Minh bạch hóa hoạt động thông báo và hỏi đáp về hàng rào kỹ thuật trong thương mại

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và quy trình đánh giá sự phù hợp đang trở thành “hàng rào mềm” có ảnh hưởng trực tiếp tới dòng chảy thương mại. Do đó, việc minh bạch hóa thông tin và thiết lập cơ chế thông báo, hỏi đáp về hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT) đóng vai trò vô cùng quan trọng.

Cơ chế này không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận kịp thời các yêu cầu kỹ thuật của thị trường xuất khẩu mà còn góp phần phòng ngừa tranh chấp thương mại, nâng cao năng lực tuân thủ và bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, Nghị định 22/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật nhấn mạnh đến việc tổ chức, vận hành đồng bộ hệ thống thông báo và hỏi đáp TBT trên phạm vi cả nước.

Minh bạch hóa hoạt động thông báo và hỏi đáp về hàng rào kỹ thuật trong thương mại góp phần tạo thuận lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu. (Ảnh minh họa)

Cụ thể, Nghị định 22 nêu rõ, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, quản lý hoạt động của Mạng lưới các cơ quan thông báo và hỏi đáp về hàng rào kỹ thuật trong thương mại (gọi tắt là Mạng lưới TBT Việt Nam), bao gồm cơ quan thông báo và hỏi đáp về hàng rào kỹ thuật trong thương mại của quốc gia (Điểm TBT quốc gia), cơ quan thông báo và hỏi đáp về hàng rào kỹ thuật trong thương mại của các bộ (Điểm TBT của bộ) và cơ quan thực hiện hoạt động TBT ở địa phương.

Hoạt động TBT cấp quốc gia và TBT của Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện thông qua Điểm TBT quốc gia đặt tại bộ phận thực hiện chức năng của Văn phòng Thông báo và Hỏi đáp quốc gia về Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (gọi tắt là Văn phòng TBT Việt Nam) trực thuộc Cơ quan tiêu chuẩn quốc gia.

Bên cạnh đó, hoạt động TBT cấp Bộ thực hiện thông qua các Điểm TBT của bộ là cơ quan được chỉ định thực hiện hoạt động TBT của các bộ. Hoạt động TBT địa phương thực hiện thông qua đơn vị có chức năng quản lý về tiêu chuẩn đo lường chất lượng theo phân công của Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố.

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp các cơ quan, tổ chức có liên quan tổ chức thực hiện hoạt động nghiên cứu, phân tích, đánh giá tác động và đề xuất triển khai thực hiện các cam kết về TBT và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và thủ tục đánh giá sự phù hợp (STRACAP).

Nhà nước bảo đảm ngân sách chi đầu tư xây dựng, vận hành hạ tầng thông báo và hỏi đáp quốc gia về hàng rào kỹ thuật trong thương mại theo hướng đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và bảo vệ lợi ích quốc gia. Đồng thời, Nhà nước hỗ trợ sản xuất, kinh doanh của hiệp hội, doanh nghiệp qua hạ tầng thông báo và hỏi đáp quốc gia về hàng rào kỹ thuật trong thương mại.

Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp các cơ quan, tổ chức có liên quan xây dựng kế hoạch, chương trình thực hiện các hoạt động tuyên truyền về thực thi các cam kết TBT và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật (STRACAP) trong các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Nghị định cũng yêu cầu cơ quan hoạt động TBT của địa phương xây dựng kế hoạch, chương trình hoạt động tuyên truyền về TBT cho địa phương đối với các sản phẩm, hàng hóa xuất khẩu chủ lực và tiềm năng tại địa phương. Khi xây dựng quy chuẩn kỹ thuật, cơ quan ban hành có trách nhiệm rà soát các quy định liên quan tới quy chuẩn kỹ thuật bảo đảm tuân thủ các cam kết TBT trong điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Trường hợp viện dẫn đến tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài đối với các yêu cầu kỹ thuật, cơ quan ban hành phải bảo đảm sẵn có bản tiếng Việt của tài liệu viện dẫn để tổ chức, cá nhân liền quan tham khảo khi được yêu cầu. Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức vận hành Cổng thông tin TBT Việt Nam, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, hiệp hội tra cứu thông tin về TBT thuận lợi.

Các chuyên gia đánh giá, những quy định tại Nghị định 22 sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả thực thi các cam kết quốc tế về hàng rào kỹ thuật trong thương mại, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp chủ động thích ứng với yêu cầu thị trường, tăng cường năng lực cạnh tranh và thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế bền vững.

Thanh Tùng