Lạm dụng tai nghe: Nguy cơ âm thầm gây hại thính lực

Thói quen phổ biến, nguy cơ khó nhận ra

Tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM hay Đà Nẵng, không khó để bắt gặp hình ảnh người trẻ đeo tai nghe gần như suốt cả ngày: nghe nhạc khi di chuyển, xem video trong giờ nghỉ trưa, tham gia họp trực tuyến hoặc làm việc từ xa. Nhiều người thậm chí tăng âm lượng tối đa để át tiếng ồn môi trường mà không nhận ra đây là hành vi tiềm ẩn rủi ro.

Theo nghiên cứu, hơn 1 tỷ người trong độ tuổi 12-34 trên toàn thế giới có thói quen nghe không an toàn.

Theo các chuyên gia thính học, việc tiếp xúc với âm thanh lớn trong thời gian dài có thể dẫn đến mất thính lực do tiếng ồn, một dạng tổn thương thường diễn ra âm thầm. Dấu hiệu ban đầu có thể chỉ là cảm giác ù tai, nghe kém thoáng qua hoặc khó nghe rõ trong môi trường ồn ào, tuy nhiên, nếu tiếp tục lạm dụng tai nghe, tình trạng này có thể trở nên vĩnh viễn.

Thực tế tại Việt Nam, các bệnh viện tai mũi họng ghi nhận ngày càng nhiều trường hợp người trẻ đến khám vì ù tai, giảm thính lực sớm, trong đó một nguyên nhân phổ biến là thói quen nghe nhạc bằng tai nghe với âm lượng cao trong thời gian dài.

Chuyên gia cảnh báo nguy cơ mất thính lực sớm

Theo PGS. TS Nguyễn Tấn Phong, nguyên Trưởng khoa Thính học, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, việc sử dụng tai nghe không đúng cách là một trong những nguyên nhân làm gia tăng tình trạng suy giảm thính lực ở người trẻ. Ông cho biết, khi âm thanh truyền trực tiếp vào ống tai với cường độ lớn, các tế bào lông trong ốc tai, bộ phận tiếp nhận và chuyển đổi âm thanh sẽ bị tổn thương. “Các tế bào này không có khả năng phục hồi. Nếu tiếp xúc với tiếng ồn cường độ cao trong thời gian dài, người dùng có nguy cơ bị giảm thính lực vĩnh viễn", chuyên gia nhấn mạnh.

Ngoài tác động của âm lượng, việc đeo tai nghe liên tục còn tạo môi trường kín, nóng và ẩm trong ống tai, thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ viêm tai ngoài. Tai nghe nhét sâu cũng có thể đẩy ráy tai vào bên trong, gây tắc nghẽn và giảm thính lực tạm thời.

Các chuyên gia khuyến nghị người dùng nên áp dụng quy tắc 60/60: chỉ nghe ở mức tối đa 60% âm lượng và không sử dụng quá 60 phút mỗi lần. Sau đó, tai cần được nghỉ khoảng 15–20 phút để phục hồi.

Ngoài ra, người dùng nên: Tránh tăng âm lượng tối đa để át tiếng ồn môi trường; Hạn chế sử dụng tai nghe khi ngủ hoặc đeo liên tục nhiều giờ; Vệ sinh tai nghe định kỳ để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn; Đi khám chuyên khoa nếu xuất hiện dấu hiệu ù tai, nghe kém hoặc đau tai.

Đối với người sử dụng thiết bị thông minh, nhiều hãng công nghệ đã tích hợp tính năng cảnh báo khi mức âm thanh vượt ngưỡng an toàn và cho phép theo dõi mức tiếp xúc tiếng ồn theo thời gian. Đây là công cụ hữu ích để điều chỉnh thói quen trước khi thính giác bị ảnh hưởng.

Theo các chuyên gia, mất thính lực do tiếng ồn là tình trạng hoàn toàn có thể phòng tránh, nhưng một khi đã xảy ra thì rất khó phục hồi. Trong bối cảnh tai nghe không dây ngày càng phổ biến, việc nâng cao nhận thức và thay đổi thói quen sử dụng là yếu tố quan trọng để bảo vệ sức khỏe thính giác lâu dài.

Một vài phút giảm âm lượng hay những khoảng nghỉ ngắn cho đôi tai hôm nay có thể giúp người dùng tránh được nguy cơ suy giảm thính lực sớm trong tương lai.

An Nguyên