Tạo đột phá cho kinh tế khu vực biên giới Sơn La giai đoạn 2026-2035

Hội thảo nhằm tiếp thu các ý kiến thực tiễn, hoàn thiện định hướng phát triển kinh tế khu vực biên giới theo hướng liên kết, bền vững và phát huy hiệu quả các tiềm năng, lợi thế của địa phương. Hội thảo là dịp để các cơ quan, đơn vị và địa phương rà soát, bổ sung thông tin xuất phát từ thực tiễn quản lý, sản xuất và đời sống tại khu vực biên giới; đồng thời trao đổi về định hướng, nhiệm vụ, giải pháp và các điều kiện tổ chức thực hiện dự thảo Đề án.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Văn May, Phó Giám đốc Sở Ngoại vụ tỉnh Sơn La, nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng Đề án trong bối cảnh tỉnh đang tập trung khai thác tốt hơn tiềm năng khu vực biên giới, tăng cường kết nối kinh tế với các địa phương trong vùng và thúc đẩy quan hệ hợp tác với các địa bàn của nước bạn Lào. Theo ông Nguyễn Văn May, việc tham vấn ý kiến các sở, ban, ngành và địa phương có ý nghĩa quan trọng nhằm bảo đảm Đề án bám sát thực tiễn, xác định đúng những điểm nghẽn, lợi thế và nhu cầu phát triển của từng địa bàn; từ đó đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp có tính khả thi cao, tránh dàn trải nguồn lực.

^{Ông Nguyễn Văn May, Phó Giám đốc Sở Ngoại vụ tỉnh Sơn La.}

Tại hội thảo, PGS.TS Đinh Công Hoàng - Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, đã trình bày tổng quan dự thảo Đề án và các nội dung cần tham vấn. Nội dung tập trung vào thực trạng, tiềm năng, lợi thế phát triển kinh tế khu vực biên giới; đồng thời đề xuất định hướng, nhiệm vụ và các nhóm giải pháp chủ yếu trong giai đoạn 2026-2030 và định hướng đến năm 2035.

Theo PGS.TS Đinh Công Hoàng, Đề án xác định khu vực biên giới Sơn La không phải là một không gian phát triển biệt lập mà là không gian kết nối giữa các trục cao tốc, quốc lộ của tiểu vùng Tây Bắc, hai cửa ngõ biên giới Lóng Sập và Chiềng Khương, các vùng nông nghiệp sinh thái - chế biến sâu với thị trường Bắc Lào. Trong cách tiếp cận này, phát triển kinh tế khu vực biên giới cần được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với củng cố thế trận biên phòng toàn dân, bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh năng lượng và tạo sinh kế bền vững cho người dân. Đề án hướng tới hình thành một khung thực thi tích hợp cho 13 xã biên giới, hai cửa ngõ Chiềng Khương - Lóng Sập, các chuỗi giá trị và hoạt động hợp tác với các địa bàn phía Lào. 

Giá trị cốt lõi của Đề án, theo đơn vị tư vấn, không nằm ở việc thiết lập thêm một quy hoạch mới mà ở việc xây dựng cơ chế thực thi đủ cụ thể để chuyển hóa các định hướng phát triển thành chương trình, dự án và nhiệm vụ có thể triển khai trên thực tế. Theo đó, khung thực thi sẽ xác định thứ tự ưu tiên, danh mục dự án và nhiệm vụ cần triển khai; các điều kiện về pháp lý, thị trường và nguồn lực; cơ quan chịu trách nhiệm; chỉ số kiểm chứng, cũng như cơ chế rà soát, điều chỉnh khi điều kiện thực tế thay đổi.

PGS.TS Đinh Công Hoàng, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng góp phần khắc phục tình trạng xử lý phân tán các điểm nghẽn về giao thông, nước, logistics, chế biến, dữ liệu và phối hợp liên ngành. Đồng thời, qua đó nâng cao khả năng giữ lại giá trị gia tăng tại khu vực biên giới, chuyển hóa các cơ hội từ CT.03, cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu, thương mại chính ngạch và hợp tác Việt Nam - Lào thành sản xuất, thu nhập và việc làm tại 13 xã biên giới. Một trong những yêu cầu được đặt ra trong dự thảo Đề án là phải gắn định hướng phát triển với khả năng huy động và phân bổ nguồn lực, bảo đảm đầu tư có trọng tâm, trọng điểm.

Thực hiện định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Sơn La ngày 16/7/2026 về yêu cầu không dàn trải nguồn lực, đồng thời cụ thể hóa mô hình “4 vùng kinh tế, 2 cực tăng trưởng, 7 hành lang phát triển”, Đề án hướng tới gắn các mục tiêu phát triển với danh mục dự án, quỹ đất, nguồn vốn, tiến độ và trách nhiệm thực hiện.

Trong đó, các tuyến cao tốc được định hướng phát huy vai trò như những hành lang phát triển, gắn với hệ thống nút giao, logistics, chế biến, dịch vụ, đô thị và du lịch.

Trên cơ sở đó, Đề án xác định 8 lĩnh vực trọng tâm và 4 đòn bẩy phát triển, đồng thời đưa ra các điều kiện sàng lọc, thứ tự ưu tiên và phương án phân kỳ nguồn lực đối với từng dự án, nhiệm vụ.

Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm các nguồn lực được tập trung vào những lĩnh vực, địa bàn và dự án có khả năng tạo tác động lan tỏa, hình thành chuỗi giá trị và đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân khu vực biên giới.

Tại hội thảo, các đại biểu đại diện các sở, ban, ngành và địa phương đã trao đổi, thảo luận về những nội dung của dự thảo Đề án; đồng thời phân tích các khó khăn, vướng mắc trong quá trình phát triển kinh tế khu vực biên giới. 

Các ý kiến tập trung vào yêu cầu tăng cường kết nối hạ tầng, phát triển logistics, nâng cao năng lực chế biến, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, thúc đẩy thương mại biên giới và hợp tác kinh tế với các địa phương của Lào. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng đề cập yêu cầu nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các ngành, địa phương; xây dựng cơ chế huy động nguồn lực phù hợp; phát triển sản xuất gắn với lợi thế từng khu vực và bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân.

Những ý kiến tại hội thảo được xem là cơ sở quan trọng để đơn vị tư vấn và cơ quan chủ trì tiếp tục rà soát, bổ sung, hoàn thiện dự thảo Đề án, bảo đảm các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đưa ra có tính thực tiễn, khả thi và phù hợp với điều kiện phát triển của tỉnh.

Hội thảo thu hút đông đảo các đại biểu tham dự.

Phát biểu kết luận hội thảo, lãnh đạo Sở Ngoại vụ tỉnh Sơn La ghi nhận, đánh giá cao các ý kiến đóng góp của đại biểu. Đồng thời đề nghị đơn vị tư vấn tiếp thu đầy đủ các ý kiến, tiếp tục rà soát những nội dung còn thiếu, làm rõ các nhiệm vụ trọng tâm, thứ tự ưu tiên và cơ chế tổ chức thực hiện.

Việc hoàn thiện Đề án được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở để Sơn La khai thác hiệu quả hơn tiềm năng, lợi thế khu vực biên giới; tăng cường kết nối với các hành lang kinh tế, thúc đẩy thương mại chính ngạch và hợp tác Việt Nam - Lào, qua đó tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân và góp phần giữ vững quốc phòng, an ninh khu vực biên giới trong giai đoạn 2026-2035.

Hà My