Hà Tĩnh đẩy mạnh số hóa truy xuất nguồn gốc, minh bạch thông tin sản phẩm

Người tiêu dùng ngày càng quan tâm sản phẩm được tạo ra ở đâu, trải qua những công đoạn nào và có bảo đảm chất lượng hay không. Cùng với đó, yêu cầu về minh bạch thông tin trong sản xuất, kinh doanh cũng ngày càng rõ nét. Trong bối cảnh này, truy xuất nguồn gốc trở thành công cụ quan trọng, giúp xác định hành trình của sản phẩm và tạo thêm cơ sở để người tiêu dùng lựa chọn hàng hóa.

Với Hà Tĩnh, thúc đẩy truy xuất nguồn gốc không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn hướng tới nâng cao giá trị sản phẩm địa phương. Khi thông tin về nguồn gốc, quá trình sản xuất và lưu thông được ghi nhận đầy đủ, doanh nghiệp có thêm cơ sở xây dựng thương hiệu, còn người tiêu dùng thuận tiện hơn trong tiếp cận thông tin sản phẩm.

Định hướng này được cụ thể hóa trong Kế hoạch triển khai truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035 do UBND tỉnh Hà Tĩnh ban hành. Theo đó, tỉnh hướng tới đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động truy xuất nguồn gốc, nâng cao nhận thức của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân; đồng thời xây dựng các chuỗi sản xuất, cung ứng công khai, minh bạch, đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và hội nhập quốc tế.

Hà Tĩnh đang từng bước đưa truy xuất nguồn gốc trở thành một phần của quá trình sản xuất, kinh doanh. Ảnh: Hồ Loan/Báo Hà Tĩnh

Đáng chú ý, đến năm 2030, Hà Tĩnh phấn đấu hình thành hệ sinh thái khai thác dữ liệu và ứng dụng số dựa trên dữ liệu truy xuất nguồn gốc. Đây được xem là nền tảng để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong nông nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và năng lực cạnh tranh của nông sản địa phương.

Cùng với mục tiêu này, dữ liệu trên hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa của tỉnh đang được chuẩn hóa theo từng nhóm đối tượng quản lý, gồm cơ sở sản xuất, kinh doanh; sản phẩm, lô sản xuất, mã truy xuất nguồn gốc; thông tin truy xuất và nhật ký sản xuất. Dữ liệu được lưu trữ tập trung, bảo đảm tính đầy đủ, thống nhất, khả năng mở rộng và đáp ứng yêu cầu kết nối, chia sẻ với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Từ nền tảng dữ liệu, yêu cầu tiếp theo là đưa truy xuất vào thực tế sản xuất, kinh doanh. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh không chỉ tiếp cận công cụ mà còn có khả năng xây dựng, cập nhật và quản lý dữ liệu trên môi trường số.

Hà Tĩnh đang từng bước hỗ trợ các cơ sở thông qua việc ứng dụng mã số, mã vạch, nhãn điện tử, hộ chiếu số và định danh sản phẩm. Những công cụ này giúp thông tin về sản phẩm được gắn với mã nhận diện cụ thể, tạo thuận lợi cho việc cập nhật, quản lý và kiểm tra.

Trong năm 2026, tỉnh triển khai tập huấn về ứng dụng truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh. Nội dung tập trung vào các quy định về mã số, mã vạch, truy xuất nguồn gốc và cách tổ chức dữ liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Các cơ sở được hướng dẫn xây dựng cấu trúc dữ liệu theo chuỗi cung ứng, đăng ký mã số, mã vạch, tạo mã truy vết và thiết lập hồ sơ quản lý lô, mẻ sản xuất. Việc tiếp cận trực tiếp quy trình sử dụng tem điện tử, từ in ấn, dán tem đến quét kiểm tra, cũng giúp truy xuất nguồn gốc trở nên gần với hoạt động thực tế hơn, thay vì chỉ được nhìn nhận như một yêu cầu về hồ sơ, giấy tờ.

Cùng với đó, việc vận hành và thử nghiệm hệ thống truy xuất nguồn gốc của tỉnh giúp các cơ sở làm quen với phương thức quản lý dữ liệu trên môi trường số. Khi được triển khai đồng bộ, hệ thống có thể trở thành cầu nối giữa thông tin sản phẩm với cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Tuy nhiên, giá trị của truy xuất không nằm ở việc sản phẩm có gắn mã hay không, mà ở chất lượng thông tin phía sau mã đó. Dữ liệu phải được cập nhật đầy đủ, chính xác và phản ánh đúng quá trình hình thành sản phẩm. Nếu thông tin thiếu hoặc không được duy trì thường xuyên, khả năng truy xuất khó phát huy hiệu quả.

Vì vậy, việc nâng cao kỹ năng cho các cơ sở sản xuất, kinh doanh có ý nghĩa quan trọng. Khi doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh chủ động xây dựng dữ liệu, truy xuất nguồn gốc có thể trở thành một phần trong hoạt động quản lý sản phẩm, thay vì chỉ thực hiện khi có yêu cầu kiểm tra.

Ở góc độ doanh nghiệp, dữ liệu truy xuất giúp theo dõi sản phẩm theo từng lô, mẻ, hỗ trợ kiểm soát thông tin trong quá trình sản xuất và lưu thông. Khi phát sinh vấn đề, việc xác định sản phẩm liên quan cũng thuận lợi hơn. Thông tin minh bạch đồng thời tạo thêm cơ sở để doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu và xây dựng niềm tin với đối tác, khách hàng.

Đối với người tiêu dùng, khả năng truy xuất giúp tăng tính minh bạch khi lựa chọn sản phẩm. Thay vì chỉ dựa vào hình thức bao bì hoặc thông tin quảng bá, người mua có thể tiếp cận thêm dữ liệu liên quan đến nguồn gốc và quá trình hình thành sản phẩm.

Với các sản phẩm đặc trưng của Hà Tĩnh, việc đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc còn mở ra cơ hội nâng cao giá trị và khả năng tiếp cận thị trường. Khi sản phẩm có thông tin rõ ràng, được quản lý bằng dữ liệu và có thể kiểm tra nguồn gốc, lợi thế cạnh tranh cũng được củng cố.

Trong thời gian tới, việc mở rộng ứng dụng mã số, mã vạch, nhãn điện tử, hộ chiếu số và định danh sản phẩm cần tiếp tục gắn với chuẩn hóa dữ liệu và nâng cao nhận thức của các cơ sở sản xuất, kinh doanh. Đây là nền tảng để truy xuất nguồn gốc được triển khai thực chất, phục vụ đồng thời quản lý chất lượng, bảo vệ thương hiệu và quyền lợi người tiêu dùng.

Từ việc cung cấp công cụ đến hình thành thói quen cập nhật dữ liệu, Hà Tĩnh đang từng bước đưa truy xuất nguồn gốc trở thành một phần của quá trình sản xuất, kinh doanh. Khi hành trình sản phẩm được minh bạch từ đầu vào đến thị trường, truy xuất không chỉ giúp chứng minh nguồn gốc mà còn trở thành dữ liệu để nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của nông sản địa phương.

An Dương