Nâng cao năng suất từ công nghệ, dữ liệu và hệ thống quản lý chất lượng

Năng suất phải được đo bằng hiệu quả và giá trị tạo ra

Từ yêu cầu nâng cao năng suất trong giai đoạn phát triển mới, vấn đề đặt ra không chỉ là gia tăng sản lượng mà còn phải nâng cao giá trị tạo ra trên cùng một nguồn lực. Theo đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu và chuyển đổi số cần được gắn với tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng để tạo ra những kết quả năng suất thực chất, có thể đo lường và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Đây cũng là trọng tâm được Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh tại Diễn đàn Năng suất Chất lượng Quốc gia năm 2026.

Theo Phó Thủ tướng, nâng cao năng suất trong giai đoạn 2026-2030 không thể chỉ dừng ở gia tăng sản lượng mà phải hướng tới nâng cao giá trị tạo ra trên cùng nguồn lực. Năng suất cần được đo lường thực chất, lấy hiệu quả làm thước đo và gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu, chuyển đổi số và chất lượng.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, nâng cao năng suất không phải phong trào hay nhiệm vụ riêng của ngành khoa học và công nghệ mà là nhiệm vụ của cả hệ thống, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trực tiếp tạo ra năng suất. Vì vậy, cần chuyển từ cách làm dựa nhiều vào mở rộng nguồn lực sang tối ưu hóa hiệu quả sử dụng, đồng thời đưa các chỉ tiêu năng suất, chất lượng vào hoạt động điều hành, sản xuất và kinh doanh.

Đáng chú ý, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số được xác định là nguồn tạo ra năng suất mới, trong khi tiêu chuẩn và chất lượng là điều kiện để sản phẩm đáp ứng yêu cầu thị trường. Theo đó, doanh nghiệp cần tăng cường làm chủ công nghệ, khai thác dữ liệu, chuẩn hóa quy trình và duy trì cải tiến liên tục để nâng cao hiệu quả vận hành.

 Đại biểu thăm quan khu vực trưng bày bên lề Diễn đàn. Ảnh: VOV

Công nghệ kết hợp với hệ thống quản lý chất lượng, công cụ cải tiến mở đường nâng năng suất doanh nghiệp

Ở cấp doanh nghiệp, yêu cầu đo lường năng suất đang ngày càng gắn với quá trình đổi mới công nghệ và tổ chức sản xuất. Thực tế tại nhiều doanh nghiệp cho thấy, nâng cao năng suất đang được triển khai theo hướng kết hợp giữa nền tảng quản trị chất lượng, cải tiến sản xuất với ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu.

Các hệ thống, công cụ như ISO, 5S, TPM hay Kaizen giúp doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình, kiểm soát hoạt động, nhận diện điểm nghẽn và hình thành thói quen cải tiến. Trên nền tảng đó, công nghệ số và dữ liệu tiếp tục được sử dụng để theo dõi quá trình sản xuất, đánh giá hiệu quả thiết bị và hỗ trợ doanh nghiệp đưa ra quyết định dựa trên thông tin thực tế.

Điển hình, tại Công ty TNHH Dệt Phú Thọ, công nghệ và dữ liệu được triển khai song song với các công cụ quản lý, cải tiến sản xuất. Doanh nghiệp áp dụng đồng bộ ISO 9001:2015, 5S và TPM, đồng thời chú trọng đầu tư, đổi mới thiết bị và theo dõi hoạt động sản xuất bằng dữ liệu theo thời gian thực. Hiệu suất thiết bị tại doanh nghiệp đạt khoảng 92-93%, trong khi năng suất lao động tăng trung bình 8-10%.

Việc kết hợp giữa công nghệ sản xuất, quản lý thiết bị và phân tích dữ liệu giúp doanh nghiệp có thêm cơ sở để nhận diện những khâu cần cải tiến, từ đó nâng cao hiệu quả vận hành thay vì chỉ tập trung vào việc gia tăng sản lượng.

Tại Công ty TNHH MTV Động cơ và Máy nông nghiệp miền Nam (SVEAM), đầu tư công nghệ cũng được triển khai song song với quản lý và cải tiến thiết bị. Doanh nghiệp tăng cường tự động hóa trong sản xuất, đầu tư công nghệ gia công chính xác như máy CNC và các thiết bị đo chuyên dụng. Dữ liệu và quy trình vận hành được lưu trữ trên nền tảng điện toán đám mây để phục vụ theo dõi, truy xuất.

Cùng với đó, SVEAM áp dụng ISO, 5S và TPM, trong đó các chỉ số vận hành thiết bị được theo dõi để đánh giá hiệu quả. Tại dây chuyền thí điểm, OEE tăng từ 87,39% lên 94% sau một năm triển khai TPM. Kết quả này cho thấy việc quản lý thiết bị dựa trên dữ liệu, kết hợp với cải tiến liên tục, có thể tạo ra thay đổi cụ thể trong hiệu quả sử dụng máy móc.

Tại Công ty TNHH MTV Mekong Bros, công nghệ và dữ liệu được thể hiện rõ hơn trong việc kiểm soát quá trình sản xuất và truy xuất sản phẩm. Doanh nghiệp kết hợp ISO 9001:2015 với Kaizen, đồng thời xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc cho 100% sản phẩm.

Dữ liệu về hiệu suất thiết bị và tiến độ sản xuất được sử dụng để theo dõi hiệu quả vận hành. OEE tại doanh nghiệp đạt 78%, trong khi tỷ lệ hoàn thành lệnh sản xuất tăng từ khoảng 85-86% lên 98%. Cách làm này cho thấy dữ liệu không chỉ phục vụ kiểm soát chất lượng mà còn trở thành cơ sở để doanh nghiệp nhận diện điểm cần cải tiến, theo dõi kết quả và nâng hiệu quả sản xuất.

Từ những trường hợp trên có thể thấy, nâng cao năng suất không nhất thiết bắt đầu bằng những khoản đầu tư công nghệ lớn. Điều quan trọng là doanh nghiệp xác định được vấn đề cần cải thiện, có công cụ để đo lường và sử dụng dữ liệu làm cơ sở đánh giá kết quả. Khi quy trình được chuẩn hóa, thiết bị được theo dõi và các điểm bất hợp lý được nhận diện thường xuyên, hoạt động cải tiến sẽ có cơ sở cụ thể hơn. Công nghệ vì thế chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được đặt trong một hệ thống quản lý và cải tiến phù hợp. 

Lê Lan