Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo góp phần định hình tương lai ASEAN

Chiều 14/10/2026, tại Đà Nẵng, phiên toàn thể Hội nghị lần thứ 90 Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo ASEAN (COSTI-90) chính thức khai mạc, với sự tham dự của các thành viên COSTI từ các nước ASEAN và Ban Thư ký ASEAN.

Phát biểu chào mừng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong bối cảnh thế giới thay đổi nhanh chóng, với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán tiên tiến, công nghệ vũ trụ, công nghệ sinh học và công nghệ lượng tử. 

Trong khi đó, biến đổi khí hậu, an ninh y tế, an ninh lương thực và năng lượng là những thách thức mang tính xuyên biên giới, đòi hỏi các quốc gia tăng cường phối hợp và cùng tìm kiếm giải pháp.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại phiên toàn thể Hội nghị COSTI-90.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, trong những năm qua, COSTI đã xây dựng nền tảng vững chắc cho hợp tác khu vực, từ các nền tảng số kết nối nhân tài và công nghệ đến mạng lưới chuyên gia ngày càng phát triển, cùng những bước đi ban đầu trong chia sẻ cơ sở hạ tầng nghiên cứu. Đây là những nguồn lực quan trọng để ASEAN tiếp tục phát huy năng lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, phục vụ các mục tiêu phát triển chung.

Bộ trưởng cho biết, tại Hội nghị Bộ trưởng ASEAN về Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo lần thứ 22 (AMMSTI-22), tổ chức tại Vientiane vào tháng 6/2026, các Bộ trưởng đã đánh dấu năm đầu tiên triển khai Kế hoạch Hành động ASEAN về Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (APASTI) giai đoạn 2026-2035, đồng thời hoan nghênh việc ra mắt hệ thống giám sát, đánh giá quá trình thực hiện Kế hoạch.

Các Bộ trưởng cũng thông qua cơ cấu mới tinh gọn hơn của COSTI. Theo cơ cấu này, năm Tiểu ban đã tổ chức những cuộc họp đầu tiên, tạo nền tảng cho việc triển khai các nhiệm vụ chuyên môn. 

Nhấn mạnh trách nhiệm của COSTI trong triển khai APASTI và hỗ trợ thực hiện các mục tiêu của ASEAN 2045, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng hợp tác khu vực cần chuyển từ chia sẻ kiến thức sang cùng xây dựng giải pháp, từ các dự án riêng lẻ sang những quan hệ đối tác mạnh mẽ hơn.

Các nước cần tận dụng hiệu quả hơn năng lực nghiên cứu, cơ sở hạ tầng và dữ liệu của nhau để giải quyết những vấn đề không một quốc gia nào có thể tự xử lý. Theo đó, COSTI-90 cần hướng tới các ưu tiên rõ ràng, hành động cụ thể và kết quả có thể đo lường được.

“Việt Nam đặc biệt coi trọng hợp tác ASEAN trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chúng tôi tin rằng khoa học và công nghệ không chỉ hỗ trợ sự phát triển của ASEAN mà còn góp phần định hình tương lai của ASEAN”, Bộ trưởng nói.

Trước đó, vào sáng 14/10, Cuộc họp lần thứ 21 Hội đồng Tư vấn cho Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo ASEAN (BAC-21) đã diễn ra trong khuôn khổ COSTI-90.

Là cơ chế tư vấn cho COSTI, BAC có vai trò hỗ trợ định hướng hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ASEAN, tập trung vào triển khai APASTI, quản lý và sử dụng Quỹ Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo ASEAN (ASTIF), huy động nguồn lực từ các đối tác và thúc đẩy hợp tác công - tư.

Tại cuộc họp, các đại biểu rà soát việc thực hiện những khuyến nghị từ BAC-20, cập nhật tình hình nguồn quỹ và tiến độ thực hiện các kết quả ưu tiên kinh tế năm 2026. Đồng thời, cuộc họp xem xét công tác chuẩn bị các kết quả cần đạt hằng năm năm 2027, tập trung vào hợp tác vũ trụ, AI trong y tế và chuyển giao công nghệ.

Các đại biểu cũng thảo luận về cơ chế theo dõi, đánh giá việc thực hiện APASTI 2026 - 2035, bảo đảm Kế hoạch được triển khai thực chất, có kết quả đo lường được.

Thanh Tùng