Hành lang pháp lý cho sản phẩm Halal: Bước đệm vào chuỗi giá trị toàn cầu

Đó là nội dung tại Nghị định 127/2026/NĐ-CP về quản lý chất lượng và chính sách phát triển sản phẩm, dịch vụ Halal vừa được Chính phủ ban hành ngày 06/04/2026. Nghị định này quy định về yêu cầu chất lượng, chứng nhận Halal và các chính sách hỗ trợ phát triển thị trường Halal tại Việt Nam.

Quy định về hoạt động đánh giá sự phù hợp sản phẩm, dịch vụ Halal

Nghị định 127/2026/NĐ-CP quy định về quản lý chất lượng và các chính sách hỗ trợ, phát triển sản phẩm, dịch vụ Halal bao gồm: quy định về yêu cầu chất lượng, ghi nhãn, truy xuất nguồn gốc, hoạt động thử nghiệm, chứng nhận Halal, kiểm tra, xử lý vi phạm quản lý chất lượng và chính sách hỗ trợ đối với sản phẩm, dịch vụ Halal.

Nghị định áp dụng đối với các đối tượng sau:

1. Tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, xuất khẩu, kinh doanh sản phẩm, dịch vụ Halal để lưu thông trên thị trường Việt Nam.

2. Tổ chức thử nghiệm, tổ chức chứng nhận liên quan đến sản phẩm, dịch vụ Halal.

3. Các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan đến hoạt động sản xuất, nhập khẩu, xuất khẩu, kinh doanh sản phẩm, dịch vụ Halal.

4. Nghị định này không áp dụng đối với các sản phẩm được sản xuất nhằm phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Đáng chú ý, Điều 5 và Điều 6 của Nghị định quy định rất rõ về: Tiêu chuẩn sản phẩm, dịch vụ Halal và Công bố tiêu chuẩn áp dụng. Theo đó, các tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm Halal hoặc cung cấp dịch vụ Halal thực hiện việc công bố tiêu chuẩn áp dụng cho sản phẩm, dịch vụ của mình trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường Việt Nam.

Việc công bố phải tuân thủ các quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật và các quy định tại Nghị định này...

Đoàn công tác của Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (nay là Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia) thăm, học hỏi kinh nghiệm quản lý Halal tại Malaysia tháng 12/2023.

Chương III của Nghị định quy định cụ thể về hoạt động đánh giá sự phù hợp sản phẩm, dịch vụ Halal và nêu rõ: Nguyên tắc hoạt động thử nghiệm sản phẩm Halal (Điều 9); Nguyên tắc hoạt động chứng nhận Halal (Điều 10); Điều kiện đối với tổ chức chứng nhận Halal (Điều 11); Hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động chứng nhận Halal (Điều 12);

Trình tự, thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động chứng nhận (Điều 13); Thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động chứng nhận của tổ chức chứng nhận Halal (Điều 14); Dấu chứng nhận Halal (Điều 15); và Thừa nhận kết quả chứng nhận Halal của tổ chức nước ngoài (Điều 16).

Cụ thể quy định về điều kiện đối với tổ chức chứng nhận Halal (Điều 11) phải đáp ứng các điều kiện:

1. Là tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật.

2. Có hệ thống quản lý và năng lực hoạt động đáp ứng các yêu cầu quy định trong Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13888 hoặc tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn quốc gia của các nước Hồi giáo tương đương về yêu cầu đối với tổ chức chứng nhận Halal được công nhận.

