Sửa đổi 01:2026 QCVN 24:2024/BCT về an toàn đối với đèn chiếu sáng phòng nổ trong mỏ hầm lò

Trong hoạt động khai thác mỏ hầm lò, hệ thống chiếu sáng là thiết bị cần thiết để bảo đảm điều kiện làm việc, hỗ trợ quan sát và vận hành trong không gian dưới lòng đất. Tuy nhiên, khác với môi trường thông thường, mỏ hầm lò có thể tồn tại khí cháy, khí nổ và bụi nổ. Nếu thiết bị điện phát sinh tia lửa, nhiệt độ bề mặt quá cao hoặc xảy ra sự cố về điện, nguy cơ gây cháy, nổ có thể trở nên đặc biệt nghiêm trọng.

Vì vậy, việc sử dụng thiết bị chiếu sáng có khả năng đáp ứng yêu cầu phòng nổ là một trong những nội dung quan trọng nhằm kiểm soát rủi ro trong khai thác hầm lò. Từ yêu cầu này, Bộ Công Thương đã ban hành Sửa đổi 01:2026 QCVN 24:2024/BCT về an toàn đối với đèn chiếu sáng phòng nổ điện áp đến 220 V sử dụng trong mỏ hầm lò theo Thông tư 44/2026/TT-BCT ngày 27/8/2026. Quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/11/2026.

Sửa đổi 01:2026 xác định phạm vi áp dụng đối với đèn chiếu sáng phòng nổ điện áp đến 220 V sử dụng trong mỏ hầm lò có khí cháy, nổ và bụi nổ. Quy chuẩn không áp dụng đối với đèn chiếu sáng cá nhân sử dụng trong mỏ hầm lò.

Đèn chiếu sáng phòng nổ điện áp 220 V trong mỏ hầm lò cần đáp ứng các yêu cầu về ghi nhãn, công bố hợp quy theo quy chuẩn. Ảnh minh họa

Việc đặt ra quy định riêng đối với nhóm thiết bị này xuất phát từ đặc thù môi trường làm việc dưới lòng đất. Đèn chiếu sáng không chỉ cần đáp ứng yêu cầu về khả năng phát sáng mà còn phải phù hợp với điều kiện có nguy cơ cháy, nổ. Do đó, việc lựa chọn, sản xuất, nhập khẩu và đưa thiết bị vào sử dụng cần được kiểm soát từ khâu kỹ thuật đến quản lý chất lượng.

Một yêu cầu đáng chú ý của quy chuẩn là ghi nhãn sản phẩm. Đèn chiếu sáng phòng nổ phải ghi nhãn theo quy định tại Nghị định 37/2026/NĐ-CP về nhãn hàng hóa, đồng thời thể hiện nhiều thông tin kỹ thuật quan trọng.

Cụ thể, nhãn phải thể hiện kiểu, loại; điện áp danh định tính bằng V; dòng điện danh định tính bằng A; tần số danh định tính bằng Hz; dạng bảo vệ nổ; cấp bảo vệ kín; số chế tạo của nhà máy; thông số của mạch an toàn tia lửa nếu có và năm sản xuất.

Những thông tin này giúp nhận diện thiết bị và cung cấp cơ sở để kiểm tra sự phù hợp giữa sản phẩm thực tế với hồ sơ kỹ thuật. Đối với thiết bị được sử dụng trong môi trường có nguy cơ cháy nổ, việc xác định rõ đặc tính và thông số của sản phẩm có ý nghĩa quan trọng trong quá trình lựa chọn, lắp đặt, vận hành và kiểm tra.

Bên cạnh yêu cầu về kỹ thuật và ghi nhãn, Sửa đổi 01:2026 bổ sung các quy định cụ thể về quản lý chất lượng đèn chiếu sáng phòng nổ. Theo đó, trước khi lưu thông trên thị trường, đèn chiếu sáng phòng nổ phải công bố hợp quy phù hợp với quy định kỹ thuật, gắn dấu hợp quy CR và ghi nhãn hàng hóa. Việc kiểm tra chất lượng sản phẩm lưu thông trên thị trường thực hiện theo quy định tại Nghị định 37/2026/NĐ-CP.

Đối với sản phẩm sản xuất trong nước, việc công bố hợp quy thực hiện theo quy định tại Nghị định 37/2026/NĐ-CP. Với sản phẩm nhập khẩu, việc công bố hợp quy thực hiện theo quy định của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa đã được sửa đổi, bổ sung.

Đáng chú ý, quy chuẩn quy định hai phương thức chứng nhận hợp quy. Phương thức 5 thực hiện thông qua thử nghiệm mẫu đại diện cho kiểu, loại sản phẩm kết hợp đánh giá quá trình sản xuất hoặc hệ thống quản lý; hoạt động giám sát được thực hiện thông qua thử nghiệm mẫu và đánh giá quá trình sản xuất hoặc hệ thống quản lý. Phương thức 7 thực hiện thông qua thử nghiệm, đánh giá lô sản phẩm tại cơ sở sản xuất.

Đối với phương thức 5, hoạt động giám sát trong thời gian hiệu lực của chứng nhận có thể lấy mẫu tại nơi sản xuất, trên thị trường hoặc cả hai địa điểm. Thời điểm đánh giá giám sát lần đầu không vượt quá 12 tháng tính từ khi giấy chứng nhận bắt đầu có hiệu lực; lần tiếp theo không vượt quá 24 tháng tính từ ngày kết thúc đánh giá giám sát trước đó.

Sửa đổi 01:2026 cũng nhấn mạnh trách nhiệm của tổ chức sản xuất, kinh doanh và nhập khẩu. Các tổ chức này phải tuân thủ quy chuẩn và bảo đảm chất lượng sản phẩm phù hợp với Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Tổ chức sản xuất, nhập khẩu phải đăng ký bản công bố hợp quy theo quy định tại Nghị định 22/2026/NĐ-CP.

Ở góc độ quản lý nhà nước, Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện quy chuẩn. Cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về hoạt động khai thác khoáng sản tại địa phương tiếp nhận hồ sơ công bố hợp quy, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện thủ tục và kiểm tra tuân thủ quy định về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa trên địa bàn.

Việc bổ sung các yêu cầu về công bố, chứng nhận hợp quy, ghi nhãn và giám sát chất lượng cho thấy kiểm soát an toàn đối với đèn chiếu sáng phòng nổ không chỉ dừng ở khâu thiết kế, sản xuất mà được mở rộng tới quá trình lưu thông trên thị trường.

Trong điều kiện khai thác hầm lò luôn tiềm ẩn nguy cơ về khí cháy, nổ và bụi nổ, việc sử dụng đúng chủng loại thiết bị, có đầy đủ thông tin nhận diện và đáp ứng yêu cầu hợp quy là yếu tố quan trọng để hạn chế rủi ro từ thiết bị điện. Sửa đổi 01:2026 QCVN 24:2024/BCT vì vậy tạo thêm cơ sở kỹ thuật và quản lý để kiểm soát chất lượng đèn chiếu sáng phòng nổ, góp phần bảo đảm an toàn trong hoạt động khai thác mỏ hầm lò.

An Dương