Năng suất xanh trong dệt may: Từ tiết kiệm tài nguyên đến giảm chi phí

Tiết kiệm tài nguyên cũng là nâng năng suất

Dệt may là ngành sử dụng nhiều loại tài nguyên trong quá trình sản xuất. Từ kéo sợi, dệt, nhuộm, hoàn tất đến cắt may, mỗi công đoạn đều tiêu thụ điện, nước, nhiên liệu và nguyên phụ liệu ở những mức độ khác nhau.

Trong bối cảnh chi phí đầu vào luôn là vấn đề doanh nghiệp phải tính toán, việc giảm lượng tài nguyên tiêu hao cho mỗi sản phẩm không chỉ mang ý nghĩa về môi trường. Đây còn là một cách trực tiếp để cải thiện hiệu quả sản xuất.

Một dây chuyền tiêu thụ nhiều điện hơn cần thiết, hệ thống khí nén có điểm rò rỉ, máy móc vẫn hoạt động khi không có sản phẩm hay quá trình cắt tạo ra lượng vải thừa lớn đều làm phát sinh những khoản chi phí mà doanh nghiệp có thể không nhìn thấy ngay trong giá thành của từng sản phẩm.

Chính vì vậy, năng suất xanh có thể được hiểu theo cách khá gần gũi, tạo ra nhiều giá trị hơn với lượng tài nguyên được sử dụng hợp lý hơn.

Định hướng này cũng phù hợp với Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021-2030. Theo Quyết định 889/QĐ-TTg, một trong những mục tiêu được đặt ra là thúc đẩy sử dụng hiệu quả tài nguyên, nguyên vật liệu, năng lượng và giảm mức tiêu hao nguyên, nhiên vật liệu trong một số ngành sản xuất, trong đó có dệt may.

Với doanh nghiệp, đây không phải câu chuyện chỉ được đặt ra từ yêu cầu môi trường. Khi lượng điện, nước, nguyên liệu hoặc nhiên liệu cần cho một đơn vị sản phẩm giảm xuống, chi phí đầu vào cũng có thể giảm theo.

Điện, nước và nguyên liệu đều có thể trở thành “điểm tiết kiệm”

Trong quá trình xanh hóa sản xuất, năng lượng thường là một trong những lĩnh vực được doanh nghiệp quan tâm đầu tiên.

Theo thông tin được cơ quan chức năng công bố, chi phí năng lượng chiếm tỷ trọng đáng kể trong sản xuất dệt may, đặc biệt tại các công đoạn sử dụng nhiều nhiệt và hơi như nhuộm, giặt, hoàn tất. Vì vậy, chỉ cần kiểm soát tốt những điểm thất thoát trong hệ thống cũng có thể tạo ra hiệu quả kép: giảm tiêu thụ năng lượng và giảm chi phí vận hành.

Một số doanh nghiệp đã thực hiện các giải pháp tương đối đơn giản như kiểm tra và xử lý rò rỉ khí nén, điều chỉnh áp suất phù hợp với nhu cầu sử dụng, tắt thiết bị khi không cần thiết hoặc thay thế hệ thống chiếu sáng hiệu suất thấp bằng thiết bị tiết kiệm điện.

Điểm đáng chú ý là không phải giải pháp xanh nào cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư ngay những hệ thống công nghệ có chi phí lớn. Nhiều cải tiến bắt đầu từ việc đo lường chính xác lượng điện, nước và nhiên liệu đang tiêu thụ, sau đó xác định công đoạn nào có mức sử dụng cao bất thường.

Khi có dữ liệu, doanh nghiệp sẽ dễ dàng hơn trong việc đặt ra định mức và theo dõi kết quả sau cải tiến.

