Hiện đại hóa pháp luật về đo lường, tạo động lực cho doanh nghiệp

Phát biểu tại Hội nghị, bà Nguyễn Thị Thu Trang, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế - Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh hoàn thiện thể chế để tạo động lực cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, yêu cầu nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật ngày càng trở nên cấp thiết. Một trong những định hướng quan trọng hiện nay là đổi mới phương thức xây dựng pháp luật theo hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, bảo đảm chính sách được xây dựng trên cơ sở lắng nghe ý kiến từ thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Cũng theo bà Trang, thực hiện Quyết định số 407/QĐ-TTg ngày 30/3/2022 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án tổ chức truyền thông chính sách có tác động lớn đến xã hội trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, công tác truyền thông chính sách cần được triển khai chủ động, kịp thời ngay từ giai đoạn đề xuất và xây dựng chính sách.

Đây không chỉ là yêu cầu của quy trình xây dựng pháp luật mà còn là giải pháp quan trọng nhằm tạo đồng thuận xã hội, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân, qua đó nâng cao chất lượng, tính khả thi và hiệu quả của các văn bản sau khi được ban hành.

Bà Nguyễn Thị Thu Trang, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế - Bộ Khoa học và Công nghệ.

“Hội nghị là hoạt động cụ thể triển khai Kế hoạch truyền thông chính sách của Bộ Khoa học và Công nghệ theo Quyết định số 2809/QĐ-BKHCN ngày 16/6/2026 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ. Thông qua Hội nghị, Bộ mong muốn giới thiệu những nội dung cơ bản, các điểm mới và định hướng chính sách của hai dự án luật trọng tâm do Bộ chủ trì soạn thảo; đồng thời lắng nghe ý kiến góp ý từ các chuyên gia, hiệp hội, doanh nghiệp và các cơ quan, tổ chức có liên quan để tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án luật trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10 năm 2026”, bà Trang nhấn mạnh.

Bà Trang cho biết thêm, theo tinh thần của Quyết định số 407/QĐ-TTg, hoạt động truyền thông chính sách không chỉ nhằm cung cấp thông tin về dự thảo luật mà còn hướng tới tạo diễn đàn để các cơ quan quản lý, chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức xã hội cùng tham gia phản biện, đóng góp ý kiến trong quá trình xây dựng dự án Luật.

Đối với Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, trọng tâm là hiện đại hóa hạ tầng đo lường quốc gia theo hướng số hóa, cắt giảm các quy định không còn phù hợp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đổi mới phương thức kiểm tra nhà nước, qua đó giảm chi phí tuân thủ, tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. 

Dự án luật đều hướng tới mục tiêu xây dựng khuôn khổ pháp lý hiện đại, minh bạch, ổn định, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, vừa tạo động lực phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Ông Trần Quý Giầu - Trưởng ban Ban Đo lường, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Trần Quý Giầu – Trưởng ban Ban Đo lường, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cho biết, sau gần 15 năm thi hành, Luật Đo lường năm 2011 đã bộc lộ ba nhóm bất cập chính. 

Thứ nhất về chuyển đổi số: Thiếu nền tảng và cơ sở dữ liệu thống nhất, liên thông; chưa quy định đầy đủ về giá trị pháp lý của kết quả điện tử, quản lý dựa trên dữ liệu và các yêu cầu về chính xác, toàn vẹn, xác thực, truy xuất, an toàn, bảo mật dữ liệu. 

Thứ hai về phát triển hệ thống đo lường quốc gia: Chưa có cơ chế ưu tiên đầu tư cho lĩnh vực công nghệ mới, kinh tế số, kinh tế xanh, công nghiệp chiến lược; việc huy động nguồn lực xã hội và triển khai Chương trình bảo đảm đo lường còn hạn chế.

Thứ ba về phân quyền và cải cách: Thẩm quyền quản lý phép đo giữa các bộ, ngành chưa rõ; chưa tách bạch đầy đủ hoạt động tự nguyện và bắt buộc; cơ chế dấu định lượng còn nặng về tiền kiểm; một số quy định chưa đồng bộ với Luật Thanh tra năm 2025 và mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.

Liên quan đến nội dung mới về quyền, lợi ích hợp pháp và nghĩa vụ của người dân, tổ chức và doanh nghiệp, ông Giầu nhấn mạnh, chuẩn do tổ chức, doanh nghiệp đầu tư có thể được xem xét, phê duyệt là chuẩn đo lường quốc gia khi đáp ứng yêu cầu (khoản 1 Điều 5). Bên cạnh đó, khuyến khích, hỗ trợ tổ chức, doanh nghiệp xây dựng Chương trình bảo đảm đo lường; kết quả thực hiện được xem xét khi đánh giá rủi ro, xác định trọng tâm kiểm tra (Điều 5a, khoản 6 Điều 43).

Chuyển từ điều kiện, đăng ký hoạt động sang công bố năng lực dịch vụ đối với phương tiện đo nhóm 1 và chuẩn đo lường không dùng trực tiếp để kiểm định phương tiện đo nhóm 2, tổ chức tự chịu trách nhiệm (Điều 25, Điều 36); Bảo đảm quyền lựa chọn tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo nhóm 1 hoạt động hợp pháp (khoản 3 Điều 18); Kết quả đo lường điện tử được xác thực bằng chữ ký số hoặc phương thức xác thực điện tử khác có giá trị pháp lý như văn bản giấy; tổ chức, cá nhân có quyền khai thác, sử dụng dữ liệu theo phạm vi và điều kiện do pháp luật quy định (khoản 1 Điều 34c, khoản 4 Điều 34b).

Gắn mã quản lý duy nhất cho phương tiện đo, chuẩn đo lường để truy xuất thông tin trong suốt vòng đời (Điều 34b); Bổ sung hành vi cấm can thiệp phần cứng, phần mềm hoặc làm giả biện pháp bảo vệ, niêm phong nhằm làm sai lệch kết quả đo (khoản 5 Điều 7); Giao Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã chủ trì kiểm tra tại chợ, trung tâm thương mại và điểm kinh doanh hàng hóa dân sinh (điểm a khoản 3 Điều 56).

Các đại biểu tham dự hội nghị.

Ông Giầu cũng cho biết, bãi bỏ điều kiện kinh doanh và thủ tục đăng ký đối với dịch vụ đối với phương tiện đo nhóm 1 và chuẩn không dùng trực tiếp để kiểm định phương tiện đo nhóm 2; Bãi bỏ chứng nhận chuẩn công tác, chất chuẩn dùng trực tiếp để kiểm định phương tiện đo nhóm 2; chuyển sang công bố sự phù hợp kỹ thuật;

Bãi bỏ giấy chứng nhận đủ điều kiện sử dụng dấu định lượng và nghĩa vụ thể hiện dấu định lượng; Bãi bỏ phân loại hàng đóng gói sẵn nhóm 1, nhóm 2; tích hợp quy định tại Điều 32; Kiểm tra nhà nước dựa trên đánh giá rủi ro, tập trung đối tượng, lĩnh vực có nguy cơ vi phạm cao.

Trong khuôn khổ hội nghị, bà Trần Thị Thúy Hà - Ban Đo lường, Ủy ban TCĐLCL Quốc gia đã có bài trình bày về so sánh, phân tích điểm mới của Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Tại hội nghị, các đại biểu tham dự đã trao đổi, thảo luận, tháo gỡ những khó khăn và vướng mắc nhằm hoàn thiện dự thảo luật, nâng cao tính đồng thuận, chất lượng và tính khả thi trước khi trình cấp có thẩm quyền.

Hồng Vân