Nâng cao chất lượng lao động, tạo động lực tăng trưởng

Điện Biên là tỉnh miền núi, biên giới với diện tích tự nhiên 9.541km², gồm 45 đơn vị hành chính cấp xã, hơn 80% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số. Năm 2025, dân số toàn tỉnh ước đạt hơn 667.000 người, trong đó khu vực nông thôn chiếm 86,12%. Lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đạt gần 358.000 người, số lao động có việc làm trên 355.000 người. Đây là nguồn lực lớn, song phần đông lao động vẫn tập trung trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp và thủy sản với trình độ kỹ năng còn hạn chế, sản xuất nhỏ lẻ, manh mún.

Nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và mở rộng cơ hội việc làm, trong năm 2025, tỉnh đã đẩy mạnh tổ chức các ngày hội việc làm, tư vấn tuyển dụng, đào tạo nghề và giới thiệu lao động đi làm việc tại nước ngoài. Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh đồng thời triển khai các phiên giao dịch việc làm trực tuyến, giúp người lao động tiếp cận thị trường lao động rộng hơn.

Nhờ đó, toàn tỉnh đã tạo việc làm mới cho 10.360 lao động, vượt 12,6% kế hoạch năm; hơn 1.300 người được tiếp nhận và giải quyết chế độ bảo hiểm thất nghiệp với tổng số tiền trợ cấp trên 27,3 tỉ đồng. Cơ cấu lao động từng bước chuyển dịch theo hướng giảm dần tỷ lệ lao động nông nghiệp, tăng lao động trong khu vực công nghiệp xây dựng và dịch vụ, góp phần cải thiện thu nhập và đời sống người lao động.

Đào tạo nghề góp phần nâng cao chất lượng lao động tại Điện Biên.

Dù vậy, thị trường lao động của Điện Biên vẫn còn nhỏ hẹp, phân tán; doanh nghiệp chủ yếu quy mô nhỏ, chưa có khu công nghiệp để thu hút lao động kỹ thuật cao. Chất lượng lao động chưa đồng đều, chênh lệch lớn giữa khu vực trung tâm với vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ còn thấp so với mặt bằng chung của cả nước; số lao động có chuyên môn, kỹ năng cao chưa đáp ứng yêu cầu của quá trình chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ, khiến năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế địa phương còn hạn chế.

Trong bức tranh đó, tái cơ cấu nông nghiệp được xác định là hướng đi trọng tâm để vừa nâng cao giá trị sản xuất, vừa tạo thêm việc làm và nâng chất lượng lao động nông thôn. Ông Trần Tiến Dũng, Bí thư Tỉnh ủy Điện Biên, khẳng định: “Cơ cấu lại ngành nông, lâm nghiệp theo hướng hàng hóa, xanh, thông minh, bền vững là động lực quan trọng để tỉnh phát triển nhanh, bền vững, nâng đời sống nhân dân, giảm nghèo và thúc đẩy kinh tế - xã hội giai đoạn mới.” Định hướng này không chỉ xác lập vai trò trung tâm của nông nghiệp trong phát triển kinh tế mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao chất lượng lao động, nhất là lao động nông thôn.

Thực tế, Điện Biên có khoảng 883.000 ha đất nông nghiệp, chiếm 93% diện tích tự nhiên toàn tỉnh, với hơn 557.000 người nông thôn trực tiếp sản xuất trên khoảng 117.000 hộ. Giai đoạn 2021–2025, tỉnh đã đẩy mạnh cơ cấu lại sản xuất theo hướng hàng hóa, tập trung, bền vững. Diện tích cây mắc-ca tăng mạnh từ 265 ha lên 12.360 ha, tăng 46 lần; diện tích cà-phê tăng từ 3.220 ha lên 8.140 ha, tăng 2,5 lần.

Hiện Điện Biên đứng thứ hai cả nước về diện tích mắc-ca và thứ ba về diện tích cà-phê Arabica. Cùng với đó, diện tích lúa chất lượng cao chiếm gần 60% tổng diện tích gieo trồng, nhiều sản phẩm nông nghiệp chủ lực từng bước được xây dựng thương hiệu, nâng giá trị gia tăng.

Theo định hướng đến năm 2030, tỉnh phấn đấu tổng giá trị sản phẩm nông, lâm, thủy sản đạt 3.057 tỉ đồng, tăng 16,6% so với năm 2025; thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 4,5 triệu đồng/người/tháng; tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới đạt 60%. Tỉnh đặt mục tiêu hình thành 70.000 ha vùng sản xuất hàng hóa tập trung, trong đó có các cây trồng chủ lực như mắc-ca, cà-phê, dứa, chanh leo, cùng 6.500 ha rau màu và 1.000 ha cây dược liệu, đồng thời nâng tỷ lệ che phủ rừng lên 47%. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, nâng cao chất lượng lao động được xác định là giải pháp then chốt.

Nâng cao chất lượng lao động đáp ứng yêu cầu phát triển.

Gắn nâng cao chất lượng lao động với tái cơ cấu nông nghiệp là hướng đi phù hợp trong điều kiện nguồn lực đầu tư còn hạn chế. Khi người lao động được đào tạo nghề, có kỹ năng thực hành, khả năng ứng dụng khoa học công nghệ và thích ứng với sản xuất hàng hóa quy mô lớn, nông nghiệp sẽ không chỉ là khu vực sử dụng nhiều lao động mà còn trở thành không gian tạo việc làm bền vững, thu nhập ổn định. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu đào tạo nghề cho từ 8.500 lao động trở lên, tạo việc làm cho 8.800–9.000 lao động và nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo trên 66%, qua đó tạo nền tảng nâng cao năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Nâng cao chất lượng lao động vì vậy không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành lao động mà đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và cộng đồng xã hội. Khi nguồn nhân lực được nâng tầm, gắn chặt với tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng xanh, thông minh và bền vững, đó sẽ là nền tảng vững chắc để Điện Biên phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.

Thanh Hiền