Nấm giá rẻ tràn lan chợ dân sinh nguy cơ mất an toàn thực phẩm

Nhiều loại nấm không rõ nguồn gốc, thiếu nhãn mác, được bày bán công khai với giá rẻ bất thường

Ghi nhận tại các chợ dân sinh trên địa bàn Hà Tĩnh cho thấy, nhiều loại nấm “ngoại” giá rẻ đang được bày bán tràn lan, gây sức ép lớn đối với người trồng nấm trong tỉnh. Nấm vốn là loại thực phẩm được người tiêu dùng ưa chuộng trong các bữa ăn hằng ngày. Đặc biệt, vào tiết trời mùa Đông, nhu cầu sử dụng nấm tăng cao, kéo theo nguồn cung trên thị trường trở nên đa dạng.

Tại các chợ như chợ Hà Tĩnh, chợ Vườn Ươm (phường Thành Sen), nấm được bày bán với đủ chủng loại: nấm đùi gà, nấm kim châm, nấm rơm, nấm mỡ… Tuy nhiên, khác với các loại rau củ, nấm tại các chợ dân sinh thường được gói trong túi nilon, nhiều sản phẩm được đóng gói khá cẩn thận nhưng lại không có bất kỳ thông tin nào về nguồn gốc, xuất xứ hay hạn sử dụng.

Khi được hỏi về nguồn gốc các loại nấm, nhiều người bán chỉ trả lời chung chung: “Không biết nấm ở đâu nhưng tất cả các loại nấm ăn vào đều tốt”. Đáng chú ý, một tiểu thương tại chợ Hà Tĩnh (phường Thành Sen) không ngần ngại chia sẻ: “Nấm ở đây từ Trung Quốc về hết, không từ Trung Quốc về thì lấy đâu ra mà bán cho khách”.

Cũng theo ghi nhận, hiện nay nấm đùi gà tại các cơ sở kinh doanh uy tín được niêm yết với mức giá từ 110 – 120 nghìn đồng/kg; nấm sò 40 – 50 nghìn đồng/kg; nấm linh chi từ 800 nghìn đến 1 triệu đồng/kg. Trong khi đó, các loại nấm “ngoại” bán tại chợ dân sinh lại có giá rẻ bất ngờ, chỉ bằng một nửa, thậm chí chỉ bằng 1/3 so với sản phẩm trong nước.

Nấm giá rẻ tràn lan người dùng nên có lựa chọn thông minh. Ảnh: Báo Hà Tĩnh

Với lợi thế giá rẻ, dù nguồn gốc và cách bảo quản còn nhiều dấu hỏi về mức độ an toàn, nấm “ngoại” vẫn tồn tại và đứng vững trên thị trường trong nhiều năm qua. Điều này khiến các cơ sở trồng nấm trên địa bàn tỉnh gặp không ít khó khăn trong việc cạnh tranh và tiêu thụ sản phẩm.

Chị Bùi Thị Anh, chủ cơ sở trồng nấm tại xã Kỳ Xuân (Hà Tĩnh), cho hay: “Nấm đạt chất lượng là mục tiêu đầu ra của những người trồng nấm, nhưng thị trường mới quyết định yếu tố sống còn của mô hình. Thời gian qua, ngoài việc chú trọng nâng cao chất lượng, chúng tôi luôn cố gắng đưa sản phẩm ra thị trường với mức giá phù hợp. Tuy nhiên, nấm ‘ngoại’ bán quá rẻ, đánh vào tâm lý ham rẻ của người tiêu dùng nên các cơ sở trồng nấm như chúng tôi rất khó đứng vững”.

Cùng chung nỗi lo, anh Lê Đăng Cường – Công ty CP Đầu tư phát triển Phú Cường Đạt (xã Thạch Xuân, Hà Tĩnh) – chia sẻ: “Nấm của chúng tôi khi đưa ra thị trường hoàn toàn tự tin về chất lượng, nhưng với mức giá của nấm ‘ngoại’ thì rất khó cạnh tranh. Đơn cử, nấm đùi gà được bán với giá chỉ khoảng 40 nghìn đồng/kg, mức giá này chúng tôi chưa đủ chi phí sản xuất, chưa nói đến lợi nhuận”.

Không chỉ xuất hiện tại các chợ dân sinh ở Hà Tĩnh, tình trạng nấm giá rẻ, không rõ nguồn gốc còn được ghi nhận phổ biến tại nhiều đô thị lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh. Khảo sát tại một số chợ truyền thống và điểm bán lẻ cho thấy, các loại nấm như nấm kim châm, nấm đùi gà, nấm mỡ… được bày bán với mức giá thấp, song phần lớn sản phẩm không có nhãn mác, thiếu thông tin về nơi sản xuất, ngày đóng gói và hạn sử dụng.

Tại Hà Nội, nấm thường được đóng trong túi nilon trong suốt, bán theo lạng hoặc theo túi, người mua gần như chỉ dựa vào cảm quan để lựa chọn. Khi được hỏi về nguồn gốc, nhiều tiểu thương chỉ cho biết nấm được “lấy mối quen”, “hàng nhập về mỗi ngày”, nhưng không xuất trình được giấy tờ liên quan đến xuất xứ sản phẩm.

Một chủ đại lý chuyên nhập nấm Trung Quốc tại chợ Long Biên tiết lộ, không chỉ có dòng nấm lạnh, nấm kim châm, đùi gà, nấm tuyết, nấm đông cô... giá rẻ chỉ bằng phân nửa hàng của Việt Nam, mà các loại nấm sản xuất tự nhiên như nấm sò, nấm rơm... vốn được sản xuất nhiều trong nước hiện nay cũng đắt hơn rất nhiều so với nấm cùng chủng loại nhập khẩu từ Trung Quốc.

