Rà soát các quy chuẩn về giới hạn ô nhiễm độc tố vi nấm trong thực phẩm

Vừa qua, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên chủ trì cuộc họp Tổ soạn thảo với sự tham gia của đại diện các bộ, ngành và đơn vị chuyên môn nhằm rà soát, hoàn thiện dự thảo Thông tư ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 8-1:2026/BYT về giới hạn ô nhiễm độc tố vi nấm trong thực phẩm.

 Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu chủ trì cuộc họp (Ảnh: Bộ Y tế)

Theo Ban soạn thảo, việc sửa đổi lần này xuất phát từ yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý về an toàn thực phẩm trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với nền kinh tế quốc tế. Là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Việt Nam có trách nhiệm xây dựng các yêu cầu kỹ thuật phù hợp với các cam kết quốc tế, đặc biệt là Hiệp định về Hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT) và Hiệp định về Các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động, thực vật (SPS).

Các Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia phải được xây dựng trên cơ sở bằng chứng khoa học, bảo đảm nguyên tắc minh bạch, không phân biệt đối xử và không tạo ra các rào cản thương mại không cần thiết.

Trước đó, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 8-1:2011/BYT về giới hạn ô nhiễm độc tố vi nấm trong thực phẩm đã được áp dụng hơn 10 năm. Quy chuẩn này được xây dựng dựa trên điều kiện sản xuất, kinh doanh thực phẩm tại Việt Nam thời điểm ban hành và tham chiếu chủ yếu theo Tiêu chuẩn Codex (CODEX STAN 193-1995) cùng Quy định EC No.1881/2006 của Liên minh châu Âu. Quy chuẩn quy định mức giới hạn tối đa cho phép (ML) đối với nhiều loại độc tố vi nấm nguy hiểm như aflatoxin, ochratoxin A, patulin, deoxynivalenol (DON), zearalenone và fumonisin trong các nhóm thực phẩm có nguy cơ cao như ngũ cốc, hạt có dầu, cà phê, trái cây và các sản phẩm dành cho trẻ nhỏ. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để cơ quan quản lý giám sát an toàn thực phẩm, đồng thời yêu cầu các doanh nghiệp sản xuất, chế biến và nhập khẩu thực phẩm kiểm soát chặt chẽ nguy cơ nhiễm độc tố vi nấm trước khi đưa sản phẩm ra thị trường. 

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, sự thay đổi của chuỗi cung ứng thực phẩm toàn cầu và các tiêu chuẩn quốc tế liên tục được cập nhật, nhiều nội dung của quy chuẩn hiện hành không còn phù hợp với thực tiễn quản lý. Do đó, việc sửa đổi, bổ sung và ban hành quy chuẩn mới được xác định là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Bộ Y tế đang hoàn thiện quy chuẩn quốc gia về giới hạn độc tố vi nấm trong thực phẩm 

Dự thảo Thông tư ban hành QCVN đưa ra gồm 05 điều: Ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia; Hiệu lực thi hành; Điều khoản chuyển tiếp; Điều khoản tham chiếu; Trách nhiệm thi hành.

Dự thảo Bố cục QCVN gồm 6 phần: Quy định chung; Quy định kỹ thuật; Lấy mẫu và phương pháp thử; Yêu cầu quản lý; Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân; Tổ chức thực hiện.

Trong phần quy định kỹ thuật đưa ra 6 nhóm: Giới hạn ô nhiễm aflatoxin trong thực phẩm; Giới hạn ô nhiễm ochratoxin A trong thực phẩm; Giới hạn ô nhiễm patulin trong thực phẩm; Giới hạn ô nhiễm deoxynivalenol trong thực phẩm; Giới hạn ô nhiễm zearalenone trong thực phẩm; Giới hạn ô nhiễm fumonisin tổng số trong thực phẩm.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, nguồn nguyên liệu thực phẩm hiện nay ngày càng đa dạng, trong khi tác động của biến đổi khí hậu làm gia tăng nguy cơ phát triển nấm mốc trong quá trình sản xuất, bảo quản và lưu thông thực phẩm. Bên cạnh đó, sự xuất hiện của nhiều loại thực phẩm mới cùng với quá trình hội nhập và mở rộng chuỗi cung ứng toàn cầu cũng làm phát sinh những nguy cơ ô nhiễm độc tố vi nấm mà quy chuẩn hiện hành chưa điều chỉnh đầy đủ.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên thông tin, nguồn nguyên liệu thực phẩm ngày càng đa dạng, biến đổi khí hậu làm gia tăng nguy cơ phát triển nấm mốc trong quá trình sản xuất, thu hoạch, bảo quản và vận chuyển. Bên cạnh đó, nhiều loại thực phẩm mới và chuỗi cung ứng toàn cầu làm phát sinh các nguy cơ ô nhiễm độc tố vi nấm chưa được quy định đầy đủ trong QCVN hiện hành. Do đó, cần rà soát, bổ sung đối tượng thực phẩm, các loại độc tố vi nấm và giới hạn phù hợp với thực tiễn quản lý.

Việc ban hành QCVN 8-1:2026/BYT giảm thiểu nguy cơ đối với sức khỏe người tiêu dùng và góp phần hài hòa với các tiêu chuẩn quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và hội nhập kinh tế quốc tế. Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh đồng thời yêu cầu, Cục An toàn thực phẩm tiếp thu, tổng hợp ý kiến của các đại biểu tại cuộc họp, hoàn thiện và xin ý kiến của các Bộ, ngành, các tổ chức, Hiệp hội; Thống nhất Quy chuẩn phải đảm bảo tính kế thừa, tuân thủ theo nguyên tắc quy định của Ủy ban tiêu chuẩn hóa Codex quốc tế theo Tiêu chuẩn Codex (CODEX STAN 193-1995) về các chất nhiễm bẩn và độc tố trong thực phẩm (Codex general standard for comtaminants and toxin in food) cập nhật năm 2025, nếu không có trong Tiêu chuẩn Codex mới áp dụng theo Liên minh Châu Âu với Tiêu chuẩn EC 2023/915 ngày 25/4/2023 về giới hạn tối đa một số chất nhiễm bẩn trong thực phẩm thay thế Quy định (EC) No 1881/2006, phiên bản mới nhất ngày 08/10/2025. Thực hiện rà soát đồng bộ toàn bộ hệ thống quy chuẩn kỹ thuật, đặc biệt là các quy chuẩn liên quan đến thực phẩm dành cho trẻ em, bảo đảm phù hợp với Luật An toàn thực phẩm và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan. Đơn vị đầu mối được giao khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm tiến độ trình ban hành Thông tư.

Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, khi được ban hành, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 8-1:2026/BYT sẽ tạo cơ sở pháp lý quan trọng để cập nhật các bằng chứng khoa học mới, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, tăng cường bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Đồng thời tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu thực phẩm trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Bảo Linh (t/h)