Hoàn thiện Luật Đo lường: Tháo gỡ điểm nghẽn, đáp ứng yêu cầu phát triển mới

Thời gian qua thi hành Luật Đo lường đã đạt được kết quả nhất định, trong đó, khuôn khổ pháp lý về đo lường từng bước được hoàn thiện; Hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đo lường được nâng lên; Hệ thống chuẩn đo lường và hạ tầng kỹ thuật đo lường được củng cố, phát triển; Mạng lưới tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phát triển theo hướng xã hội hóa; Kiểm soát phương tiện đo trong các lĩnh vực trọng điểm được tăng cường; Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm về đo lường có chuyển biến tích cực; Quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và người tiêu dùng được bảo vệ tốt hơn; Hoạt động đo lường góp phần thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Cụ thể, đơn vị đo được triển khai thống nhất trên phạm vi cả nước, bên cạnh đó, hàng nghìn mẫu phương tiện đo nhập khẩu, sản xuất được phê duyệt hằng năm, phép đo được kiểm soát; Hiện có 51 chuẩn đo lường quốc gia, hơn 8.000 chuẩn công tác. Cùng với đó, trong kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm có hơn 600 tổ chức đăng ký (nhóm 1), hơn 400 tổ chức được chỉ định (nhóm 2), hơn 4000 kiểm định viên và kiểm định khoảng 10 triệu phương tiện đo/năm.

Ngoài ra, có khoảng 46 cơ sở công bố đủ điều kiện sử dụng dấu định lượng trên hồ sơ đánh giá, thường xuyên triển khai có trọng tâm, trọng điểm về thanh tra, kiểm tra trên phạm vi cả nước, đồng thời, tham gia các tổ chức quốc tế như: OIML, APLMF, WG3 của ACCSQ, CGPM, APMP, EGM.

Bên cạnh những thuận lợi, việc thi hành Luật Đo lường cũng gặp không ít khó khăn, vướng mắc. Chia sẻ về vấn đề này, Phó Chủ tịch Uỷ ban cho hay, về phương tiện đo, phép đo và chuyển đổi số trong hoạt động đo lường, quy định hiện hành chưa theo kịp phương tiện đo thông minh, đo tự động, đo từ xa và quản lý dữ liệu đo lường trên môi trường số. Bên cạnh đó, hạ tầng kỹ thuật đo lường và bảo đảm đo lường chưa có cơ chế đủ mạnh để phát triển hạ tầng đo lường hiện đại và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, áp dụng bảo đảm đo lường.

Ảnh minh hoạ.

Ngoài ra, hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, quy định về điều kiện hoạt động và thủ tục chỉ định còn phức tạp, chưa tách bạch rõ giữa cung cấp dịch vụ tự nguyện và hoạt động bắt buộc phục vụ quản lý nhà nước. Phát sinh vướng mắc khi chưa đồng bộ với Luật Đầu tư mới.

Đồng thời, cơ chế quản lý hàng đóng gói sẵn còn cứng, thiếu tính khả thi và chưa phù hợp với định hướng hậu kiểm, quản lý theo rủi ro. Thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm quản lý nhà nước chưa đồng bộ với Luật Thanh tra và mô hình chính quyền 2 cấp; phân công, phối hợp, phân cấp và chia sẻ dữ liệu trong quản lý nhà nước về đo lường còn có điểm chưa rõ, làm giảm hiệu quả kiểm tra và hậu kiểm.

Về mục đích và quan điểm sửa đổi Luật Đo lường, cụ thể, thứ nhất, thể chế hóa chủ trương của Đảng về KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển hạ tầng chất lượng quốc gia; Thứ hai, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy năng suất, chất lượng, đổi mới sáng tạo và bảo vệ người tiêu dùng; Thứ ba, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phát huy vai trò chủ động của bộ, ngành, địa phương; Thứ tư, bảo đảm đồng bộ, thống nhất, khả thi với hệ thống pháp luật và cam kết quốc tế; Thứ năm, đổi mới tư duy quản lý: từ quản lý phương tiện đo sang quản lý độ tin cậy phép đo; từ kiểm soát thủ công sang quản lý bằng dữ liệu, nền tảng số và rủi ro; Thứ sáu, thiết kế Luật theo hướng khung, ổn định, linh hoạt, giao Chính phủ quy định chi tiết để thích ứng nhanh với công nghệ và thực tiễn.

Bên cạnh đó, chính sách và dự kiến quy phạm hoá nội dung gồm 3 chính sách: Chính sách 1, chuyển đổi số hoạt động đo lường: Sửa đổi, bổ sung Điều 3, 52a, 52b, 52c, 55, 56; chính sách 2, xã hội hóa, phát huy vai trò doanh nghiệp tham gia xây dựng năng lực hệ thống đo lường quốc gia: Sửa đổi, bổ sung Điều 5, 5a, 12; chính sách 3, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh: Sửa đổi, bổ sung Điều 3, 14, 18, 19, 25, 30, 31, 32, 33, 34, 36, 39, 41, 46, 48, 51, 52, 54, 55, 56.

Tiểu My