Sửa đổi 14 quy chuẩn kỹ thuật, siết yêu cầu an toàn thiết bị trong khai thác mỏ

Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư số 44/2026/TT-BCT ngày 27/8/2026, kèm theo 14 Sửa đổi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn trong lĩnh vực khai thác khoáng sản và thiết bị điện phòng nổ sử dụng trong mỏ hầm lò. Các quy định mới tập trung vào những thiết bị, phương tiện có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, đặc biệt trong môi trường tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ.

Bao quát nhiều thiết bị quan trọng trong mỏ hầm lò

Phạm vi sửa đổi lần này khá rộng, từ thiết bị phục vụ nổ mìn, vận tải, chống giữ đường lò và bảo vệ người lao động đến hệ thống điện phòng nổ. Đây đều là những thiết bị có vai trò trực tiếp đối với quá trình vận hành và bảo đảm an toàn trong khai thác mỏ hầm lò.

Cụ thể, 14 quy chuẩn được sửa đổi gồm: QCVN 01:2015/BCT về máy nổ mìn điện; QCVN 02:2016/BCT về an toàn tời trục mỏ; QCVN 03:2017/BCT về an toàn đối với vì chống thủy lực; QCVN 01:2018/BCT về bình tự cứu cá nhân; QCVN 03:2019/BCT về trạm biến áp phòng nổ và QCVN 07:2020/BCT về máy phát điện phòng nổ sử dụng trong mỏ hầm lò.

Cùng với đó là các quy chuẩn liên quan đến áptômát phòng nổ, khởi động từ phòng nổ, tủ phân phối điện áp 6 kV, rơle bảo vệ rò điện điện áp đến 1.140 V, cáp điện, động cơ điện, khởi động mềm điện áp đến 6 kV và đèn chiếu sáng phòng nổ điện áp đến 220 V sử dụng trong mỏ hầm lò.

Việc đồng thời sửa đổi nhiều quy chuẩn cho thấy phạm vi quản lý không chỉ tập trung vào một khâu riêng lẻ mà bao quát nhiều mắt xích quan trọng trong hoạt động khai thác. Đối với từng loại thiết bị, các phụ lục của Thông tư quy định cụ thể phạm vi điều chỉnh, yêu cầu kỹ thuật an toàn, thông tin ghi nhãn, yêu cầu quản lý cũng như trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.

Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư số 44/2026/TT-BCT ngày 27/8/2026, ban hành kèm theo 14 Sửa đổi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn trong lĩnh vực khai thác khoáng sản và thiết bị điện phòng nổ sử dụng trong mỏ hầm lò. 

Tăng kiểm soát chất lượng từ hợp quy đến giám sát

Một trong những nội dung đáng chú ý của đợt sửa đổi là việc hoàn thiện các quy định quản lý đối với sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh. Nhiều quy chuẩn được bổ sung hoặc cập nhật yêu cầu về công bố hợp quy, chứng nhận hợp quy, sử dụng dấu hợp quy và giám sát chất lượng.

Theo đó, sản phẩm sản xuất trong nước thuộc phạm vi điều chỉnh phải thực hiện công bố hợp quy phù hợp với các yêu cầu kỹ thuật và quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Đối với sản phẩm nhập khẩu, việc công bố hợp quy được thực hiện theo các quy định tương ứng của pháp luật hiện hành.

Các yêu cầu về chứng nhận hợp quy cũng được làm rõ hơn. Trong đó, việc đánh giá quá trình sản xuất và giám sát chất lượng phải tuân thủ phương thức chứng nhận, yêu cầu của từng quy chuẩn cũng như các quy định pháp luật liên quan.

Đáng chú ý, đối với trường hợp chứng nhận hợp quy theo phương thức 5, trong thời gian chứng nhận còn hiệu lực, hoạt động giám sát được thực hiện thông qua thử nghiệm mẫu kết hợp đánh giá quá trình sản xuất hoặc lấy mẫu thử nghiệm tại nơi sản xuất và trên thị trường, tùy quy định cụ thể. Cách tiếp cận này góp phần tăng cường kiểm soát chất lượng trong suốt quá trình sản phẩm được sản xuất và lưu thông, thay vì chỉ tập trung tại thời điểm đánh giá ban đầu.

Bên cạnh yêu cầu về hợp quy, một số quy định ghi nhãn cũng được sửa đổi, bổ sung theo hướng xác định cụ thể hơn thông tin cần thể hiện đối với từng nhóm sản phẩm. Đây là cơ sở để nhận diện và kiểm soát thiết bị trong quá trình lưu thông, quản lý và sử dụng.

Làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan quản lý

Thông tư số 44/2026/TT-BCT đồng thời làm rõ trách nhiệm của các tổ chức sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và sử dụng thiết bị. Theo đó, doanh nghiệp phải tuân thủ yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật, bảo đảm chất lượng sản phẩm phù hợp với pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến công bố hợp quy.

Ở phía cơ quan quản lý, Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các quy chuẩn. Cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền trong hoạt động khai thác khoáng sản cũng thực hiện kiểm tra việc công bố hợp quy, tuân thủ quy định quản lý chất lượng và thực hiện quy chuẩn của các tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý.

Chẳng hạn, đối với máy nổ mìn điện, Sửa đổi 01:2026 QCVN 01:2015/BCT bổ sung các nội dung về quản lý, công bố và chứng nhận hợp quy, sử dụng dấu hợp quy, tần suất giám sát, đồng thời cập nhật yêu cầu ghi nhãn và tổ chức thực hiện. Những nội dung tương tự cũng được cập nhật đối với nhiều thiết bị điện phòng nổ như khởi động từ, tủ phân phối điện 6 kV, cáp điện, động cơ điện, khởi động mềm và đèn chiếu sáng.

Trong điều kiện khai thác hầm lò luôn đặt ra yêu cầu cao về kiểm soát nguy cơ cháy, nổ và sự cố thiết bị, việc cập nhật đồng bộ từ yêu cầu kỹ thuật đến cơ chế quản lý chất lượng giúp tạo cơ sở rõ ràng hơn cho doanh nghiệp trong lựa chọn, sản xuất, nhập khẩu và sử dụng thiết bị; đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý tăng cường kiểm tra, giám sát việc tuân thủ.

Thông tư số 44/2026/TT-BCT cùng 14 Sửa đổi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia có hiệu lực từ ngày 1/11/2026. Do đó, các tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi điều chỉnh cần rà soát thiết bị, hồ sơ hợp quy, ghi nhãn và quy trình quản lý chất lượng để bảo đảm đáp ứng đầy đủ yêu cầu khi các quy định mới chính thức được áp dụng.

Bảo Linh