Khi tiêu chuẩn, công cụ cải tiến trở thành 'ngôn ngữ chung' trong quản trị

Tại Phú Thọ, nỗ lực vượt khó của cộng đồng doanh nghiệp đã mang lại kết quả ấn tượng. Kim ngạch xuất khẩu của tỉnh năm 2025 đạt gần 40 tỷ USD, đưa Phú Thọ vào nhóm 5 địa phương có giá trị xuất khẩu cao nhất cả nước. Đây là con số đáng chú ý trong bối cảnh nhiều thị trường xuất khẩu lớn siết chặt hàng rào kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng và xuất xứ.

Để duy trì đà tăng trưởng này, tỉnh đã tập trung hỗ trợ doanh nghiệp theo hướng thực chất, từ cung cấp thông tin thị trường, yêu cầu kỹ thuật của đối tác nhập khẩu, đến thúc đẩy đổi mới công nghệ, kiểm soát chất lượng trong toàn bộ quy trình sản xuất. Không ít doanh nghiệp đã chuyển mạnh từ gia công đơn thuần sang sản xuất có giá trị gia tăng cao, đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế.

Dây chuyền sản xuất bao bì xuất khẩu tại Công ty TNHH Phú Đạt Việt Nam (Khu công nghiệp Thụy Vân, phường Nông Trang).

Điển hình như doanh nghiệp sản xuất vải bạt trên địa bàn tỉnh đã ký kết đủ đơn hàng đến hết quý I/2026, sản phẩm xuất khẩu ổn định sang các thị trường khó tính như châu Âu, Nhật Bản và Hoa Kỳ. Thực tế này cho thấy, tăng trưởng xuất khẩu chỉ có thể bền vững khi được đặt trên nền tảng năng suất và chất lượng, thay vì chạy theo sản lượng hay giá rẻ.

Cùng với Phú Thọ, Quảng Ninh là địa phương sớm nhận diện rõ vai trò của năng suất chất lượng trong chiến lược phát triển. Từ tư duy “bảo hộ” tài sản trí tuệ, tỉnh đã chuyển sang cách tiếp cận toàn diện hơn: gia tăng năng suất, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, coi đây là chìa khóa để mở rộng thị trường và nâng tầm thương hiệu.

Đến nay, Quảng Ninh đã có 78 nhãn hiệu gắn với địa danh, chỉ dẫn địa lý được bảo hộ, trong đó 4 sản phẩm đã được đăng ký bảo hộ quốc tế, tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho doanh nghiệp khi tham gia thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, bảo hộ chỉ là bước khởi đầu. Điểm then chốt nằm ở việc tỉnh đồng hành cùng doanh nghiệp trong xây dựng và áp dụng các hệ thống quản lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và công cụ cải tiến năng suất.

Nhiều doanh nghiệp tại Quang Ninh đã được hỗ trợ triển khai các tiêu chuẩn TCVN và ISO như ISO 9001 về quản lý chất lượng, ISO 14001 về quản lý môi trường, ISO 22000 và HACCP về an toàn thực phẩm, ISO 45001 về an toàn và sức khỏe nghề nghiệp, ISO 50001 về quản lý năng lượng, cùng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP trong lĩnh vực nông nghiệp. Song song đó, các công cụ cải tiến như 5S, Lean, TPM, bố trí mặt bằng làm việc, quản lý trực quan và 7 công cụ thống kê cũng được áp dụng nhằm giảm lãng phí, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Đáng chú ý, trong giai đoạn 2023 - 2025, Quảng Ninh đã hỗ trợ 12 doanh nghiệp xây dựng mô hình điểm về năng suất chất lượng, từng bước lan tỏa tư duy quản trị hiện đại không chỉ trong lĩnh vực sản xuất mà cả dịch vụ và giáo dục.

Hoạt động sản xuất tại Công ty CP Gốm Đất Việt - một trong những doanh nghiệp KH&CN của tỉnh Quảng Ninh.

Nhìn từ hai địa phương, có thể thấy điểm chung là sự dịch chuyển rõ rệt trong tư duy phát triển: không đánh đổi chất lượng để lấy tăng trưởng ngắn hạn, mà kiên trì xây dựng năng lực nội tại cho doanh nghiệp thông qua chuẩn hóa quy trình, ứng dụng tiêu chuẩn quốc tế và cải tiến liên tục. Đây cũng là xu hướng tất yếu khi các thị trường xuất khẩu ngày càng ưu tiên sản phẩm có chất lượng ổn định, minh bạch thông tin và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Trong dài hạn, chiến lược gắn tăng trưởng xuất khẩu với nâng cao năng suất chất lượng không chỉ giúp địa phương giữ vững thị trường, mà còn tạo dư địa để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Khi TCVN/ISO và các công cụ cải tiến trở thành “ngôn ngữ chung” trong quản trị, năng suất không còn là khẩu hiệu, mà trở thành động lực thực sự cho tăng trưởng và hội nhập.

Thanh Hiền