Quản lý chặt chẽ ghi nhãn phân bón góp phần bảo vệ người tiêu dùng và minh bạch thị trường

Liên tiếp phát hiện vi phạm về ghi nhãn phân bón

Thị trường phân bón hiện nay đang đối mặt với một thực trạng đáng báo động: vi phạm nhãn hàng hóa. Đối với người nông dân, nhãn mác là "chứng minh thư" để đặt niềm tin; nhưng đối với các đối tượng trục lợi, đây lại là nơi thực hiện các chiêu trò tinh vi nhằm bẫy người tiêu dùng. Việc mập mờ thông tin không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn bào mòn lòng tin của xã hội.

Theo Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Đồng Tháp, ngày 28/9/2026, một doanh nghiệp tại xã Lấp Vò bị xử phạt gần 150 triệu đồng do kinh doanh phân bón lá sinh học có nhãn không ghi đầy đủ, chính xác nội dung bắt buộc. Kiểm tra thực tế phát hiện 560 gói vi phạm, tổng trị giá gần 170 triệu đồng; qua hồ sơ, số hàng vi phạm được xác định 2.000 gói, trong đó 1.440 gói đã bán ra thị trường. Nhãn sản phẩm thiếu tên, địa chỉ tổ chức, cá nhân sản xuất và ghi không đúng hướng dẫn sử dụng. Cơ quan chức năng buộc thu hồi, ghi nhãn đúng quy định trước khi tiếp tục lưu thông.

Phân bón vi phạm về nhãn mác bị thu giữ. Ảnh: Chi cục QLTT Đồng Tháp

Trước đó, tại Gia Lai, Đội Quản lý thị trường số 7 cũng ban hành quyết định xử phạt một cơ sở kinh doanh phân bón trên địa bàn xã Đak Đoa với tổng số tiền 39,4 triệu đồng do vi phạm quy định về nhãn hàng hóa.

Hay theo Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Vĩnh Long, trong  thán6g đầu năm 2026, Đội Quản lý thị trường số 3 kiểm tra 5 vụ liên quan phân bón. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện các vi phạm chủ yếu về tên gọi, công dụng, hàm lượng dinh dưỡng, nguồn gốc xuất xứ và thiếu thông tin bắt buộc trên nhãn. Những vi phạm này có thể gây thiệt hại cho người sản xuất, ảnh hưởng doanh nghiệp kinh doanh đúng quy định và tiềm ẩn nguy cơ tác động đến môi trường.

Những vụ việc trên cho thấy nhãn hàng hóa không chỉ là yêu cầu về hình thức bao bì. Đối với phân bón, thông tin trên nhãn liên quan trực tiếp đến việc nhận diện sản phẩm, xác định chủ thể chịu trách nhiệm, thành phần, công dụng và hướng dẫn sử dụng. Nếu thông tin không đầy đủ hoặc không chính xác, người sử dụng có thể gặp khó khăn trong việc lựa chọn và sử dụng sản phẩm phù hợp.

Nhãn phải cung cấp thông tin để nhận diện và sử dụng đúng

Theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP của Chính phủ, nhãn hàng hóa lưu thông tại Việt Nam phải thể hiện bằng tiếng Việt các thông tin cơ bản gồm tên hàng hóa; tên, địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa; xuất xứ hàng hóa và những nội dung bắt buộc khác tùy theo tính chất từng nhóm sản phẩm.

Riêng với phân bón, Phụ lục I ban hành kèm Nghị định quy định các thông tin phải thể hiện thêm trên nhãn, gồm loại phân bón, mã số phân bón, phương thức sử dụng, định lượng, ngày sản xuất, hạn sử dụng, thành phần hoặc thành phần định lượng, thông tin cảnh báo, hướng dẫn sử dụng và bảo quản. Đối với phân bón lá, nhãn phải ghi rõ cụm từ “Phân bón lá”.