3. Có ít nhất 02 chuyên gia đánh giá chính thức của tổ chức (viên chức hoặc lao động ký hợp đồng có thời hạn từ 12 tháng trở lên hoặc lao động ký hợp đồng không xác định thời hạn) là người Hồi giáo đáp ứng các điều kiện sau:

a) Có trình độ tốt nghiệp đại học trở lên;

b) Được đào tạo và cấp chứng chỉ hoàn thành khóa đào tạo về chuyên gia đánh giá chứng nhận Hệ thống quản lý chất lượng hoặc hệ thống quản lý an toàn thực phẩm hoặc chuyên gia đánh giá chứng nhận sản phẩm tại cơ sở đào tạo do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố hoặc thừa nhận theo quy định của pháp luật;

c) Được tổ chức ban hành tiêu chuẩn hoặc tổ chức tôn giáo Hồi giáo được pháp luật Việt Nam công nhận cấp chứng chỉ hoàn thành khóa đào tạo về kiến thức yêu cầu Halal theo tiêu chuẩn tương ứng đối với sản phẩm, dịch vụ Halal đăng ký;

d) Có kinh nghiệm đánh giá ít nhất 20 ngày công đánh giá đối với chương trình chứng nhận tương ứng.

Kỳ vọng Việt Nam sẽ là nền kinh tế Halal lớn

Ông Trần Quốc Dũng, Giám đốc QUATEST 3 phát biểu khai mạc tại Hội thảo “Tiêu chuẩn Halal và cơ hội cho ngành thực phẩm chế biến Việt Nam” diễn ra vào đầu tháng 04/2026.

Từ chỗ là đức tin, thực hành bởi người Hồi giáo, Halal đã dần trở thành nền kinh tế Halal với quy mô hiện nay khoảng từ 3.000 – 5.000 tỷ USD. Điều thú vị của nền kinh tế này là những nước sản xuất sản phẩm Halal lớn nhất lại không phải các nước Hồi giáo mà là các nước như Brazil - nước đóng góp lớn nhất vào nền kinh tế Halal. Đông Nam Á cũng được xem là khu vực rất sôi động và Thái Lan là một trong những nền kinh tế Halal lớn.

Việt Nam tuy có dân số theo Đạo Hồi rất nhỏ (khoảng dưới 50.000 người) nhưng có tiềm năng to lớn trong nền kinh tế Halal, do là nước xuất khẩu nông sản, thực phẩm lớn, lại nằm trên một trong những tuyến hàng hải nhộn nhịp nhất thế giới. Việt Nam còn có các mối quan hệ thân thiện với tất cả các quốc gia Hồi giáo.

Ông Trần Quốc Dũng - Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 (người trước đây là Giám đốc Trung tâm Chứng nhận Phù hợp - QUACERT, đơn vị được giao thành lập Trung tâm Chứng nhận Halal Quốc gia) cho biết, Việt Nam tuy tiếp cận với lĩnh vực Halal muộn nhưng đang thúc đẩy rất nhanh.

Theo ông Dũng, đến nay, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia (Ủy ban TĐC), Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành 7 tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) cho ngành Halal, bao gồm các khâu quan trọng trong chuỗi cung ứng như: Tiêu chuẩn thức ăn chăn nuôi; Tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt; Tiêu chuẩn về giết mổ động vật; Tiêu chuẩn chung về thực phẩm... Đặc biệt là tiêu chuẩn du lịch thân thiện cho người Hồi giáo; Tiêu chuẩn bếp ăn Halal; Tiêu chuẩn đối với tổ chức chứng nhận Halal. Ủy ban TĐC cũng đã thành lập Trung tâm Chứng nhận Halal quốc gia.

PGS. TS. Đinh Công Hoàng - Viện Nghiên cứu Tây Á và Châu phi – Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam.

Tại Hội thảo, PGS. TS. Đinh Công Hoàng, Viện Nghiên cứu Tây Á và Châu phi, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam đã có bài chia sẻ về: “Tổng quan thị trường Halal và cơ hội cho ngành thực phẩm chế biến Việt Nam”; Ông Lư Văn Trong, Trung tâm Chứng nhận Halal Quốc gia, Trung tâm Chứng nhận phù hợp, Uỷ ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng chia sẻ sâu hơn, cụ thể hơn về “Tiêu chuẩn, thử nghiệm, chứng nhận, giám sát... trong sản xuất thực phẩm xuất khẩu theo yêu cầu Halal”.

Ông Lư Văn Trong - chuyên gia Trung tâm Chứng nhận Halal Quốc gia (Halcert) trình bày tại Hội thảo. 

PV