Nước cũng là một nguồn lực quan trọng, nhất là đối với các doanh nghiệp dệt, nhuộm và hoàn tất. Tối ưu quy trình giặt, nhuộm, tuần hoàn nước ở những công đoạn phù hợp hoặc kiểm soát lượng nước sử dụng theo từng mẻ sản xuất có thể góp phần giảm lượng nước tiêu thụ và chi phí xử lý nước thải.

Tương tự, nguyên liệu cũng là nơi có thể tạo ra những khoản tiết kiệm đáng kể. Trong công đoạn cắt may, việc tối ưu sơ đồ giác, kiểm soát sai lỗi và giảm lượng vải thừa giúp doanh nghiệp tận dụng tốt hơn nguyên liệu đầu vào. Một phần nguyên liệu được tiết kiệm ở quy mô lớn có thể tạo ra tác động đáng kể đến chi phí sản xuất.

Xanh hóa không chỉ để đáp ứng yêu cầu thị trường

Năng suất xanh ngày càng có ý nghĩa khi các yêu cầu đối với hàng dệt may xuất khẩu không còn tập trung đơn thuần vào chất lượng và giá thành.

Các nhãn hàng và nhà mua hàng quốc tế ngày càng quan tâm đến dấu chân môi trường, nguồn nguyên liệu, phát thải, sử dụng năng lượng và khả năng truy xuất trong chuỗi cung ứng. Điều đó khiến việc kiểm soát tài nguyên trở thành một phần trong năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Hiện nay một số doanh nghiệp dệt may đã triển khai các giải pháp liên quan đến tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo, kiểm kê phát thải khí nhà kính, số hóa sản xuất và tăng cường sử dụng nguyên liệu có khả năng tái sử dụng.

Chẳng hạn, Tổng công ty May 10 đã công bố nhiều hoạt động hướng tới sản xuất xanh, trong đó có tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo, kiểm kê phát thải khí nhà kính và số hóa hoạt động sản xuất.

Những bước đi như vậy cho thấy xanh hóa đang dần được nhìn nhận không chỉ như một yêu cầu về môi trường mà còn gắn với cách doanh nghiệp tổ chức sản xuất và quản lý chi phí.

Tuy nhiên, mỗi doanh nghiệp có điều kiện khác nhau nên cách thực hiện cũng không giống nhau. Doanh nghiệp quy mô nhỏ có thể bắt đầu bằng việc kiểm soát điện, nước, khí nén, nguyên liệu và phế phẩm. Những doanh nghiệp có điều kiện đầu tư có thể tiến xa hơn với thiết bị hiệu suất cao, hệ thống quản lý năng lượng, năng lượng tái tạo và các giải pháp số hóa.

Quan trọng hơn, mọi giải pháp đều cần được lượng hóa bằng những chỉ số cụ thể: tiêu thụ bao nhiêu điện cho một đơn vị sản phẩm, sử dụng bao nhiêu nước, tỷ lệ nguyên liệu hao hụt là bao nhiêu, lượng phế phẩm giảm được bao nhiêu và chi phí tiết kiệm thực tế thế nào.

Khi những con số này được theo dõi thường xuyên, “sản xuất xanh” sẽ không còn là một khái niệm xa vời mà trở thành một phần của quản trị năng suất.

Trong ngành dệt may, nơi biên lợi nhuận chịu nhiều sức ép từ giá nguyên liệu, nhân công, năng lượng và yêu cầu ngày càng cao của thị trường, tiết kiệm tài nguyên vì thế có thể tạo ra giá trị ở cả hai phía.

Doanh nghiệp giảm được lượng tài nguyên tiêu hao sẽ giảm áp lực chi phí, đồng thời, một quy trình sản xuất ít lãng phí hơn cũng là một quy trình có năng suất tốt hơn.

Đó chính là điểm mà năng suất và tăng trưởng xanh gặp nhau, không phải sản xuất ít đi để “xanh”, mà là sản xuất hiệu quả hơn, sử dụng tài nguyên hợp lý hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn từ những nguồn lực đang có.

Cẩm Anh