KH&CN tăng tốc: Hoàn thiện thể chế, mở rộng động lực tăng trưởng

Tại buổi họp báo, Bộ KH&CN thông tin về kết quả công tác quản lý nhà nước tháng 4/2026, nổi bật là việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, phát triển hạ tầng số, mở rộng hợp tác quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Những kết quả đạt được cho thấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang ngày càng trở thành nền tảng, động lực và phương thức phát triển mới của đất nước.

Họp báo thường kỳ tháng 4/2026 Bộ Khoa học và Công nghệ.

Hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn phát triển

Trong tháng 4/2026, Bộ KH&CN đã tham mưu trình Chính phủ ban hành 4 Nghị định, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành 6 Quyết định và ban hành theo thẩm quyền 13 Thông tư. Đây là khối lượng công việc lớn, thể hiện quyết tâm cao trong hoàn thiện hành lang pháp lý phục vụ phát triển.

Các văn bản tập trung vào nhiều lĩnh vực có sức lan tỏa lớn như đổi mới công nghệ, chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ, chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa, năng lượng nguyên tử, tiêu chuẩn - quy chuẩn kỹ thuật, quản lý thuê bao viễn thông, phát triển thị trường KH&CN và mở rộng thị trường Halal.

Việc đẩy mạnh xây dựng thể chế tiếp tục tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới, mở rộng đầu tư đổi mới sáng tạo, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu; đồng thời giúp cơ quan quản lý nâng cao hiệu lực điều hành, đơn giản hóa thủ tục và kịp thời xử lý những vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn phát triển số. Đây cũng là nền tảng quan trọng để triển khai các mục tiêu lớn của Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Hoạt động KH&CN tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực cả về nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao kết quả vào thực tiễn. Hệ thống thông tin KH&CN quốc gia ghi nhận 168.507 lượt tải bài toàn văn từ các cơ sở dữ liệu khoa học quốc tế. Đây là chỉ số phản ánh nhu cầu khai thác tri thức khoa học ngày càng tăng trong cộng đồng nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.

Trong tháng, Việt Nam có 2.761 bài công bố quốc tế, tập trung ở các lĩnh vực thế mạnh như kỹ thuật, khoa học máy tính, toán học, y học, môi trường và nông nghiệp. Đây là những lĩnh vực gắn chặt với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Hiện có 589 nhiệm vụ KH&CN đang triển khai, trong đó 190 nhiệm vụ đã được ứng dụng vào thực tiễn. Bộ đã cấp 101 giấy chứng nhận đăng ký kết quả thực hiện nhiệm vụ KH&CN, 59 giấy chứng nhận đăng ký tổ chức KH&CN và 10 mã ISSN. Tổng kinh phí cấp và thanh toán cho các nhiệm vụ đạt trên 100 tỷ đồng.

Đáng chú ý, Bộ KH&CN đang xây dựng Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược gắn với các bài toán lớn của quốc gia, ngành và địa phương; đồng thời hoàn thiện Đề án khai thác, sử dụng hiệu quả không gian vũ trụ quốc gia. Đây sẽ là cơ sở để tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực có khả năng tạo bứt phá như AI, bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới và công nghệ không gian.

Bộ cũng đang soạn thảo Đề án tái cấu trúc các chương trình KH&CN quốc gia giai đoạn 2026-2030 nhằm đổi mới mạnh mẽ cơ chế quản lý tài chính, tăng quyền chủ động cho tổ chức chủ trì, tạo thuận lợi hơn cho đội ngũ trí thức và nhà khoa học, gắn nghiên cứu với yêu cầu thị trường và thực tiễn phát triển.

Mở rộng hợp tác quốc tế, nâng cao vị thế Việt Nam

Tháng 4/2026 ghi nhận nhiều hoạt động hợp tác quốc tế nổi bật của Bộ KH&CN, thể hiện vai trò ngày càng chủ động của Việt Nam trong kết nối tri thức toàn cầu, tiếp nhận công nghệ mới và tham gia sâu hơn vào các mạng lưới đổi mới sáng tạo quốc tế.

Ngày 15/4/2026, Việt Nam chủ trì, phối hợp gia hạn thêm 8 năm công nhận và bảo trợ Trung tâm dạng II của UNESCO đối với Trung tâm Toán học và Vật lý quốc tế. Đây là dấu mốc quan trọng tiếp tục khẳng định uy tín học thuật, năng lực nghiên cứu và vị thế của Việt Nam trong cộng đồng khoa học quốc tế.

