Quản lý năng lượng trong nhà máy: Tăng năng suất từ việc tiết kiệm điện

Tiết kiệm năng lượng không chỉ là giảm chi phí

Trong hoạt động sản xuất công nghiệp, năng lượng là một trong những yếu tố đầu vào quan trọng, đặc biệt đối với các ngành thép, xi măng, thực phẩm, đồ uống, dệt may hay điện tử. Chi phí điện năng thường chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi phí vận hành, vì vậy việc sử dụng năng lượng hiệu quả không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mà còn góp phần nâng cao năng suất và tăng sức cạnh tranh.

Theo Điều 33 Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm có trách nhiệm xây dựng và thực hiện kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; chỉ định người quản lý năng lượng; thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ 3 năm một lần; áp dụng mô hình quản lý năng lượng và triển khai các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Bên cạnh yêu cầu pháp lý, nhiều doanh nghiệp hiện chuyển từ cách tiếp cận "tiết kiệm điện" sang "quản lý năng lượng". Đây là quá trình theo dõi, đo lường, phân tích và tối ưu việc sử dụng năng lượng trong toàn bộ hoạt động sản xuất thay vì chỉ tập trung vào từng thiết bị riêng lẻ.

Một trong những tiêu chuẩn được áp dụng rộng rãi trên thế giới là ISO 50001 – Hệ thống quản lý năng lượng. Tiêu chuẩn này cung cấp khuôn khổ để doanh nghiệp xây dựng chính sách năng lượng, xác định các mục tiêu cải tiến, theo dõi chỉ số tiêu thụ và liên tục nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng thông qua chu trình cải tiến liên tục (Plan – Do – Check – Act).

Doanh nghiệp đầu tư công nghệ để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng

Những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam đã đầu tư đổi mới công nghệ, tự động hóa và số hóa nhằm tối ưu việc sử dụng năng lượng.

Tại Heineken Việt Nam, doanh nghiệp đã triển khai nhiều chương trình nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên trong sản xuất, bao gồm tiết kiệm năng lượng, tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo và cải thiện hiệu quả vận hành tại các nhà máy. Theo các báo cáo phát triển bền vững của doanh nghiệp, việc đầu tư vào công nghệ và tối ưu quy trình góp phần giảm tiêu hao năng lượng trên mỗi đơn vị sản phẩm.

Trong khi đó, Vinamilk nhiều năm qua cũng chú trọng sử dụng năng lượng hiệu quả thông qua đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại, hệ thống tự động hóa, điện mặt trời áp mái tại một số nhà máy và các chương trình quản lý môi trường. Doanh nghiệp cho biết việc ứng dụng công nghệ không chỉ góp phần giảm phát thải mà còn nâng cao hiệu quả vận hành và tối ưu chi phí sản xuất.

Thực tế cho thấy, các giải pháp quản lý năng lượng hiện nay không chỉ dừng ở việc thay thế thiết bị tiết kiệm điện. Nhiều nhà máy đã lắp đặt hệ thống giám sát tiêu thụ điện theo thời gian thực, theo dõi mức tiêu hao của từng dây chuyền, phân tích dữ liệu để phát hiện bất thường và xây dựng kế hoạch bảo trì nhằm hạn chế tổn thất năng lượng.

Ngoài ra, việc sử dụng biến tần cho động cơ, tối ưu hệ thống khí nén, nâng cấp hệ thống chiếu sáng LED, tận dụng nhiệt thải hoặc tự động điều khiển các thiết bị theo nhu cầu thực tế cũng là những giải pháp được nhiều doanh nghiệp áp dụng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Quản lý năng lượng trở thành lợi thế cạnh tranh

Xu hướng phát triển xanh đang khiến quản lý năng lượng không còn là câu chuyện nội bộ của doanh nghiệp mà trở thành một yếu tố được khách hàng và đối tác quan tâm.

Nhiều thị trường xuất khẩu ngày càng yêu cầu doanh nghiệp minh bạch thông tin về phát thải khí nhà kính, hiệu quả sử dụng năng lượng và các giải pháp giảm phát thải trong chuỗi sản xuất. Do đó, việc xây dựng hệ thống quản lý năng lượng bài bản không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí mà còn nâng cao uy tín và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường quốc tế.

Các chuyên gia cho rằng, để quản lý năng lượng hiệu quả, doanh nghiệp cần bắt đầu từ việc đo lường chính xác mức tiêu thụ, xác định các khu vực sử dụng nhiều năng lượng, xây dựng chỉ số đánh giá hiệu quả, đầu tư thiết bị có hiệu suất cao và nâng cao nhận thức của người lao động. Việc kết hợp giữa công nghệ số, tự động hóa và hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn như ISO 50001 sẽ giúp doanh nghiệp hình thành văn hóa sử dụng năng lượng hiệu quả, tạo nền tảng cho tăng năng suất và phát triển bền vững trong dài hạn.

Nguyên Hương