Cảnh báo vi phạm từ đo lường, nhãn mác đến giao dịch trong kinh doanh vàng

Nhiều điểm cần chấn chỉnh

Vàng trang sức, mỹ nghệ là nhóm hàng có giá trị kinh tế cao, vì vậy yêu cầu về chất lượng, đo lường và thông tin sản phẩm có ý nghĩa trực tiếp đối với quyền lợi người mua. Chỉ một sai lệch về khối lượng, hàm lượng vàng hoặc thông tin ghi trên sản phẩm cũng có thể ảnh hưởng đến việc nhận biết và định giá hàng hóa.

Theo Kết luận số 63/KL-TTr ngày 6/8/2026 của Thanh tra tỉnh Sơn La mới đây, việc chấp hành quy định về tiêu chuẩn, đo lường, nguồn gốc xuất xứ và nhãn hàng hóa được kiểm tra tại 4 cơ sở gồm Công ty TNHH Vàng bạc Mạnh Đương, Công ty TNHH Đậu Thắm, Công ty TNHH Long Thành vàng bạc và Doanh nghiệp tư nhân Tiệp Dung. Kết quả cho thấy các đơn vị cơ bản đáp ứng điều kiện kinh doanh, sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, nhưng vẫn còn một số nội dung cần chấn chỉnh.

Vẫn còn nhiều sai phạm trong kinh doanh vàng tại nhiều địa phương. Ảnh minh họa

Về đo lường, cả 4 doanh nghiệp chưa thực hiện tự kiểm tra định kỳ đối với cân kỹ thuật, dù các phương tiện đo đã được kiểm định theo quy định. Đây là phương tiện đo nhóm 2, cần được quản lý, sử dụng đúng yêu cầu nhằm bảo đảm kết quả cân chính xác trong giao dịch.

Về nhãn hàng hóa, 3 doanh nghiệp gồm Mạnh Đương, Đậu Thắm và Long Thành vàng bạc ghi thêm ký hiệu “KLD” trên một số sản phẩm có gắn, bọc hoặc độn vật liệu không phải vàng, trong khi ký hiệu này không thuộc danh mục quy định. Công ty TNHH Đậu Thắm cũng được yêu cầu bổ sung, sửa đổi hồ sơ công bố tiêu chuẩn áp dụng, cập nhật thông tin về nhà sản xuất, đơn vị phân phối và thay thế những tài liệu đã hết hiệu lực.

Những tồn tại này không chỉ xuất hiện tại một địa phương. Tại Quảng Trị, Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 8 phối hợp với cơ quan Thuế, Quản lý thị trường, Công an và Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh thành lập đoàn liên ngành kiểm tra hoạt động kinh doanh vàng. Qua kiểm tra, phần lớn các đơn vị cơ bản chấp hành quy định, song vẫn phát hiện một số vi phạm.

Kết quả, 8 đơn vị bị lập biên bản vi phạm hành chính, với tổng số tiền phạt 511 triệu đồng. Trong đó, Công ty TNHH Ngọc Hà và Công ty TNHH Kim Hoàn, mỗi doanh nghiệp bị phạt 200 triệu đồng. Các vi phạm chủ yếu liên quan đến báo cáo số liệu và phòng, chống rửa tiền, như báo cáo không chính xác từ 2 lần trở lên trong năm tài chính, báo cáo giao dịch có giá trị lớn không đúng thời hạn hoặc xây dựng quy định nội bộ về phòng, chống rửa tiền chưa đầy đủ.

Trong khi đó, tại Nghệ An, lực lượng Quản lý thị trường cũng phát hiện và xử lý các trường hợp kinh doanh vàng trang sức liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ và các quy định về hàng hóa. Những vụ việc tại các địa phương cho thấy quản lý thị trường vàng cần được thực hiện đồng bộ, từ đo lường, chất lượng, tiêu chuẩn, nhãn hàng hóa, nguồn gốc sản phẩm đến các quy định về giao dịch và phòng, chống rửa tiền.

Khung quản lý vàng tiếp tục được hoàn thiện

Trong khi các địa phương tăng cường kiểm tra, khung pháp lý về kinh doanh vàng cũng đang được hoàn thiện. Nghị định số 232/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng đã có hiệu lực từ ngày 10/10/2025. Nghị định mở rộng phạm vi điều chỉnh, trong đó bổ sung hoạt động sản xuất vàng miếng và quy định cụ thể hơn trách nhiệm của các doanh nghiệp hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ trong một số giao dịch vàng nguyên liệu.

Theo quy định mới, khi bán vàng nguyên liệu mua từ doanh nghiệp, ngân hàng thương mại thuộc diện quy định, doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ phải lập và sử dụng hóa đơn điện tử theo quy định, lưu trữ đầy đủ, chính xác dữ liệu giao dịch và thực hiện kết nối, cung cấp thông tin cho Ngân hàng Nhà nước theo quy định. Những yêu cầu này góp phần tăng tính minh bạch và khả năng kiểm soát các giao dịch vàng nguyên liệu.

Cùng với đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định về kiểm tra, quản lý đo lường và chất lượng đối với vàng trang sức, mỹ nghệ, vàng miếng và vàng nguyên liệu trong sản xuất, nhập khẩu và lưu thông trên thị trường. Dự thảo đề xuất vàng miếng và vàng nguyên liệu nhập khẩu phải có hàm lượng vàng từ 99,5% trở lên; đồng thời yêu cầu chất lượng, hàm lượng vàng của sản phẩm không thấp hơn mức đã công bố và phải đáp ứng giới hạn sai số cho phép khi thử nghiệm.

Đối với vàng trang sức, mỹ nghệ, dự thảo cũng đặt ra yêu cầu về phân hạng theo độ tinh khiết, công khai thông tin về sản phẩm và làm rõ các trường hợp sản phẩm có sử dụng kim loại nền, vật liệu nhồi, độn hoặc vật liệu hàn. Thông tin sản phẩm có thể được công khai thông qua nhãn hàng hóa, bao bì, tài liệu kèm theo hoặc các phương thức điện tử để người tiêu dùng thuận tiện tra cứu.

Từ những tồn tại được chỉ ra tại một số tỉnh, yêu cầu đặt ra không chỉ là khắc phục từng trường hợp cụ thể mà còn nâng cao ý thức tuân thủ của các cơ sở kinh doanh vàng. Đồng thời, tiếp tục tuyên truyền, hướng dẫn các cơ sở kinh doanh thực hiện đúng quy định về tiêu chuẩn, đo lường, nguồn gốc xuất xứ và nhãn hàng hóa.

Kết quả thanh tra cho thấy việc quản lý thị trường vàng cần được thực hiện đồng bộ từ đo lường, tiêu chuẩn, nhãn hàng hóa đến nguồn gốc sản phẩm và hồ sơ giao dịch. Khi các cơ sở kinh doanh chủ động thực hiện đầy đủ các yêu cầu này, người tiêu dùng sẽ có thêm thông tin để lựa chọn, còn thị trường vàng cũng có cơ sở phát triển minh bạch và lành mạnh hơn.

An Dương