Halal - ‘tấm hộ chiếu chất lượng’ đưa chè Phú Thọ ra thị trường toàn cầu

Việt Nam hiện là 1 trong 7 quốc gia sản xuất chè lớn nhất thế giới, với sản lượng khoảng 1 triệu tấn chè tươi mỗi năm. Các vùng chè nổi tiếng như Thái Nguyên, Lào Cai, Tuyên Quang, Phú Thọ, Lai Châu hay Lâm Đồng đã tạo dựng thương hiệu qua nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, nếu nhìn vào bản đồ xuất khẩu Halal, sản phẩm chè Việt còn khá mờ nhạt so với các quốc gia như Sri Lanka, Ấn Độ hay Kenya. Khoảng trống này vừa là thách thức, vừa là cơ hội để chè Việt Nam nói chung và chè Phú Thọ vươn lên bằng chiến lược Halal hóa bài bản.

Đối với Phú Thọ, tổng diện tích chè đạt 14,5 nghìn ha, tập trung ở khu vực tỉnh Phú Thọ và Hòa Bình (cũ). Nhiều doanh nghiệp, làng nghề, HTX tham gia sản xuất và chế biến chè. Đến nay, có 38 sản phẩm chè đạt tiêu chuẩn OCOP, gồm 19 sản phẩm 3 sao, 17 sản phẩm 4 sao và 2 sản phẩm 5 sao. Phần lớn các doanh nghiệp chủ yếu đầu tư chế biến chè đen với công nghệ OTĐ và CT, chủ yếu xuất khẩu sang các thị trường truyền thống như Đài Loan, Nga, Trung Đông, Trung Quốc, Pakistan...

Tiêu chuẩn Halal là hệ thống quản lý toàn diện từ nguồn nguyên liệu, sản xuất, đóng gói đến vận chuyển. Chè phải được trồng trong môi trường sạch, không sử dụng hóa chất độc hại; quá trình chế biến không lẫn tạp chất, phụ gia; dây chuyền sản xuất phải đảm bảo vệ sinh, tách biệt với sản phẩm không đạt chuẩn. Đây là điều kiện tiên quyết để tiếp cận thị trường Halal, đồng thời nâng cao giá trị sản phẩm và uy tín thương hiệu.

Quy trình đóng gói chè tại Công ty TNHH Chè Hoài Trung.

Theo chuyên gia, nhiều quốc gia Hồi giáo có thói quen uống trà (chủ yếu chè đen) nên thị trường Halal được xem là “cánh cửa mới” giúp mở rộng xuất khẩu và gia tăng giá trị cho chuỗi sản phẩm chè của tỉnh Phú Thọ. Tiêu chuẩn Halal chủ yếu yêu cầu sản phẩm không chứa tạp chất bị cấm, không sử dụng phụ gia có nguồn gốc động vật không hợp chuẩn, không nhiễm chéo trong quá trình chế biến, được sản xuất trong môi trường đảm bảo vệ sinh nghiêm ngặt. Chè là sản phẩm có nguồn gốc thực vật, không dễ bị “haram” (cấm) như thịt động vật, nên việc đạt chuẩn Halal không quá phức tạp, chủ yếu phụ thuộc vào quy trình sản xuất, đóng gói và vận chuyển. Vì vậy, doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực kinh doanh, xuất khẩu chè cần chú trọng vào các khâu này nếu đặt mục tiêu vào thị trường Halal.

Phú Thọ có truyền thống trồng, sản xuất, chế biến chè lâu năm, tỉnh hiện chú trọng áp dụng các biện pháp kỹ thuật, tiêu chuẩn an toàn như GlobalGAP, RA, VietGAP, hữu cơ... Hàng năm, khoảng 20% sản lượng chế biến của tỉnh được xuất trực tiếp ra nước ngoài, khoảng 80% bán thông qua các doanh nghiệp trong nước.

Theo đại diện Công ty TNHH Chè Hoài Trung ở xã Chí Tiên, Phú Thọ - một trong những doanh nghiệp có kinh nghiệm hàng chục năm xuất khẩu chè, thị trường Halal có tiềm năng lớn đối với ngành chè của tỉnh. Tuy là thị trường khó tính nhưng lại bền vững. Vì vậy, các đơn vị xuất khẩu chè cần hết sức lưu ý đến “tiêu chuẩn hàng rào kỹ thuật”, gây dựng và bảo vệ uy tín của thương hiệu. Khi đạt được chứng nhận Halal, chè Việt không chỉ mở rộng thị trường tại các quốc gia Hồi giáo như Malaysia, Indonesia, Ả rập Saudi mà còn nâng cao uy tín tại các thị trường khó tính khác. Halal có thể trở thành “tấm hộ chiếu chất lượng” giúp chè Việt Nam bước vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tại Công ty TNHH Asia Tea là đơn vị có quy mô lớn, tổ chức vùng nguyên liệu hàng chục nghìn héc-ta tại Phú Thọ, chuyên sản xuất và xuất khẩu chè đen CTC, chè orthodox và chè xanh sang hơn 40 quốc gia; doanh nghiệp này đã áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như Rainforest Alliance và Halal, đáp ứng yêu cầu của nhiều thị trường có đông người Hồi giáo. Bên cạnh đó, doanh nghiệp chế biến nông sản Phương Xá cũng được ghi nhận là cơ sở chế biến và xuất khẩu chè xanh, chè đen sang các thị trường như Pakistan, Afghanistan, Thổ Nhĩ Kỳ và một số nước Trung Á - những khu vực có nhu cầu lớn đối với sản phẩm Halal.

Tiêu chuẩn Halal mở ra hướng đi bền vững, nâng cao giá trị và năng lực cạnh tranh cho ngành chè Phú Thọ trong bối cảnh hội nhập.

Thực tiễn hoạt động của các doanh nghiệp này cho thấy, Phú Thọ không chỉ có lợi thế về vùng nguyên liệu chè mà còn đã hình thành đội ngũ doanh nghiệp có kinh nghiệm xuất khẩu, đủ điều kiện để từng bước mở rộng và khai thác hiệu quả thị trường Halal - một thị trường được đánh giá có tiềm năng lớn và phát triển bền vững đối với ngành chè của tỉnh.

Theo ông Nguyễn Thành Duy- Phó Vụ trưởng Vụ Trung Đông - châu Phi (Bộ Ngoại giao), thị trường Halal là thị trường mới, còn rất giàu tiềm năng. Dân số Hồi giáo hiện nay có khoảng 2 tỷ người, chiếm 25% dân số thế giới. Quy mô nền kinh tế Halal toàn cầu dự kiến tăng lên khoảng 10.000 tỷ USD trước năm 2028. Riêng thị trường thực phẩm Halal có quy mô gần 5.000 tỷ USD vào năm 2024.

Ông Nguyễn Thành Duy khẳng định, các quốc gia Hồi giáo có nhu cầu cao về các sản phẩm từ Việt Nam và duy trì quan hệ thương mại tốt với Việt Nam. Tuy nhiên, hiện thị trường Halal vẫn chưa được doanh nghiệp Việt Nam quan tâm đúng mức như các thị trường Trung Quốc hay EU. Chính phủ và các bộ, ngành đã chú trọng hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp trong việc khai thác thị trường Halal. Đây là thị trường mới, còn nhiều dư địa phát triển nên việc chủ động tiếp cận sớm sẽ mang lại lợi thế cho doanh nghiệp trong thời gian tới.

Tiểu My