Không chỉ có cà phê, Đam Rông thử sức với nấm hương

Bén duyên với nấm hương trên vùng đất Đam Rông

Nấm hương, còn gọi là nấm Đông cô, có tên khoa học Lentinula edodes, là loài nấm có nguồn gốc từ Đông Á và được nuôi trồng phổ biến tại Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc cùng một số quốc gia khác. Loại nấm này có hương thơm đặc trưng và được sử dụng phổ biến trong chế biến thực phẩm.

Tại Lâm Đồng, nấm hương trước đây chủ yếu được trồng ở những khu vực có khí hậu mát, lạnh như Đà Lạt, Lạc Dương. Trong khi đó, Đam Rông có nền nhiệt cao hơn, vì vậy việc đưa nấm hương vào sản xuất tại địa phương đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ các điều kiện môi trường trong nhà trồng.

Từ thực tế đó, sau khi hoàn thiện cơ sở hạ tầng, tháng 1/2026, Công ty CP Nông nghiệp công nghệ cao Lâm Đồng bắt đầu triển khai mô hình trồng thử nghiệm 50.000 phôi nấm hương trên diện tích khoảng 3,5 sào tại thôn Đạ K'Nàng, xã Đam Rông 1. Theo thông tin từ đơn vị, dự án có 70% nguồn vốn đầu tư nước ngoài; toàn bộ phôi giống được nhập khẩu từ Trung Quốc và đưa vào sản xuất theo quy trình kỹ thuật của cơ sở.

Ông Nguyễn Văn Khang (áo đen) giới thiệu mô hình trồng nấm hương với đại diện chính quyền địa phương.

Theo ông Nguyễn Văn Khang, quản lý cơ sở sản xuất, đây là giai đoạn thử nghiệm nhằm đánh giá khả năng thích nghi của các chủng giống nấm hương với điều kiện khí hậu tại Đam Rông.

Khoảng 3 tháng sau khi đưa phôi vào sản xuất, những lứa nấm đầu tiên bắt đầu cho thu hoạch. Đến nay, cơ sở đã trải qua nhiều đợt thu hái, sản lượng bình quân khoảng 0,5 kg nấm/phôi. Trong đó, nấm loại A chiếm khoảng 70%, còn lại là các loại B, C và D.

“Đây là giai đoạn thử nghiệm nên chúng tôi tiếp tục theo dõi khả năng sinh trưởng của từng chủng giống, nhất là trong những thời điểm thời tiết thay đổi”, ông Khang cho biết.

Theo đơn vị sản xuất, nhiệt độ phù hợp cho nấm hương sinh trưởng khoảng 13 – 20 độ C. Việc duy trì điều kiện nhiệt độ và độ ẩm phù hợp được xem là yếu tố quan trọng đối với năng suất và chất lượng nấm.

Ông Khang cho biết vào mùa đông, khi nền nhiệt giảm, nấm thường sinh trưởng thuận lợi hơn, tai nấm dày và màu sắc đẹp hơn so với thời điểm nắng nóng. Phôi nấm được đặt trên hệ thống giá kệ trong nhà trồng. Quá trình chăm sóc chủ yếu là điều chỉnh độ ẩm bằng hệ thống phun sương, kết hợp tưới thủ công khi cần thiết. Theo ông, cơ sở hiện không sử dụng hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật trong quá trình trồng nấm.

Toàn cảnh khu sản xuất nấm hương

Sau khi thu hoạch, nấm được thương lái thu mua trực tiếp để đưa về TP.HCM và một số tỉnh, thành khác. Sản phẩm được phân thành 4 loại, giá bán hiện dao động từ 50.000 - 100.000 đồng/kg, tùy kích cỡ và chất lượng.

Mô hình hiện vẫn trong giai đoạn thử nghiệm. Khả năng thích nghi của nấm qua các mùa, năng suất ổn định và đầu ra sản phẩm sẽ là những yếu tố quan trọng để đơn vị tiếp tục đánh giá trước khi tính đến việc mở rộng sản xuất tại Đam Rông.