Chị Phan Hoài Linh (Cầu Giấy, Hà Nội) chia sẻ: “Gia đình tôi rất thích ăn nấm, trước đây thường mua ở chợ quen hoặc siêu thị. Tuy nhiên, thời gian gần đây đọc được nhiều thông tin về nấm Trung Quốc gắn nhãn mác Việt chất lượng cao, nấm chứa hóa chất bảo quản…, tôi rất hoang mang, không biết nên lựa chọn nấm như thế nào để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của mình và người thân”.

Tương tự, tại thành phố Hồ Chí Minh, nấm giá rẻ cũng xuất hiện dày đặc tại các chợ dân sinh, chợ đầu mối và một số điểm bán lẻ tự phát. Một số loại nấm được quảng cáo là “hàng tươi mỗi ngày”, song bao bì đơn giản, không có thông tin truy xuất nguồn gốc. Theo ghi nhận, mức giá nấm tại các chợ này thường thấp hơn đáng kể so với sản phẩm được bày bán tại các cửa hàng thực phẩm an toàn hoặc siêu thị.

Người trồng nấm trong nước gặp khó trong cạnh tranh

Thực tế, nghề trồng nấm đã có mặt tại Việt Nam từ rất lâu. Trên thế giới, Việt Nam là một trong những quốc gia tiêu thụ nhiều nấm và các chế phẩm từ nấm. Tuy nhiên, hiện nay cả nước có khoảng 25.000 cơ sở trồng nấm. Ngay trên “sân nhà”, nấm Việt đang phải đối mặt với sự lấn lướt của nấm ngoại bởi hàng loạt vấn đề nhức nhối như nấm không rõ nguồn gốc, nấm nhập khẩu từ Trung Quốc đội lốt hàng Việt, nấm chứa chất bảo quản độc hại, thậm chí có cả nấm độc gây chết người.

Mặc dù là loại thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất, nhưng nếu không được sản xuất và bảo quản đúng cách, nấm có thể mất đi giá trị dinh dưỡng và tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe. Đáng lo ngại, phần lớn các sản phẩm nấm giá rẻ thiếu thông tin về nguồn gốc, ngày sản xuất, hạn sử dụng và xuất xứ, gây khó khăn cho công tác kiểm soát chất lượng. Thậm chí, có những sản phẩm hoàn toàn không có nhãn mác, làm tăng nguy cơ người tiêu dùng mua phải hàng kém chất lượng, không an toàn.

Bên cạnh đó, nấm là loại thực phẩm rất dễ hỏng, đòi hỏi điều kiện bảo quản nghiêm ngặt. Thực tế cho thấy, tình trạng nấm bị mốc, đặc biệt là mốc trắng – dấu hiệu của sự phát triển của vi khuẩn và nấm mốc diễn ra khá phổ biến. Việc sử dụng nấm mốc có thể gây buồn nôn, tiêu chảy, thậm chí dẫn đến ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng.

Ngoài ra, việc sử dụng các loại chất bảo quản không rõ nguồn gốc để kéo dài thời gian sử dụng nấm cũng là vấn đề đáng lo ngại. Nếu các chất này bị lạm dụng hoặc sử dụng lâu dài, sức khỏe người tiêu dùng có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Đáng lo ngại hơn, theo các chuyên gia y tế, bên cạnh nấm trôi nổi trên thị trường, nguy cơ từ các loại nấm độc tự nhiên cũng đang hiện hữu. Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên – Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai – cho biết, đơn vị này đã từng tiếp nhận và điều trị nhiều bệnh nhân nguy kịch do ngộ độc nấm mọc tự nhiên ở vườn, trong rừng, đến từ các tỉnh như Tuyên Quang, Hòa Bình, Bắc Kạn…

Trung tâm Chống độc đã cấp cứu nhiều trường hợp ngộ độc nặng do nấm chứa độc tố amatoxin. Ở Việt Nam có thể gặp các loài như nấm độc tán trắng (Amanita verna), nấm độc trắng hình nón (Amanita virosa). Trái với suy nghĩ của nhiều người, các loài nấm độc này không có hình thức xấu xí hay đáng sợ, mà trông rất lành tính, trắng đẹp, rất dễ nhầm với nấm ăn được. Tuy nhiên, đây lại là một trong những loài nấm độc nhất thế giới.

Do đó, trước khi mua nấm nên ngửi nấm nếu thấy mùi lạ, hoặc không thơm, cần xem kỹ nguồn gốc nhà sản xuất. Nấm Việt Nam thường là nấm rơm, nấm sò, nấm mỡ theo mùa. Nấm trái vụ nhưng giá lại rẻ bất thường, cần cảnh giác. Thêm nữa, người tiêu dùng khi mua nấm cần phải truy xuất nguồn gốc, ưu tiên chọn nấm có tem mác rõ ràng, ghi nơi sản xuất và chứng nhận hữu cơ (nếu có).

Việc nấm giá rẻ tràn lan tại nhiều tỉnh, thành cho thấy đây không còn là hiện tượng cục bộ, mà đang trở thành vấn đề chung của thị trường nấm hiện nay, đặt ra những lo ngại về công tác quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm cũng như sự cạnh tranh thiếu công bằng đối với các cơ sở sản xuất nấm trong nước.

An Dương (T/h)