Thông qua VKIST, Bộ tiếp tục thúc đẩy hợp tác với Hàn Quốc về nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Bộ cũng mở rộng hợp tác với Ấn Độ trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số; với Cuba về công nghệ sinh học, dược phẩm và đào tạo nhân lực.

Trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc, Bộ KH&CN Việt Nam đã làm việc với Bộ KH&CN Trung Quốc, trao đổi về công nghệ chiến lược, nghiên cứu chung, phòng thí nghiệm liên kết và các lĩnh vực ưu tiên như AI, vật liệu mới, năng lượng và đô thị thông minh.

Từ ngày 1 đến 4/4/2026, Bộ phối hợp với FWO tổ chức các phiên họp chung nhằm mở rộng hợp tác nghiên cứu, ưu tiên y sinh ứng dụng và nghiên cứu cơ bản. Đoàn Việt Nam cũng tham dự Đại hội đồng WIPO, tiếp tục thúc đẩy hợp tác sở hữu trí tuệ và hỗ trợ doanh nghiệp trong môi trường số.

Đổi mới sáng tạo lan tỏa, chuyển đổi số tạo chuyển biến thực chất

Tính đến tháng 4/2026, cả nước có 30 tổ chức được cấp Giấy chứng nhận doanh nghiệp công nghệ cao; 13 tổ chức được cấp Giấy chứng nhận hoạt động ứng dụng công nghệ cao; 1 tổ chức được cấp Giấy chứng nhận cơ sở ươm tạo công nghệ cao còn hiệu lực. Hiện cả nước có 20 sàn giao dịch KH&CN đang được đầu tư, vận hành và phát triển.

Ngày 21/4/2026, Bộ KH&CN tổ chức Lễ hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới năm 2026 tại Hà Nội với khoảng 300 đại biểu tham dự, góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo trong cộng đồng doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và toàn xã hội.

Trong tháng 4/2026, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình đạt 46,1%; trong đó khối Bộ đạt 67,85%, khối tỉnh đạt 18,87%. Tổng số giao dịch qua NDXP đạt 4,369 tỷ lượt; riêng từ đầu năm đến ngày 18/4 đạt 356,9 triệu giao dịch, bình quân khoảng 3,6 triệu giao dịch/ngày.

Cả nước đã cấp 29,498 triệu chứng thư chữ ký số, tương đương 42,63% dân số trưởng thành. Đây là nền tảng quan trọng thúc đẩy giao dịch số, thương mại điện tử và dịch vụ công trực tuyến.

Bộ KH&CN đang hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo; trình Thủ tướng Chính phủ Danh mục bộ dữ liệu phục vụ phát triển AI trong các lĩnh vực thiết yếu; cập nhật Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI đến năm 2030.

Hạ tầng số, công nghiệp công nghệ số tiếp tục khởi sắc

Việt Nam hiện có 110,5 triệu thuê bao Internet băng rộng di động. Tỷ lệ hộ gia đình sử dụng cáp quang đạt 85,8%; tỷ lệ sử dụng IPv6 đạt 65%; tổng số tên miền quốc gia ".vn" đạt 690.436, tăng 5,3% so với cùng kỳ. Bộ KH&CN đã hoàn thành xây dựng Kế hoạch triển khai mạng 5G đến năm 2030; tiếp tục xử lý vùng lõm sóng, tăng cường quản lý SIM rác, SIM không chính chủ.

Trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số, doanh thu tháng 4/2026 ước đạt 622.402 tỷ đồng, tăng 38% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm công nghệ số đạt 20,296 triệu USD, tăng 39,6%; lợi nhuận sau thuế đạt 44.491 tỷ đồng; nộp ngân sách nhà nước 8.228 tỷ đồng. Cả nước hiện có khoảng 80.052 doanh nghiệp công nghệ số đang hoạt động. Bộ đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với KFabless nhằm hỗ trợ phát triển hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam.

Ở các lĩnh vực khác, doanh thu bưu chính tháng 4/2026 đạt 7.900 tỷ đồng; sản lượng bưu gửi đạt 480 triệu. Trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, tháng 4 tiếp nhận 13.802 đơn sở hữu công nghiệp, xử lý 20.009 đơn và cấp 6.356 văn bằng bảo hộ. Trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, có 39 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia được thẩm định; duy trì 51 chuẩn đo lường quốc gia và triển khai 222 cuộc đánh giá chuyên môn.

Trong tháng 5/2026, Bộ KH&CN sẽ tiếp tục tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW, nhất là xây dựng cơ chế đặc thù cho công nghệ chiến lược, cơ chế Nhà nước đặt hàng, mua sản phẩm đầu tiên, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và hoàn thiện các dự án luật quan trọng.

Hoàng Bách