Những dấu hiệu cho thấy sản phẩm có nguy cơ không bảo đảm chất lượng

Không có thông tin truy xuất nguồn gốc

Truy xuất nguồn gốc đang trở thành yêu cầu quan trọng trong quản lý chất lượng hàng hóa, đặc biệt đối với thực phẩm, nông sản, thủy sản, dược phẩm và nhiều sản phẩm xuất khẩu. Thông qua mã QR hoặc hệ thống truy xuất điện tử, người tiêu dùng có thể biết được thông tin về nhà sản xuất, lô hàng, thời gian sản xuất, đơn vị phân phối và nhiều dữ liệu liên quan.

Nếu một sản phẩm hoàn toàn không có thông tin truy xuất hoặc mã truy xuất không thể kiểm tra, người tiêu dùng nên thận trọng. Mặc dù đây không phải căn cứ khẳng định sản phẩm là hàng giả, nhưng lại cho thấy mức độ minh bạch về nguồn gốc còn hạn chế, gây khó khăn trong việc xác minh khi xảy ra sự cố về chất lượng.

Đối với doanh nghiệp, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ đáp ứng yêu cầu của thị trường mà còn giúp quản lý chất lượng theo từng lô sản xuất, hỗ trợ thu hồi sản phẩm khi cần thiết và nâng cao uy tín thương hiệu.

Thiếu nhãn phụ đối với hàng nhập khẩu

Theo quy định về ghi nhãn hàng hóa, hàng hóa nhập khẩu lưu thông tại Việt Nam phải có nhãn bằng tiếng Việt thể hiện các nội dung bắt buộc thông qua nhãn gốc hoặc nhãn phụ.

Các thông tin này thường bao gồm tên hàng hóa, tên và địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm, xuất xứ, thành phần, hướng dẫn sử dụng, cảnh báo an toàn, ngày sản xuất, hạn sử dụng và các nội dung khác tùy từng nhóm sản phẩm.

Nếu hàng nhập khẩu chỉ có nhãn bằng tiếng nước ngoài hoặc thiếu các thông tin bắt buộc bằng tiếng Việt, người tiêu dùng sẽ gặp khó khăn trong việc nhận biết thành phần, cách sử dụng cũng như các cảnh báo an toàn. Đây là dấu hiệu cần được lưu ý trước khi quyết định mua sản phẩm.

Bao bì có dấu hiệu bất thường

Bao bì không chỉ có chức năng bảo quản mà còn phản ánh mức độ kiểm soát chất lượng của nhà sản xuất.

Một số dấu hiệu bất thường có thể dễ dàng nhận thấy như màu sắc in ấn không sắc nét, chữ bị nhòe hoặc sai chính tả, tem niêm phong có dấu hiệu bị bóc dán lại, mã vạch không quét được, thông tin giữa các mặt bao bì không thống nhất hoặc bao bì bị biến dạng dù sản phẩm còn hạn sử dụng.

Đối với thực phẩm, mỹ phẩm và đồ uống, bao bì hư hỏng còn có thể ảnh hưởng đến điều kiện bảo quản, từ đó làm giảm chất lượng hoặc mất an toàn khi sử dụng.

Quy cách sản phẩm không thống nhất

Một sản phẩm được sản xuất theo quy trình kiểm soát chất lượng thường có sự đồng nhất về kích thước, khối lượng, màu sắc và các thông số kỹ thuật.

Ngược lại, nếu sản phẩm có khối lượng thực tế không đúng với thông tin ghi trên bao bì, màu sắc không đồng đều, linh kiện thiếu hoặc chất liệu khác biệt rõ rệt so với thông tin công bố thì người tiêu dùng cần cân nhắc. Những dấu hiệu này có thể phản ánh việc sản xuất không tuân thủ quy trình hoặc chưa được kiểm soát chất lượng chặt chẽ.

Không có thông tin công bố theo quy định

Đối với nhiều nhóm hàng như thực phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, mỹ phẩm hay trang thiết bị y tế, pháp luật quy định doanh nghiệp phải thực hiện công bố sản phẩm hoặc đăng ký bản công bố trước khi lưu thông trên thị trường.

