Nâng cao năng suất: Bắt đầu từ những cải tiến nhỏ

Trong bức tranh chung của nền kinh tế, áp lực nâng cao năng suất đang trở thành yêu cầu sống còn đối với doanh nghiệp, đặc biệt trong các ngành sản xuất và xuất khẩu.

Đơn cử như ngành gỗ - lĩnh vực chủ lực đã đạt kim ngạch 16,25 tỷ USD trong năm 2024, tăng 20,3% so với năm trước, tuy nhiên, phía sau mức tăng trưởng ấn tượng này là sức ép ngày càng lớn từ thị trường quốc tế về tiêu chuẩn chất lượng, tiến độ giao hàng và yếu tố bền vững. Điều này buộc doanh nghiệp không thể tiếp tục dựa vào lợi thế chi phí thấp mà phải chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất và hiệu quả vận hành.

Trong tiến trình đó, các công cụ cải tiến và phương pháp quản lý hiện đại đang trở thành “đòn bẩy” quan trọng giúp doanh nghiệp tái cấu trúc hoạt động. Việc áp dụng các mô hình như 5S, Kaizen, Lean hay hệ thống ERP giúp loại bỏ lãng phí, chuẩn hóa quy trình và kiểm soát sai lỗi.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp đã cải thiện năng suất lao động từ 10–15% và giảm đáng kể chi phí sai hỏng nhờ tối ưu quy trình sản xuất và quản lý chất lượng. Không chỉ dừng ở nội bộ nhà máy, việc ứng dụng các công cụ đo lường trải nghiệm khách hàng như NPS còn giúp doanh nghiệp phát hiện “điểm nghẽn” trong khâu lưu kho, đóng gói, giao hàng, từ đó nâng tỷ lệ khách hàng quay lại lên tới trên 95% trong một số trường hợp điển hình.

Công ty Cổ phần Gỗ An Cường đã có thay đổi tích cực khi áp dụng công cụ cải tiến trong quá trình sản xuất.

Đáng chú ý, trong hệ sinh thái cải tiến, 5S đang được nhiều doanh nghiệp coi là “bước nhập môn” nhưng lại mang ý nghĩa nền tảng. Không đòi hỏi chi phí đầu tư lớn, 5S tập trung vào việc tổ chức lại nơi làm việc, loại bỏ lãng phí và hình thành thói quen kỷ luật trong vận hành. Chính từ những thay đổi nhỏ này, doanh nghiệp có thể tạo ra bước chuyển lớn trong hiệu suất tổng thể.

Thực tế triển khai cho thấy hiệu quả rõ rệt khi 5S được áp dụng một cách đồng bộ và nghiêm túc. Tại Công ty Nhiệt điện Duyên Hải, mô hình này được triển khai trên toàn bộ nhà máy, từ khu vực vận hành đến khối văn phòng. Việc chuẩn hóa khu vực làm việc, phân loại vật tư và duy trì vệ sinh thiết bị không chỉ nâng cao độ an toàn mà còn giúp giảm sự cố vận hành, qua đó cải thiện đáng kể hiệu suất sản xuất.

Tương tự, Công ty Cổ phần Ô tô Trường Hải đã đưa 5S trở thành nền tảng trong hệ thống quản trị tinh gọn tại các khu phức hợp sản xuất - lắp ráp ô tô, giúp chuẩn hóa quy trình và tối ưu vận hành trên quy mô lớn.

Không chỉ trong lĩnh vực sản xuất, 5S còn phát huy hiệu quả trong ngành logistics. Tại Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn, việc áp dụng 5S tại hệ thống cảng và kho bãi đã góp phần tối ưu dòng chảy hàng hóa, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao hiệu quả khai thác. Điều này cho thấy, nếu được triển khai đúng cách, 5S có thể tạo ra tác động lan tỏa trên toàn bộ chuỗi cung ứng chứ không chỉ giới hạn trong phạm vi nhà xưởng.

Song song với các công cụ nền tảng, nhiều doanh nghiệp trong ngành gỗ cũng đẩy mạnh đầu tư công nghệ và quản trị hiện đại để nâng cao năng suất. Tập đoàn Gỗ Minh Long, một trong những đơn vị tiêu biểu trong lĩnh vực chế biến gỗ xuất khẩu, đã xây dựng lợi thế cạnh tranh nhờ năng suất cao và chất lượng sản phẩm ổn định. Trong khi đó, Công ty Cổ phần Gỗ An Cường, doanh nghiệp trong lĩnh vực gỗ công nghiệp và vật liệu nội thất đã đầu tư mạnh vào công nghệ hiện đại, qua đó nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng tốt hơn yêu cầu khắt khe từ thị trường.

Công ty Nhiệt điện Duyên Hải triển khai 5S đồng bộ trong toàn bộ nhà máy.

Tuy nhiên, thực tế cũng đặt ra cảnh báo không nhỏ: không phải doanh nghiệp nào triển khai các công cụ cải tiến cũng đạt kết quả như kỳ vọng. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở việc thiếu cam kết từ lãnh đạo, triển khai mang tính hình thức hoặc không duy trì liên tục. Với riêng 5S, nếu không gắn với đánh giá hiệu quả công việc và văn hóa doanh nghiệp, mô hình này rất dễ bị “đứt gãy”, không phát huy được giá trị lâu dài.

Có thể thấy, nâng cao năng suất không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu. Từ những công cụ đơn giản như 5S đến hệ thống quản trị tiên tiến, điều quan trọng không nằm ở mức độ phức tạp mà ở sự kiên trì và nhất quán trong triển khai. Nếu không bắt đầu từ những thay đổi căn bản, doanh nghiệp rất dễ đánh mất lợi thế và tụt lại phía sau trong cuộc đua ngày càng khốc liệt.

Thanh Hiền