Chờ giống chịu nhiệt để mở rộng…

Những kết quả ban đầu cho thấy nấm hương có thể sinh trưởng tại Đam Rông 1, nhưng bài toán nhiệt độ vẫn là trở ngại lớn đối với mô hình.

Theo đơn vị đầu tư, nền nhiệt tại địa phương, nhất là vào mùa khô, thường cao hơn mức phù hợp với nấm hương. Vì vậy, doanh nghiệp chưa đặt mục tiêu lợi nhuận ở giai đoạn này mà tiếp tục thử nghiệm các dòng giống và hoàn thiện điều kiện nhà trồng.

Ông Jiang, chuyên gia kỹ thuật đến từ Trung Quốc, cho biết khí hậu Đam Rông 1 chưa thật sự lý tưởng cho nấm hương. Tuy nhiên, kết quả bước đầu cho thấy nếu kiểm soát tốt nhiệt độ, độ ẩm và quy trình chăm sóc, nấm vẫn có thể phát triển.

“Chúng tôi đang tiếp tục thử nghiệm nhiều chủng giống để lựa chọn loại có khả năng thích nghi tốt nhất với điều kiện khí hậu địa phương trước khi đầu tư ở quy mô lớn”, ông Jiang nói.

Khu vực bảo quản nấm hương

Cùng với việc tuyển chọn giống, đơn vị dự kiến cải tiến hệ thống nhà trồng để hạn chế tác động của bức xạ mặt trời, nhất là trong mùa khô. Các lớp bạt đen và mái che sẽ được bổ sung nhằm giảm nhiệt, giúp môi trường bên trong nhà nấm ổn định hơn.

Theo ông Jiang, khi nhiệt độ tăng cao, nấm vẫn có thể phát triển nhưng năng suất và chất lượng có thể giảm. Do đó, kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm vẫn là khâu quan trọng trong quá trình sản xuất.

Nếu kết quả thử nghiệm đạt yêu cầu, doanh nghiệp dự kiến từ năm 2027 mở rộng thêm khoảng 2 ha, với khoảng 40 nhà trồng nấm theo quy mô công nghiệp.

Bên cạnh việc thử nghiệm một hướng sản xuất mới, cơ sở hiện tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 8 lao động địa phương, chủ yếu thực hiện các công đoạn thu hoạch, phân loại và chăm sóc nhà nấm. Mức thu nhập được đơn vị cho biết khoảng 300.000 - 400.000 đồng/ngày.

Lao động địa phương thu hái và phân loại sản phẩm nấm hương

Chị K’ Hạnh Kon Sơ, ở thôn Đạ Mun, xã Đam Rông 1, cho biết công việc tại cơ sở giúp chị và một số lao động trong vùng có thêm nguồn thu nhập gần nhà. Theo chị, bình quân mỗi tháng có thể làm hơn 20 ngày.

Ở góc độ địa phương, ông Phan Văn Đáng, Phó chủ tịch UBND xã Đam Rông 1, cho biết mô hình trồng nấm hương được triển khai từ tháng 8.2025 và chính thức hoạt động từ tháng 11.2025. Qua đánh giá bước đầu, mô hình tạo thêm việc làm và góp phần đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp tại địa phương.

Thời gian tới, xã Đam Rông 1 dự kiến tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp tục hoàn thiện mô hình, mở rộng sản xuất và tìm kiếm đầu ra ổn định cho sản phẩm.

Dù còn nhiều yếu tố cần tiếp tục đánh giá, việc nấm hương có thể sinh trưởng trong điều kiện khí hậu Đam Rông đang mở thêm một hướng thử nghiệm cho sản xuất nông nghiệp địa phương. Hiệu quả thực tế của mô hình sẽ phụ thuộc vào khả năng lựa chọn giống phù hợp, kiểm soát môi trường nhà trồng, năng suất và thị trường tiêu thụ trong thời gian tới.

Kim Đồng- Lam Phương