Hàng nhập khẩu rủi ro mức trung bình vẫn phải công bố hợp quy trước khi lưu thông trên thị trường

Không kiểm tra khi nhập khẩu không có nghĩa được miễn công bố hợp quy

Quản lý chất lượng hàng hóa nhập khẩu theo mức độ rủi ro đang thay đổi cách doanh nghiệp thực hiện các thủ tục liên quan đến chất lượng sản phẩm. Với nhóm hàng có mức độ rủi ro trung bình, quy định mới giảm yêu cầu kiểm tra tại khâu nhập khẩu nhưng vẫn đặt ra trách nhiệm bảo đảm chất lượng trước khi hàng hóa được đưa ra thị trường.

Theo khoản 1 Điều 82 Nghị định 37/2026/NĐ-CP, đối với hàng hóa nhập khẩu thuộc danh mục có mức độ rủi ro trung bình, tổ chức, cá nhân nhập khẩu không phải thực hiện kiểm tra chất lượng khi nhập khẩu. Tuy nhiên, trước khi đưa hàng hóa ra lưu thông trên thị trường, doanh nghiệp phải thực hiện công bố hợp quy phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng hoặc thực hiện biện pháp quản lý chất lượng theo luật khác có liên quan.

Như vậy, việc hàng hóa được thông quan mà không phải thực hiện thủ tục kiểm tra chất lượng tại cửa khẩu không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được bỏ qua nghĩa vụ về chất lượng. Trọng tâm quản lý được chuyển sang thời điểm trước khi sản phẩm thực sự tham gia thị trường.

Đây là điểm doanh nghiệp nhập khẩu cần đặc biệt lưu ý, bởi nếu đưa hàng đi trưng bày, khuyến mại, vận chuyển để bán hoặc thực hiện các hoạt động khác thuộc phạm vi lưu thông khi chưa hoàn thành nghĩa vụ công bố hợp quy, doanh nghiệp có thể đối mặt với rủi ro tuân thủ.

Hàng hóa nhập khẩu có mức độ rủi ro trung bình vẫn phải công bố hợp quy theo quy định. Ảnh  minh họa

Công văn 3105/TĐC-HCHQ năm 2026 về công bố hợp quy hàng hóa nhập khẩu có mức độ rủi ro trung bình cũng làm rõ công bố hợp quy là nghĩa vụ bắt buộc, trừ trường hợp hàng hóa đáp ứng đầy đủ điều kiện được miễn theo pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

Phân biệt miễn công bố và không phải công bố lại

Một vấn đề dễ gây nhầm lẫn trong thực tế là doanh nghiệp có thể gặp ba tình huống khác nhau: Hàng hóa được miễn công bố hợp quy; lô hàng tiếp theo không phải công bố lại; hoặc hàng hóa chưa đến thời điểm phải hoàn thành công bố do chưa được đưa ra lưu thông.

Theo khoản 2 Điều 48 Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 70/2025/QH15, sản phẩm, hàng hóa được miễn công bố hợp quy khi đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản lý chất lượng theo một luật khác và biện pháp quản lý đó tương ứng với yêu cầu kỹ thuật tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Thông tư 14/2026/TT-BKHCN không bổ sung thêm trường hợp miễn ngoài quy định này.

Trong khi đó, cơ chế không phải công bố lại chỉ dành cho hàng nhập khẩu rủi ro trung bình đã thực hiện công bố hợp quy ở lô hàng trước. Theo khoản 5 Điều 86 Nghị định 37/2026/NĐ-CP, lô hàng tiếp theo có thể không phải công bố lại nếu có cùng tên gọi, công dụng, nhãn hiệu, kiểu loại, đặc tính kỹ thuật, cơ sở sản xuất và xuất xứ.

Đây là cơ chế giảm thủ tục đối với những sản phẩm đã được công bố hợp quy, chứ không phải miễn nghĩa vụ công bố lần đầu. Doanh nghiệp vì vậy cần lưu giữ hồ sơ chứng minh điều kiện áp dụng và chủ động rà soát khi có thay đổi về sản phẩm, quy chuẩn hoặc cảnh báo rủi ro.

Cách quản lý mới cho thấy xu hướng chuyển từ việc kiểm soát đồng loạt tại cửa khẩu sang phân loại theo mức độ rủi ro và tăng trách nhiệm của doanh nghiệp. Với hàng hóa rủi ro trung bình, Nhà nước giảm một bước kiểm tra tại khâu nhập khẩu nhưng không giảm yêu cầu về chất lượng khi sản phẩm được đưa ra thị trường.

Đối với doanh nghiệp, điều này tạo thêm sự chủ động trong quá trình nhập khẩu, đồng thời đặt ra yêu cầu kiểm soát nội bộ chặt chẽ hơn. Doanh nghiệp cần xác định đúng nhóm rủi ro, quy chuẩn kỹ thuật áp dụng, thời điểm phát sinh nghĩa vụ công bố và điều kiện để được áp dụng cơ chế không phải công bố lại.

Về bản chất, việc đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng với trách nhiệm bảo đảm chất lượng. Hàng hóa có thể được đưa qua khâu nhập khẩu thuận lợi hơn, nhưng trước khi đến tay người tiêu dùng, sản phẩm vẫn phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc và được công bố hợp quy theo quy định.

 An Dương