Nguy cơ trẻ nhỏ hóc dị vật dịp Tết và khuyến cáo của chuyên gia

Nguy cơ tai nạn hóc dị vật ở trẻ nhỏ luôn âm thầm diễn ra nhưng vào dịp tết các nguy cơ này tăng cao hơn do trẻ tiếp xúc nhiều với các loại hạt, bánh kẹo, trái cây và đồ dùng. Ví dụ như Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng mới đây liên tiếp tiếp nhận hai trường hợp trẻ bị hóc dị vật đường thở, đều liên quan đến các loại hạt thường xuất hiện trên mâm bánh kẹo ngày Tết.

Trường hợp thứ nhất là bé 24 tháng tuổi bị hóc hạt mắc ca. Trường hợp thứ hai là bé mới 12 tháng tuổi bị hóc hạt bí – một loại hạt nhỏ, tưởng chừng vô hại nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với trẻ dưới 3 tuổi.

Theo thông tin từ Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng, bé 12 tháng tuổi được đưa vào viện trong tình trạng khó thở, môi tím tái, ho nhiều. Khám lâm sàng cho thấy thông khí phổi trái của trẻ giảm gần như hoàn toàn. Ngay lập tức, các bác sĩ hội chẩn khẩn cấp và chỉ định chụp CT lồng ngực. Kết quả ghi nhận một dị vật không cản quang nằm ở phế quản gốc trái – vị trí đặc biệt nguy hiểm, có thể gây tắc nghẽn đường thở cấp tính.

Ê-kíp đã tiến hành nội soi phế quản ống cứng cấp cứu để lấy dị vật. Nhờ được can thiệp kịp thời, hạt bí được lấy ra an toàn, tình trạng hô hấp của bé nhanh chóng cải thiện. Sau thủ thuật, trẻ tiếp tục được theo dõi và điều trị tại bệnh viện để phòng ngừa các biến chứng muộn.

Hóc dị vật ở trẻ nhỏ nguy hiểm khó lường cần cảnh giác. Ảnh: Báo Tiền Phong

Các bác sĩ cho biết, dị vật đường thở nếu không được phát hiện sớm có thể gây suy hô hấp, tím tái, ngưng thở và đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Ngay cả khi qua được giai đoạn nguy hiểm ban đầu, trẻ vẫn có nguy cơ gặp các biến chứng muộn như viêm phổi tái diễn, xẹp phổi, áp xe phổi hoặc tổn thương đường thở kéo dài.

Không chỉ các loại hạt, dị vật sắc nhọn cũng là mối đe dọa đáng báo động. Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, các bác sĩ Phòng khám Tai Mũi Họng – Trung tâm Khám bệnh theo yêu cầu vừa xử trí thành công một ca hóc dị vật kim loại cực kỳ nguy hiểm ở trẻ nhỏ.

Bệnh nhi là bé trai A.Q., 12 tháng tuổi, trú tại Hà Nội. Bé bị hóc một chiếc ghim tất bằng kim loại có hai đầu nhọn, mắc ở vùng họng miệng bên phải, phía sau khoang miệng. Trước khi nhập viện, trẻ có biểu hiện sốt nhẹ, ăn kém, quấy khóc và nôn ọe khi ăn bột. Gia đình nghĩ đây chỉ là biểu hiện thông thường do trẻ mọc răng nên không quá lo lắng.

Sáng hôm sau, trong lúc vệ sinh miệng cho con, người mẹ bất ngờ phát hiện dị vật mắc trong họng miệng và lập tức đưa bé đi khám. Qua thăm khám, các bác sĩ phát hiện một đầu dị vật đã găm vào niêm mạc trong má phải. Ê-kíp nhanh chóng tiến hành gắp dị vật, xác định đó là một chiếc ghim tất kim loại sắc nhọn. Rất may, dị vật chưa trôi sâu xuống hạ họng hay thực quản, vùng niêm mạc chỉ bị xây xước nhẹ và chưa có dấu hiệu nhiễm trùng.

