Nâng cao năng suất nhờ ứng dụng KHCN: Thực tiễn từ địa phương

Tại Phú Thọ, khoa học công nghệ không còn nằm trong phòng thí nghiệm mà đã đi thẳng vào sản xuất, kinh doanh và đời sống. Nhiều năm trước, năng suất lúa 5 tấn/ha từng được xem là thành quả đáng kể song nhờ ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, giống mới và cơ giới hóa, hiện nay mức 10 tấn/ha đã trở nên phổ biến ở nhiều vùng sản xuất.

Một dẫn chứng điển hình là Công ty Cổ phần Chế biến Nông sản Minh Phúc An, đơn vị đã mạnh dạn đầu tư hơn 1 tỷ đồng ứng dụng công nghệ chiết xuất thảo dược trong sản xuất rượu dược liệu. Việc áp dụng quy trình công nghệ giúp loại bỏ độc tố, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu thị trường. Nhờ đó, doanh thu doanh nghiệp đạt trên 3 tỷ đồng/năm, đồng thời tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương.

Ứng dụng công nghệ giúp người dân và doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất.

Không chỉ doanh nghiệp, nhiều cá nhân cũng làm giàu nhờ khoa học công nghệ. Mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái của anh Trần Duy Đoan đã biến vùng đất khó canh tác thành điểm đến trải nghiệm, mang lại lợi nhuận hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Những mô hình như vậy cho thấy, khoa học công nghệ chính là “đòn bẩy” giúp người dân khai thác hiệu quả tiềm năng bản địa.

Nếu Phú Thọ cho thấy vai trò của khoa học công nghệ trong sản xuất quy mô vừa và nhỏ, thì Cà Mau là minh chứng rõ nét cho ứng dụng công nghệ ở quy mô ngành hàng chủ lực. Hiện nay, Cà Mau có hơn 435.000 ha nuôi tôm, lớn nhất cả nước. Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản của tỉnh đạt khoảng 1,27 triệu tấn, trong đó tôm đạt gần 595.000 tấn, đóng góp quan trọng vào kim ngạch xuất khẩu thủy sản trên 2,5 tỷ USD.

Điểm đáng chú ý là tỉnh đã đẩy mạnh các mô hình nuôi tôm công nghệ cao, đặc biệt là nuôi siêu thâm canh và nuôi tuần hoàn nước (RAS). Đến nay, hơn 2.250 ha nuôi tôm đã áp dụng công nghệ tuần hoàn, giúp kiểm soát môi trường nuôi, giảm dịch bệnh và tăng hiệu quả kinh tế từ 15–20% so với phương thức truyền thống.

Cùng với đó, việc ứng dụng ao lót bạt, hệ thống xử lý chất thải khép kín, nhà màng và thiết bị quan trắc môi trường tự động đã nâng tỷ lệ thành công của các vụ nuôi lên khoảng 70%, cao hơn rõ rệt so với trước đây. Đây là yếu tố then chốt giúp người nuôi giảm rủi ro, ổn định sản lượng và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Mô hình nuôi tôm công nghệ cao đang được áp dụng tại nhiều địa phương.

Không dừng ở khâu sản xuất, Cà Mau còn xác định chuyển đổi số là điều kiện bắt buộc để ngành tôm phát triển bền vững. Việc số hóa dữ liệu vùng nuôi, quản lý con giống, thức ăn, nhật ký sản xuất và truy xuất nguồn gốc đang được thúc đẩy nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu. Mục tiêu là giảm chi phí, nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị cho sản phẩm tôm Việt Nam .

Từ Phú Thọ đến Cà Mau, một điểm chung có thể thấy rõ, khoa học công nghệ không còn là lựa chọn, mà là điều kiện sống còn. Những mô hình thành công đều cho thấy, khi công nghệ được ứng dụng đúng hướng, năng suất tăng lên, chất lượng được kiểm soát và giá trị kinh tế nâng cao rõ rệt.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, đặc biệt với các ngành nông nghiệp và thủy sản, việc chậm đổi mới công nghệ đồng nghĩa với nguy cơ tụt hậu, mất thị trường. Ngược lại, những cá nhân, doanh nghiệp và địa phương biết tận dụng khoa học công nghệ sẽ có cơ hội làm giàu bền vững, đồng thời đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội.

Thực tiễn đã chứng minh, từ những sáng kiến giản dị ở cơ sở đến các mô hình công nghệ cao quy mô lớn, khoa học công nghệ chính là chìa khóa nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh. Khi được đầu tư đúng mức và triển khai bài bản, khoa học công nghệ không chỉ tạo ra sản phẩm tốt hơn, mà còn mở ra con đường làm giàu dài hạn cho người dân và doanh nghiệp Việt Nam.

Thanh Hiền