Nâng cao khả năng chống chịu của hạ tầng: Từ nguyên tắc đến tiêu chuẩn toàn cầu

Theo chia sẻ từ ông Kamal Kishore - đại diện đặc biệt của Tổng Thư ký Liên hợp quốc về giảm nhẹ rủi ro thiên tai, người đứng đầu Văn phòng Liên hợp quốc về Giảm nhẹ rủi ro thiên tai (UNDRR), trước những rủi ro thiên tai ngày càng phức tạp, khả năng chống chịu của hạ tầng thiết yếu trở thành yếu tố quan trọng để bảo vệ tính mạng con người, duy trì hoạt động kinh tế và bảo đảm phát triển bền vững. Tiêu chuẩn quốc tế ISO 22372 cung cấp hướng dẫn thiết thực giúp các quốc gia nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống hạ tầng trước những cú sốc và gián đoạn.

"Trong ba thập kỷ tham gia ứng phó với các thảm họa nghiêm trọng trên khắp thế giới, tôi nhận thấy con người thường có xu hướng bỏ qua những nền tảng vô hình bảo đảm an toàn cho xã hội. Chúng ta chú trọng đến những yếu tố hữu hình như diện mạo, sự tiện nghi và hiệu quả của các đô thị nhưng đôi khi chưa quan tâm đúng mức đến khả năng chống chịu cần thiết để duy trì hoạt động của xã hội khi thảm họa xảy ra", ông chia sẻ.

Ngày nay, chúng ta không thể tiếp tục xem nhẹ vấn đề này. Báo cáo Rủi ro toàn cầu năm 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã xác định hạ tầng thiết yếu là một trong những rủi ro mang tính hệ thống. Điều đó cho thấy cách thức thiết kế, xây dựng và quản lý các hệ thống hạ tầng cốt lõi cần có sự chuyển đổi mạnh mẽ.

Rủi ro mang tính hệ thống từ sự cố hạ tầng

Quy mô của thách thức hiện nay rất đáng quan ngại. Thiệt hại trực tiếp do thiên tai đã lên tới khoảng 202 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, Báo cáo Đánh giá toàn cầu về giảm nhẹ rủi ro thiên tai năm 2025 của Văn phòng Liên hợp quốc về Giảm nhẹ rủi ro thiên tai (UNDRR) cho thấy tổng chi phí thực tế có thể cao gấp 11 lần, đạt gần 2.300 tỷ USD mỗi năm, nếu tính cả những tác động gián tiếp và hệ lụy dây chuyền.

Trong một thế giới có mức độ kết nối ngày càng cao, sự cố tại một hệ thống điện hoặc cấp nước không chỉ gây ảnh hưởng cục bộ mà còn có thể tạo ra những tác động lan rộng đến nhiều ngành kinh tế và toàn bộ đời sống xã hội. 

Vì vậy, tăng cường khả năng chống chịu của hạ tầng không chỉ giúp bảo vệ tính mạng con người mà còn góp phần duy trì những thành quả phát triển, hạn chế nhu cầu hỗ trợ nhân đạo và giảm thiểu tổn thất kinh tế. Đây cũng là điều kiện quan trọng để thực hiện Khung hành động Sendai về giảm nhẹ rủi ro thiên tai giai đoạn 2015 - 2030, Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu và Chương trình nghị sự đô thị mới.

ISO 22372: Hướng dẫn nâng cao khả năng chống chịu của hạ tầng

Nhằm hỗ trợ các quốc gia lồng ghép tốt hơn yếu tố chống chịu trước thiên tai vào quá trình phát triển hạ tầng, UNDRR đã giới thiệu Các nguyên tắc về hạ tầng có khả năng chống chịu vào năm 2023. Những nguyên tắc này sau đó góp phần thúc đẩy việc xây dựng tiêu chuẩn quốc tế ISO 22372, cung cấp hướng dẫn thực tiễn nhằm củng cố khả năng chống chịu của các hệ thống hạ tầng.

Việc áp dụng các hướng dẫn về khả năng chống chịu giúp các bên liên quan quan tâm toàn diện hơn đến rủi ro trong quá trình quy hoạch, thiết kế, xây dựng, vận hành và quản lý hạ tầng. Thay vì chỉ tập trung khắc phục hậu quả sau khi sự cố xảy ra, cách tiếp cận này hướng tới chủ động nhận diện rủi ro, hạn chế nguy cơ gián đoạn và nâng cao năng lực phục hồi.

"Trong bối cảnh thiên tai, biến đổi khí hậu và các mối đe dọa đối với hạ tầng ngày càng đan xen, khả năng chống chịu cần được xem là một yêu cầu xuyên suốt trong phát triển. Đầu tư cho những nền tảng hạ tầng có khả năng thích ứng và phục hồi không chỉ là giải pháp bảo vệ tài sản, mà còn là cách thức bảo đảm an toàn cho cộng đồng và duy trì sự ổn định của nền kinh tế trong dài hạn", ông nhấn mạnh. 

Hà My (theo ISO)