Bác sĩ chuyên khoa I Tai Mũi Họng Trịnh Thùy Liên – người trực tiếp xử trí ca bệnh cho biết, những dị vật nhỏ, sắc nhọn như ghim, kim băng, kẹp tóc, mảnh kim loại rất dễ gây tổn thương niêm mạc họng và đường tiêu hóa trên. Đáng lo ngại là các dị vật này có thể “ẩn mình” trong khoang miệng hoặc họng nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày, với triệu chứng không rầm rộ, khiến người lớn dễ chủ quan.

Theo các chuyên gia nhi khoa, trẻ dưới 3 tuổi chưa có khả năng nhai tốt, phản xạ nuốt và ho chưa hoàn thiện, lại có thói quen cho mọi thứ vào miệng. Đây là nhóm tuổi có nguy cơ hóc dị vật cao nhất. Các tổ chức y tế và hiệp hội nhi khoa quốc tế đều khuyến cáo không cho trẻ dưới 3 tuổi ăn các loại hạt cứng, tròn, nhỏ như hạt bí, hạt dưa, lạc, mắc ca, nho nguyên quả hay kẹo cứng.

Để trẻ có một cái Tết an toàn, Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng khuyến cáo cha mẹ luôn giám sát trẻ khi ăn uống, vui chơi, tuyệt đối không cho trẻ vừa ăn vừa chạy nhảy. Đồ chơi cần phù hợp với lứa tuổi, không có chi tiết nhỏ dễ tháo rời. Các vật dụng nhỏ, sắc nhọn trong gia đình cần được cất gọn, ngoài tầm với của trẻ.

Khi trẻ có biểu hiện bất thường như quấy khóc kéo dài, bỏ ăn, nôn ọe, ho sặc, khó thở hoặc tím tái, phụ huynh cần nghĩ đến khả năng hóc dị vật và đưa trẻ đi khám ngay. Đặc biệt, không nên tự ý dùng tay hay dụng cụ để móc dị vật tại nhà vì có thể đẩy dị vật đi sâu hơn, gây tổn thương nghiêm trọng.

Bộ Y tế cũng cho rằng, khoảng 90% các dị vật đường tiêu hóa có thể tự đào thải tự nhiên nhưng phần còn lại nếu mắc kẹt có thể gây thủng, chảy máu, áp-xe, rò tiêu hóa. Riêng đối với đường thở, mức độ nguy hiểm cao hơn vì dễ gây suy hô hấp cấp. Đặc biệt, không ít trường hợp không biết mình đã nuốt hoặc hít phải dị vật. Khi xảy ra biến chứng mới đi khám, gây khó khăn cho công tác điều trị vì nguy cơ di chứng cao hơn và còn gây tốn kém chi phí.

Thực tế cho thấy, những đối tượng dễ bị tổn thương nhất chính là nhóm khó tự bảo vệ mình như: trẻ em, người già, người có bệnh nền thần kinh hoặc suy giảm nhận thức. Để phòng ngừa xảy ra tai nạn do hóc dị vật, cần ăn chậm, nhai kỹ, không vừa ăn vừa trò chuyện, cười đùa hoặc nằm. Đối với trẻ nhỏ phải có người lớn giám sát khi ăn, tránh cho trẻ ăn thực phẩm tròn, cứng, nhỏ dễ lọt vào đường thở hoặc đường tiêu hóa. Đối với người cao tuổi khó nuốt, nên sử dụng thức ăn mềm hoặc đã nghiền nhỏ.

Hóc dị vật là tai nạn sinh hoạt thường gặp nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh. Sự cẩn trọng, quan sát kỹ lưỡng và kiến thức đúng đắn của người lớn chính là “lá chắn” quan trọng nhất, giúp trẻ nhỏ tránh khỏi những hiểm họa đáng tiếc trong những ngày Tết sum vầy.

An Dương (T/h)