp, việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với công tác quản lý nhà nước cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Tại Hà Nội, nhu cầu xây dựng một hệ thống định danh và truy xuất nguồn gốc thống nhất đang được đặt ra nhằm tăng cường minh bạch thông tin, nâng cao hiệu quả quản lý thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Thủ đô hiện là trung tâm tiêu thụ hàng hóa lớn của khu vực miền Bắc, với lượng sản phẩm lưu thông mỗi ngày rất lớn. Chuỗi cung ứng hàng hóa, đặc biệt là thực phẩm, thường đi qua nhiều khâu trung gian trước khi đến tay người tiêu dùng. Điều này khiến việc kiểm soát nguồn gốc và chất lượng sản phẩm trở nên khó khăn hơn, nhất là trong bối cảnh vẫn còn tồn tại nguy cơ hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc hàng hóa không rõ nguồn gốc trên thị trường.

Bên cạnh đó, khi xảy ra sự cố liên quan đến chất lượng hoặc an toàn thực phẩm, việc truy vết nguồn gốc hàng hóa đôi khi mất nhiều thời gian do dữ liệu chưa được liên thông giữa các đơn vị quản lý và các khâu trong chuỗi cung ứng. Vì vậy, việc xây dựng một hệ thống truy xuất nguồn gốc có tính thống nhất, kết nối dữ liệu giữa các cơ quan quản lý và các chủ thể tham gia thị trường được xem là yêu cầu cần thiết trong giai đoạn hiện nay.

Trong những năm gần đây, nhiều địa phương và ngành hàng đã bắt đầu triển khai các hệ thống truy xuất nguồn gốc, đặc biệt đối với nông sản và thực phẩm. Tuy nhiên, các hệ thống này vẫn còn thiếu sự đồng bộ. Một số nền tảng được phát triển riêng lẻ, chưa có tiêu chuẩn tích hợp chung, dẫn đến tình trạng dữ liệu phân tán và khó khăn trong việc chia sẻ thông tin giữa các hệ thống.

Ở góc độ doanh nghiệp, việc áp dụng truy xuất nguồn gốc vẫn còn gặp không ít trở ngại. Một số doanh nghiệp lo ngại về chi phí đầu tư hoặc rủi ro liên quan đến bảo mật dữ liệu khi số hóa toàn bộ chuỗi cung ứng. Trong khi đó, nhận thức của người tiêu dùng về việc kiểm tra thông tin truy xuất khi mua hàng vẫn chưa thật sự phổ biến, khiến hiệu quả của các hệ thống truy xuất nguồn gốc chưa được phát huy đầy đủ.

Thử nghiệm các giải pháp công nghệ cho truy xuất nguồn gốc hướng tới hệ sinh thái dữ liệu minh bạch 

Nhằm tìm kiếm các giải pháp phù hợp cho việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc trong tương lai, mới đây Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đã tổ chức hoạt động giới thiệu và trình diễn giải pháp định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc hàng hóa trên địa bàn thành phố.

Sự kiện nhằm cung cấp thông tin về các nền tảng công nghệ đang được nghiên cứu và ứng dụng, đồng thời tạo diễn đàn để cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp trao đổi về khả năng triển khai một hệ thống truy xuất nguồn gốc có tính thống nhất và liên thông dữ liệu.

Tại hoạt động này, các chuyên gia đã trình diễn một số giải pháp công nghệ phục vụ việc định danh và truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Trong đó có các nền tảng ứng dụng công nghệ định danh số và chuỗi khối nhằm tạo ra mã định danh duy nhất cho từng sản phẩm trong chuỗi cung ứng.

Theo mô hình được giới thiệu, mỗi sản phẩm sẽ được gắn một mã định danh duy nhất theo chuẩn quốc tế và hiển thị trên bao bì dưới dạng mã QR hoặc các hình thức nhận diện khác. Mã định danh này cho phép ghi nhận toàn bộ thông tin liên quan đến vòng đời của sản phẩm, từ khâu sản xuất, nhập khẩu, kiểm định, vận chuyển đến phân phối và tiêu dùng.

Trong quá trình lưu thông hàng hóa, các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng như nhà sản xuất, đơn vị vận chuyển, kho bãi và hệ thống phân phối có thể cập nhật và xác thực thông tin trực tiếp trên hệ thống. Mỗi hoạt động được ghi nhận dưới dạng dữ liệu số, từ đó tạo thành hồ sơ truy xuất xuyên suốt vòng đời sản phẩm.

Khi dữ liệu được lưu trữ và liên thông trên cùng một nền tảng, cơ quan quản lý có thể theo dõi luồng hàng hóa theo thời gian thực, hỗ trợ công tác giám sát thị trường và xử lý vi phạm nhanh chóng hơn. Đồng thời, doanh nghiệp cũng có thêm công cụ để chứng minh nguồn gốc và chất lượng sản phẩm, qua đó nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Theo ông Nguyễn Tiến Sỹ, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, việc xây dựng và vận hành một nền tảng truy xuất nguồn gốc quy mô lớn, tuân thủ các chuẩn mực quốc tế, có thể mang lại nhiều lợi ích cho công tác quản lý cũng như phát triển kinh tế.

Hệ thống dữ liệu tập trung sẽ giúp cơ quan quản lý theo dõi luồng hàng hóa theo thời gian thực, phục vụ việc phân tích thị trường và nhận diện sớm các rủi ro. Đồng thời, việc gắn mã định danh duy nhất cho từng sản phẩm cũng góp phần phòng chống gian lận thương mại, hàng giả và hàng không rõ nguồn gốc trên thị trường.

Bên cạnh đó, việc sử dụng một nền tảng dùng chung có thể giúp tránh tình trạng mỗi doanh nghiệp hoặc địa phương phát triển các hệ thống truy xuất riêng lẻ. Điều này không chỉ giảm chi phí đầu tư mà còn tạo điều kiện để nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tham gia vào quá trình chuyển đổi số trong chuỗi cung ứng.

Đối với người tiêu dùng, hệ thống truy xuất nguồn gốc sẽ giúp việc kiểm tra thông tin sản phẩm trở nên thuận tiện hơn. Chỉ cần sử dụng điện thoại thông minh quét mã trên bao bì, người mua có thể tiếp cận các thông tin liên quan đến nguồn gốc, quá trình sản xuất và các chứng nhận của sản phẩm.

Trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý thị trường, việc nghiên cứu và từng bước triển khai hệ thống định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc hàng hóa được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, tăng cường niềm tin của người tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững

An Dương (T/h)