Nghị định cũng yêu cầu nội dung ghi nhãn phải trung thực, rõ ràng, chính xác, phản ánh đúng bản chất hàng hóa. Tên sản phẩm không được gây hiểu sai về bản chất, công dụng và thành phần. Những yêu cầu này có ý nghĩa trực tiếp đối với việc xử lý các trường hợp phân bón thiếu thông tin về đơn vị chịu trách nhiệm hoặc ghi sai hướng dẫn sử dụng đã được cơ quan chức năng phát hiện trên thị trường.

Bên cạnh đó, Thông tư 27/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đưa phân bón vào danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ. Theo cơ chế quản lý chất lượng dựa trên mức độ rủi ro, hàng hóa thuộc danh mục phải đáp ứng hình thức quản lý tương ứng theo quy định pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Việc thực hiện đồng thời các yêu cầu về ghi nhãn và quản lý chất lượng giúp tăng khả năng nhận diện sản phẩm, xác định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan và tạo cơ sở cho hoạt động kiểm tra, giám sát thị trường. Với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, kiểm tra nhãn và hồ sơ hàng hóa trước khi đưa sản phẩm ra lưu thông là khâu cần được chú trọng để hạn chế vi phạm.

Chất lượng phân bón phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật

Cùng với yêu cầu về nhãn, chất lượng phân bón đang được quản lý theo hệ thống quy chuẩn kỹ thuật và quy định chuyên ngành. Nghị định 84/2019/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quản lý phân bón, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 130/2022/NĐ-CP, là một trong những căn cứ quan trọng trong quản lý hoạt động sản xuất, buôn bán và sử dụng phân bón.

Đáng chú ý, từ ngày 30/6/2026, QCVN 106:2025/BNNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng phân bón chính thức có hiệu lực, thay thế QCVN 01-189:2019/BNNPTNT. Quy chuẩn mới quy định về phân loại phân bón, chỉ tiêu chất lượng, yếu tố hạn chế, phương pháp thử và yêu cầu quản lý chất lượng phân bón.

Theo QCVN 106:2025/BNNMT, phân bón phải đáp ứng các yêu cầu về chỉ tiêu chất lượng tương ứng với từng loại. Quy chuẩn có các nhóm yêu cầu riêng đối với phân bón rễ và phân bón lá, đồng thời quy định mức sai lệch được chấp nhận giữa kết quả thử nghiệm với mức đăng ký. Điều này nhằm bảo đảm sản phẩm thực tế phù hợp với các chỉ tiêu đã được công nhận trong quá trình lưu hành.

Quy chuẩn cũng đặt ra yêu cầu đối với các yếu tố hạn chế có khả năng gây hại. Trong đó, tùy loại phân bón, các yếu tố như asen, chì, thủy ngân, cadimi và một số yếu tố khác phải nằm trong giới hạn quy định. Chẳng hạn, QCVN 106:2025/BNNMT quy định chì trong phân bón ở mức không quá 200 mg/kg, mg/l hoặc ppm khối lượng; thủy ngân không quá 2 mg/kg, mg/l hoặc ppm khối lượng đối với nhóm áp dụng.

Như vậy, quản lý chất lượng phân bón không dừng ở việc kiểm tra bao bì hay thông tin trên nhãn mà còn phải kiểm soát các chỉ tiêu kỹ thuật của sản phẩm. Đây là cơ sở để hạn chế nguy cơ phân bón không bảo đảm chất lượng được đưa vào sản xuất nông nghiệp.

Từ các vụ việc bị xử lý, có thể thấy kiểm soát phân bón cần được thực hiện đồng thời trên hai phương diện chất lượng thực tế của sản phẩm và tính đầy đủ, chính xác của thông tin đi kèm. Khi cả hai yêu cầu được bảo đảm, người sản xuất có cơ sở sử dụng đúng sản phẩm, doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm đối với hàng hóa lưu thông, còn cơ quan quản lý thuận lợi hơn trong việc kiểm tra, truy xuất và xử lý khi phát sinh vi phạm.

An Dương