Nếu sản phẩm thuộc diện phải công bố nhưng không thể hiện thông tin về đơn vị chịu trách nhiệm, số công bố hoặc các thông tin liên quan thì người tiêu dùng nên tìm hiểu kỹ trước khi sử dụng. Việc công bố không đồng nghĩa với bảo đảm chất lượng tuyệt đối, nhưng là cơ sở để cơ quan quản lý giám sát và truy xuất trách nhiệm khi cần thiết.

Những vụ việc cảnh báo từ thực tế

Thực tế, nhiều vụ việc bị cơ quan chức năng phát hiện thời gian qua cho thấy các dấu hiệu như thiếu minh bạch về nguồn gốc, thông tin công bố không chính xác hoặc bao bì được làm tinh vi đều có thể là cảnh báo về nguy cơ sản phẩm không bảo đảm chất lượng.

Điển hình, tháng 4/2025, Bộ Công an triệt phá đường dây sản xuất 573 nhãn hiệu sữa bột giả liên quan đến Công ty Cổ phần Dược quốc tế Rance Pharma và Công ty Cổ phần Dược dinh dưỡng Hacofood Group. Theo thông tin từ cơ quan điều tra, nhiều sản phẩm có thành phần thực tế không đúng như hồ sơ công bố, một số chỉ tiêu chất lượng đạt dưới 70% so với mức đã công bố, có dấu hiệu là hàng giả theo quy định của pháp luật. Vụ việc đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc người tiêu dùng không nên chỉ tin vào bao bì bắt mắt hay những lời quảng cáo hấp dẫn mà cần kiểm tra kỹ thông tin về nguồn gốc, đơn vị chịu trách nhiệm và tính minh bạch của sản phẩm.

Tiếp đó, tháng 5/2025, Công an tỉnh Bắc Giang phát hiện một cơ sở sản xuất mỹ phẩm giả, thu giữ hàng nghìn sản phẩm cùng số lượng lớn tem nhãn, vỏ hộp, nguyên liệu và thiết bị phục vụ sản xuất. Đáng chú ý, nhiều sản phẩm được quảng cáo và tiêu thụ trên các nền tảng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử với mẫu mã khá giống hàng chính hãng, khiến người tiêu dùng rất khó phân biệt nếu chỉ quan sát bằng mắt thường.

Hai vụ việc trên cho thấy, việc thiếu thông tin truy xuất nguồn gốc, bao bì được làm tinh vi, thông tin công bố không đầy đủ hoặc không phản ánh đúng chất lượng thực tế đều là những dấu hiệu mà người tiêu dùng cần đặc biệt lưu ý khi lựa chọn hàng hóa.

Chủ động kiểm tra để giảm rủi ro

Các chuyên gia về quản lý chất lượng cho rằng, không có dấu hiệu đơn lẻ nào đủ để khẳng định một sản phẩm là hàng giả hoặc không bảo đảm chất lượng. Tuy nhiên, khi một sản phẩm cùng lúc xuất hiện nhiều dấu hiệu như không rõ nguồn gốc, thiếu nhãn phụ, bao bì bất thường, thông tin công bố không đầy đủ hoặc giá bán thấp bất thường so với mặt bằng chung thì người tiêu dùng cần nâng cao cảnh giác.

Bên cạnh việc ưu tiên mua hàng tại các kênh phân phối chính thức, người tiêu dùng nên kiểm tra kỹ nhãn hàng hóa, thông tin doanh nghiệp chịu trách nhiệm, hạn sử dụng, điều kiện bảo quản và khả năng truy xuất nguồn gốc trước khi mua. Khi phát hiện sản phẩm có dấu hiệu nghi ngờ là hàng giả hoặc không bảo đảm chất lượng, cần lưu giữ hóa đơn, chứng từ và phản ánh tới cơ quan chức năng để được kiểm tra, xử lý theo quy định.

Đối với doanh nghiệp, việc tuân thủ đầy đủ các quy định về ghi nhãn, công bố sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố quan trọng để xây dựng niềm tin với người tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Hùng Anh