Tận dụng tốt thời cơ, mở ra kỷ nguyên mới cho đất nước!

Thưa ông, Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đánh giá là điều kiện tiên quyết, thời cơ tốt nhất để nước ta phát triển giàu mạnh, hùng cường trong kỷ nguyên mới. Vậy ông đánh giá như thế nào về Nghị quyết này?

Thời gian qua, Đảng, Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách đẩy mạnh ứng dụng, phát triển khoa học, công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chủ động, tích cực tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đạt nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, đổi mới sáng tạo vẫn còn chậm, đáng ra chúng ta phải chú ý đến vấn đề này sớm hơn. Vì thế, hiện nay, nền kinh tế nước ta đang ở mức độ nền kinh tế gia công, đầu tư nước ngoài vẫn chiếm tỷ lệ cao. Thậm chí, đầu tư nước ngoài ở nước ta cho phép 100% vốn không có liên doanh, không chuyển giao công nghệ...

Mặc dù vậy, tôi cho rằng, Nghị quyết 57-NQ/TW được ban hành dù muộn còn hơn không, muộn thì chúng ta phải làm theo cách mạnh mẽ, quyết liệt hơn để đem lại hiệu quả. Tôi tin rằng, Nghị quyết 57- NQ/TW sẽ là “cú hích” mạnh để đưa phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia phát triển đột phá

Nghị quyết 57-NQ/TW nêu rõ tầm nhìn đến năm 2045: “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phát triển vững chắc, góp phần đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Việt Nam có quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 50% GDP; là một trong các trung tâm công nghiệp công nghệ số của khu vực và thế giới; thuộc nhóm 30 nước dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số”. Với thế và lực hiện nay, Việt Nam sẽ đạt được mục tiêu nêu trên hay không, thưa ông?

Việt Nam đang đứng trước cơ hội và tiềm năng chưa từng có trong lịch sử, khi rất nhiều nước lớn đều đã có hợp tác chiến lược toàn diện trong phát triển kinh tế - xã hội. Nếu tận dụng được cơ hội này sẽ mở ra kỷ nguyên mới cho dân tộc và vận mệnh đất nước. Để đạt được mục tiêu trên, chúng ta sẽ phải phát triển nền kinh tế hiện đại, khác với những nền kinh tế khác. Trong đó, tập trung vào những ngành công nghiệp có điều kiện phát triển tốt nhất, dựa vào lợi thế về địa chính trị như đóng tàu, du lịch, dịch vụ… Tôi tin rằng, mục tiêu nêu ra tại Nghị quyết 57-NQ/TW là hoàn toàn khả thi.

Theo ông, làm thế nào để thực sự khuyến khích được đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp?

Theo tôi, vấn đề quan trọng nhất là có chính sách khuyến khích để doanh nghiệp tư nhân phát triển mạnh mẽ. Tôi có kiến nghị các doanh nghiệp nhà nước theo quy định nếu không cần nắm giữ thì sẽ cổ phần hóa. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp cần cổ phần hóa theo hướng chọn doanh nghiệp tư nhân quản lý xuất sắc để kinh doanh thì mới phát triển. Chỉ như vậy doanh nghiệp tư nhân mới tăng lên, kinh doanh như những doanh nghiệp lớn, hoạt động như ngành công nghiệp thì mới đổi mới sáng tạo, khu vực đó mới phát triển được. Ngoài ra, cần chính sách công bằng như xem doanh nghiệp tư nhân nước ngoài đầu tư vào Việt Nam như các doanh nghiệp nội. Chúng ta chỉ tăng ưu đãi nếu doanh nghiệp tư nhân nước ngoài có liên doanh với Việt Nam, điều này sẽ khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam phát triển tích cực.

Nghị quyết 57-NQ/TW xác định “ưu tiên nguồn lực quốc gia đầu tư cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”. Vậy, theo ông, nhiệm vụ, giải pháp và nguồn lực nào cần được ưu tiên và tổ chức thực hiện hiệu quả?

Theo tôi, đầu tiên là phải tiếp tục đổi mới sự lãnh đạo của Đảng. Thứ hai là trọng dụng nhân tài, chọn được người đủ đức đủ tài, có lý tưởng vì mục tiêu phát triển đất nước làm tiên phong trong quản lý, lãnh đạo. Nếu không có chính sách thu hút nhân tài thì sẽ khó có sự bứt phá. Đồng thời, tiếp tục loại bỏ tham nhũng, lãng phí.

Nghị quyết 57-NQ/TW đã đưa ra nhiều quy định cụ thể và mang tính đột phá, như tăng kinh phí chi cho nghiên cứu phát triển (R&D) đạt 2% GDP, trong đó kinh phí từ xã hội chiếm hơn 60%; bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách hằng năm cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và tăng dần theo yêu cầu phát triển. Điều đó đồng nghĩa, chúng ta sẽ có nguồn lực lớn hơn để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Nghị quyết cũng nêu rõ có các chính sách ưu đãi, khuyến khích doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ đầu tư cho chuyển đổi số, nghiên cứu, ứng dụng khoa học, đổi mới công nghệ để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, quản trị doanh nghiệp.

Đổi mới sáng tạo phải chủ yếu ở khối doanh nghiệp. Hiện nay, tỷ trọng khối doanh nghiệp nhà nước đang khá cao nhưng khối này thường do vướng cơ chế, chính sách nên ít có động lực để đổi mới sáng tạo. Ngược lại, khối doanh nghiệp tư nhân tuy chiếm tỉ trọng ít nhưng có nhiều cơ hội và khát vọng trong đổi mới sáng tạo. Do vậy, doanh nghiệp tư nhân chính là khối đổi mới sáng tạo tốt nhất nên cần cơ chế chính sách cho khối này phát triển. Cơ chế, chính sách chỉ là hành lang thúc đẩy, doanh nghiệp phải thực sự trở thành lực lượng nòng cốt để thực hiện đổi mới sáng tạo.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Nguyễn Hương