Nâng năng suất, kiểm soát chi phí: Động lực tăng trưởng mới của ngành cao su

Ngành cao su tiếp tục giữ vai trò một trong những trụ cột của nông nghiệp và công nghiệp chế biến xuất khẩu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy năng suất lao động chưa đồng đều, chất lượng sản phẩm còn phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân, trong khi yêu cầu từ các thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn kỹ thuật và truy xuất nguồn gốc.

Trong bối cảnh đó, việc áp dụng các công cụ cải tiến được xem là hướng đi căn cơ. Tại Công ty TNHH MTV Cao su Dầu Tiếng, phương pháp TWI (Training Within Industry) đã được triển khai nhằm chuẩn hóa quy trình làm việc, đào tạo trực tiếp tại vị trí sản xuất và giảm phụ thuộc vào kinh nghiệm truyền miệng. Nhờ đó, quy trình chuẩn hóa rõ ràng, tỷ lệ sai lỗi được kiểm soát, năng suất lao động cải thiện và chất lượng sản phẩm ổn định hơn.

Xuất khẩu cao su chế biến giữ vai trò động lực tăng trưởng chính.

TWI không chỉ là công cụ đào tạo kỹ năng mà còn thay đổi tư duy quản trị tại hiện trường, chuyển trọng tâm từ “đảm bảo sản lượng” sang “đảm bảo chuẩn hóa và hiệu quả”. Đây được xem là nền tảng để doanh nghiệp cao su từng bước tiếp cận các hệ thống quản lý tiên tiến, hướng tới sản xuất tinh gọn và kiểm soát lãng phí.

Ở quy mô toàn ngành, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng mạnh trong năm 2026 và tạo nền tảng cho giai đoạn 2026–2030. Theo kế hoạch, sản lượng khai thác mủ cao su năm 2026 dự kiến đạt khoảng 453.340 tấn, tăng 0,3% so với thực hiện năm 2025. Khối lượng tiêu thụ ước đạt 556.560 tấn, trong khi sản lượng thu mua khoảng 73.220 tấn.

Ở mảng chế biến gỗ cao su, lĩnh vực đang đóng góp ngày càng lớn vào cơ cấu doanh thu, sản lượng dự kiến đạt khoảng 1.089.000 m³. Một số dòng sản phẩm được định hướng tăng trưởng mạnh, với mức tăng sản lượng từ gần 50% đến hơn 112% so với năm trước, cho thấy nỗ lực đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao giá trị gia tăng.

Về tài chính, tập đoàn đặt mục tiêu doanh thu và thu nhập khác hợp nhất đạt 33.799 tỷ đồng, tăng 5,6% so với ước thực hiện năm trước. Lợi nhuận trước thuế dự kiến đạt 6.902 tỷ đồng, tăng 5%; lợi nhuận sau thuế ước đạt 5.558 tỷ đồng. Các chỉ tiêu này phản ánh định hướng phát triển dựa trên kiểm soát giá thành, nâng cao năng suất và tối ưu sử dụng vốn thay vì chỉ mở rộng diện tích.

Bên cạnh định hướng chung, nhiều đơn vị thành viên và doanh nghiệp địa phương đã cho thấy chuyển biến tích cực. Tại khu vực Tây Nguyên và miền Trung, các đơn vị trực thuộc tập đoàn đang quản lý hơn 20.800 ha cao su, trong đó khoảng 16.400 ha, tương đương 79%, đang được khai thác. Năm 2025, doanh thu đạt gần 1.400 tỷ đồng và đóng góp ngân sách hơn 106 tỷ đồng.

Điển hình, Công ty Cổ phần Cao su Sa Thầy ghi nhận lợi nhuận bình quân đạt 14 triệu đồng/tấn sản phẩm. Doanh thu đạt 436 tỷ đồng, hoàn thành 103% kế hoạch năm 2025. Kết quả này có được nhờ siết chặt quản trị chi phí, cải tiến kỹ thuật dây chuyền và tổ chức sản xuất linh hoạt, giảm hao hụt trong khai thác và chế biến.

Tại Công ty TNHH MTV Cao su Kon Tum, việc phân loại lao động theo tay nghề và tổ chức sản xuất theo mô hình giao khoán đã giúp tối ưu nguồn nhân lực với hơn 4.500 lao động tham gia. Thu nhập người lao động được cải thiện, qua đó ổn định lực lượng sản xuất trong bối cảnh cạnh tranh lao động ngày càng gay gắt.

Ngành công nghiệp cao su mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân.

Ngoài ra, các doanh nghiệp cao su cũng đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi số trong quản lý vườn cây và điều hành sản xuất. Việc thâm canh, áp dụng giống mới, cải tiến quy trình khai thác và tăng cường kiểm soát chất lượng đang góp phần nâng cao hiệu suất trên từng hecta, thay vì chỉ mở rộng diện tích trồng mới.

Nhìn tổng thể, chiến lược phát triển ngành cao su đang dịch chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy năng suất và chất lượng làm trung tâm. Những con số về sản lượng, doanh thu và lợi nhuận cho thấy quyết tâm tái cấu trúc không chỉ dừng ở khẩu hiệu mà đã được cụ thể hóa bằng kế hoạch hành động và kết quả thực tiễn.

Trong bối cảnh thị trường thế giới còn nhiều biến động, giá nguyên liệu phụ thuộc cung - cầu toàn cầu và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng khắt khe, bài toán của ngành không chỉ là sản xuất nhiều hơn mà là sản xuất hiệu quả hơn. Việc chuẩn hóa quy trình, đào tạo nhân lực, kiểm soát chi phí và đa dạng hóa sản phẩm sẽ là chìa khóa để ngành cao su Việt Nam nâng tầm giá trị, tạo nền tảng cho giai đoạn tăng trưởng bền vững trong những năm tới.

Thanh Hiền