Hải Phòng nâng cao năng lực tiêu chuẩn đo lường chất lượng cho cấp cơ sở

Hoạt động sản xuất, kinh doanh ngày càng đa dạng, hàng hóa lưu thông với số lượng lớn và yêu cầu bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ngày càng cao đang đặt ra nhiều áp lực đối với công tác quản lý tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng. Trong bối cảnh đó, việc phát hiện vi phạm đã khó, áp dụng đúng quy định pháp luật để xử lý vi phạm một cách thống nhất, đúng thẩm quyền lại càng là yêu cầu quan trọng đối với đội ngũ cán bộ thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở.

Thực tế cho thấy, lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng có phạm vi quản lý rộng, liên quan trực tiếp đến sản phẩm, hàng hóa từ khâu sản xuất đến lưu thông trên thị trường. Một sai phạm về chất lượng hàng hóa, phương tiện đo hay việc không tuân thủ các quy định về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng, hoạt động của doanh nghiệp và môi trường kinh doanh.

Trong khi đó, hệ thống văn bản pháp luật trong lĩnh vực này đang tiếp tục được hoàn thiện. Nhiều quy định mới về kiểm tra chuyên ngành, xử lý vi phạm hành chính và phân công trách nhiệm quản lý được ban hành, đòi hỏi cán bộ thực hiện nhiệm vụ phải thường xuyên cập nhật để tránh tình trạng áp dụng không đúng hoặc không thống nhất giữa các địa phương.

Hải Phòng hướng dẫn nghiệp vụ xử lý vi phạm về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng. Ảnh: Lê Tuấn

Mới đây, Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thuộc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng đã tổ chức phổ biến, hướng dẫn nghiệp vụ xử lý vi phạm hành chính và các quy định liên quan trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng cho hơn 100 đại biểu đến từ các xã, phường trên địa bàn thành phố.

Thay vì chỉ dừng ở việc phổ biến văn bản, hoạt động tập trung vào những vấn đề cán bộ cơ sở có thể gặp trong quá trình kiểm tra thực tế như xác định hành vi vi phạm, thẩm quyền xử lý, mức xử phạt, hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả. Những vướng mắc phát sinh trong quá trình áp dụng pháp luật cũng được trao đổi nhằm hướng tới cách thực hiện thống nhất giữa các địa phương.

Một trong những nội dung quan trọng được cập nhật là Nghị định số 217/2025/NĐ-CP của Chính phủ về hoạt động kiểm tra chuyên ngành. Nghị định có hiệu lực từ ngày 5/8/2025, quy định rõ về thẩm quyền, nhiệm vụ, quyền hạn cũng như trình tự, thủ tục kiểm tra chuyên ngành. Theo quy định, hoạt động kiểm tra không chỉ nhằm phát hiện và xử lý vi phạm mà còn hướng tới chấn chỉnh, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và phòng ngừa vi phạm.

Đối với lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, yêu cầu nâng cao năng lực thực thi ở cơ sở càng trở nên cần thiết khi Hải Phòng đang đẩy mạnh hoàn thiện cơ chế phối hợp quản lý. UBND thành phố đã ban hành Quyết định số 37/2026/QĐ-UBND về Quy chế phối hợp quản lý nhà nước đối với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa trên địa bàn. Đây được xem là cơ sở để tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị và địa phương trong công tác quản lý.

Song song với kiểm tra và xử lý vi phạm, Hải Phòng cũng đang thúc đẩy các hoạt động nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Trong năm 2026, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố đã tổ chức đối thoại, tiếp nhận và giải quyết kiến nghị của doanh nghiệp trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng. Theo định hướng của thành phố, tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng không chỉ là công cụ quản lý mà còn giữ vai trò quan trọng trong việc mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, thành phố cũng đã triển khai Chương trình đảm bảo đo lường năm 2026 và ban hành kế hoạch thực hiện Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026-2035. Theo Kế hoạch số 263/KH-UBND, Hải Phòng hướng tới đưa hoạt động tiêu chuẩn hóa trở thành một trong những động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Từ những định hướng trên có thể thấy, công tác kiểm tra và xử lý vi phạm không phải là nhiệm vụ tách rời mà là một mắt xích trong hoạt động quản lý chất lượng tổng thể. Nếu kiểm tra không đúng quy định, việc xử lý có thể thiếu thống nhất; ngược lại, nếu các hành vi vi phạm không được phát hiện và chấn chỉnh kịp thời, chất lượng hàng hóa và quyền lợi người tiêu dùng có thể bị ảnh hưởng.

Đặc biệt trong điều kiện mô hình quản lý ở cơ sở đang có nhiều thay đổi, việc trang bị kiến thức pháp luật và kỹ năng nghiệp vụ cho cán bộ địa phương là yêu cầu cấp thiết. Cán bộ thực hiện nhiệm vụ cần nắm rõ phạm vi quản lý, quy trình kiểm tra, thẩm quyền xử lý và cách áp dụng từng quy định vào các tình huống cụ thể.

Việc Hải Phòng tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ cho cán bộ cơ sở vì vậy không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm trước mắt. Quan trọng hơn, đây là bước chuẩn bị để xây dựng một hệ thống quản lý thống nhất, minh bạch và hiệu quả hơn, góp phần ngăn ngừa hàng hóa không bảo đảm chất lượng, bảo vệ người tiêu dùng và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp.

Khi hệ thống tiêu chuẩn ngày càng gắn chặt với yêu cầu phát triển sản xuất, hội nhập và chuyển đổi xanh, năng lực thực thi pháp luật của đội ngũ quản lý ở cơ sở sẽ tiếp tục là yếu tố quyết định. Phát hiện đúng, xử lý đúng và phối hợp hiệu quả sẽ là nền tảng để các quy định về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng thực sự đi vào cuộc sống.

Bà Hoàng Thị Hồng Ngọc - Chi cục trưởng Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng cho rằng yêu cầu đối với công tác quản lý nhà nước ở cơ sở ngày càng cao trong khi hệ thống pháp luật liên tục được hoàn thiện, nhiều quy định mới được ban hành, sửa đổi, bổ sung để phù hợp với thực tiễn. Vì vậy, cán bộ thực hiện nhiệm vụ cần chủ động cập nhật, nắm chắc và áp dụng đúng, kịp thời, thống nhất các quy định pháp luật.

Theo bà Ngọc, lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng có phạm vi quản lý rộng, gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất, kinh doanh, lưu thông hàng hóa cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp. Do đó, kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm đúng quy định không chỉ góp phần giữ vững kỷ cương quản lý nhà nước mà còn bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh và nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường.

An Dương