Pin lưu trữ năng lượng: 'Chìa khóa' giảm áp lực điện mùa cao điểm

Ông Nguyễn Văn Thiện, Phó Tổng Giám đốc GG Power. 

Thưa ông, ông có thể đánh giá tổng quan về thị trường pin lưu trữ năng lượng tại Việt Nam hiện nay?

Hiện nay, chúng tôi là đơn vị cung cấp giải pháp pin lưu trữ cho ba phân khúc chính gồm: dân dụng, công nghiệp và hạ tầng lưới điện. Có thể thấy, thị trường lưu trữ năng lượng tại Việt Nam đang có tốc độ tăng trưởng rất nhanh, ước tính trên 20% mỗi năm.

Theo số liệu năm 2025, riêng mảng lưu trữ kết hợp điện mặt trời trong dân dụng đã đạt quy mô khoảng 1 GWh. Trong khi đó, lĩnh vực lưu trữ phục vụ truyền tải điện và công nghiệp cũng ghi nhận quy mô khoảng 100 MWh. Đáng chú ý, năm 2026, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã có chủ trương đẩy mạnh phát triển hệ thống lưu trữ trong lưới điện truyền tải, đặc biệt ưu tiên triển khai tại khu vực phía Bắc.

Lý do là khu vực này thường xuyên đối mặt nguy cơ thiếu điện, nhất là vào mùa hè, từ tháng 5 đến tháng 7, khi nhu cầu sử dụng tăng cao, dẫn đến quá tải cục bộ. Việc triển khai hệ thống lưu trữ tại các trạm điện sẽ giúp bổ sung nguồn cung vào giờ cao điểm, hạn chế tình trạng cắt điện như trước đây.

Nhìn chung, dư địa phát triển của thị trường pin lưu trữ tại Việt Nam còn rất lớn.

Nếu EVN triển khai đồng bộ hệ thống lưu trữ tại các trạm điện ở miền Bắc, hiệu quả sẽ ra sao?

Nếu triển khai trên diện rộng, hệ thống lưu trữ sẽ giúp giảm áp lực cho các nguồn phát điện hiện hữu. Trong bối cảnh các nguồn điện mới chưa kịp phát triển, trong khi nhu cầu tiêu thụ tăng nhanh, đặc biệt vào mùa nắng nóng, vai trò của lưu trữ càng trở nên quan trọng.

Thực tế, theo thống kê, chỉ riêng tháng 3 vừa qua, sản lượng điện tiêu thụ trong một ngày tại Việt Nam lần đầu tiên vượt mốc 1 tỷ kWh. Điều này cho thấy nguy cơ quá tải trong các tháng cao điểm là rất rõ ràng.

Việc triển khai khoảng 600 MWh lưu trữ tại khu vực phía Bắc sẽ giúp điều tần, cắt giảm đỉnh phụ tải, từ đó giảm nguy cơ gián đoạn điện. Đồng thời, giải pháp này cũng góp phần ổn định sản xuất kinh doanh và đời sống người dân. Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng đang xem xét điều chỉnh khung giờ cao điểm theo mùa, phù hợp hơn với thực tế tiêu thụ điện, đặc biệt là vào buổi tối mùa hè khi nhu cầu tăng mạnh.

Với doanh nghiệp sử dụng năng lượng tái tạo, việc đầu tư pin lưu trữ có giúp tiết kiệm chi phí không? Chi phí đầu tư có quá cao không, thưa ông?

Pin lưu trữ có thể chia thành hai nhóm ứng dụng chính: dân dụng và doanh nghiệp.

Với hộ gia đình, theo quy hoạch, đến năm 2030 sẽ có khoảng 5–10% hộ lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Khi kết hợp với pin lưu trữ, lượng điện dư vào ban ngày có thể được tích trữ để sử dụng vào buổi tối, giúp giảm đáng kể chi phí tiền điện. Thời gian hoàn vốn trung bình khoảng 4–5 năm.

Với doanh nghiệp, lợi ích còn rõ rệt hơn. Thứ nhất, khi kết hợp với điện mặt trời, doanh nghiệp có thể giảm chi phí điện đáng kể. Thứ hai, ngay cả khi chưa có điện mặt trời, pin lưu trữ vẫn giúp tối ưu chi phí bằng cách “mua điện rẻ – dùng điện đắt”, tức là sạc vào giờ thấp điểm và xả vào giờ cao điểm.

Ngoài tiết kiệm chi phí, pin lưu trữ còn mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp?

Một lợi ích rất quan trọng là đảm bảo ổn định nguồn điện. Trong các ngành sản xuất liên tục như giấy, thép, dệt may…, chỉ cần mất điện trong thời gian ngắn cũng có thể gây thiệt hại lớn. Ví dụ, một dây chuyền sản xuất giấy nếu dừng đột ngột sẽ mất từ 1–2 giờ để khởi động lại, chưa kể nguyên liệu đang vận hành có thể bị hỏng hoàn toàn, gây thiệt hại hàng trăm triệu đồng mỗi lần.

Pin lưu trữ có thể đóng vai trò như nguồn điện dự phòng. Khi xảy ra sự cố, hệ thống có thể chuyển mạch sang nguồn pin chỉ trong vài chục giây, giúp duy trì hoạt động liên tục, tránh thiệt hại.

Một lợi ích rất quan trọng của pin lưu trữ là đảm bảo ổn định nguồn điện.

Trong bối cảnh dự kiến áp dụng giá điện hai thành phần, theo ông, pin lưu trữ có vai trò như thế nào?

Giá điện hai thành phần sẽ tính theo cả sản lượng tiêu thụ và công suất đỉnh. Điều này khiến doanh nghiệp phải đặc biệt quan tâm đến mức tiêu thụ điện cao nhất trong kỳ.

Pin lưu trữ giúp “cắt đỉnh phụ tải”, tức là giảm mức tiêu thụ điện tại thời điểm cao nhất. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể giảm đáng kể chi phí điện phải trả. Chúng tôi đã xây dựng nhiều kịch bản cho thấy, khi áp dụng giá điện hai thành phần, hiệu quả kinh tế của pin lưu trữ sẽ càng rõ rệt.

Tuy nhiên, việc triển khai pin lưu trữ hiện nay có gặp khó khăn gì về cơ chế, chính sách không?

Hiện nay, với hộ gia đình, việc triển khai tương đối thuận lợi. Tuy nhiên, với quy mô lớn, đặc biệt là doanh nghiệp, vẫn còn một số vướng mắc.

Thứ nhất là cơ chế giá điện chưa rõ ràng, đặc biệt là cách tính phần điện lưu trữ và phần điện tiết kiệm được.

Thứ hai là thiếu hướng dẫn cụ thể về kỹ thuật và quy định liên quan như phòng cháy chữa cháy, an toàn hệ thống, quy hoạch đất đai…

Ngoài ra, trong quy hoạch khu công nghiệp hoặc quy hoạch sử dụng đất, chưa có các khu vực riêng dành cho hệ thống lưu trữ. Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó khăn khi triển khai, do phải điều chỉnh quy hoạch hoặc phát sinh thêm thủ tục.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Thanh Hiền (thực hiện)