TCVN 10299-9:2025 về bảo đảm y tế trong rà phá bom mìn

Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, Việt Nam vẫn là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề bởi bom mìn, vật nổ còn sót lại. Hàng triệu hecta đất tại nhiều địa phương chưa thể khai thác hiệu quả do nguy cơ mất an toàn. Công tác điều tra, khảo sát, rà phá bom mìn vì vậy vẫn được triển khai thường xuyên, liên tục và mang tính lâu dài. Tuy nhiên, đi cùng với nhiệm vụ đặc thù này là những rủi ro nghiêm trọng đối với lực lượng trực tiếp thực hiện.

Người lao động tham gia rà phá bom mìn phải làm việc trong môi trường nguy hiểm cao độ, thường xuyên tiếp xúc với vật liệu nổ, điều kiện địa hình phức tạp, thời tiết khắc nghiệt và áp lực tâm lý lớn. Chỉ một sai sót nhỏ trong thao tác kỹ thuật cũng có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng. Bên cạnh nguy cơ tai nạn tức thời, họ còn phải đối mặt với rủi ro về sức khỏe lâu dài như suy giảm thính lực do tiếng nổ, chấn thương do sóng xung kích, stress nghề nghiệp hoặc các bệnh lý phát sinh từ môi trường làm việc kéo dài.

Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu không chỉ bảo đảm an toàn kỹ thuật mà còn phải xây dựng một hệ thống bảo vệ y tế và chăm sóc sức khỏe bài bản, đồng bộ cho người lao động. Việc chăm sóc sức khỏe không thể dừng lại ở khâu sơ cứu khi có tai nạn, mà cần bao trùm từ tuyển chọn, khám sàng lọc ban đầu, theo dõi định kỳ, trang bị phương tiện y tế tại hiện trường cho đến hỗ trợ phục hồi chức năng và chăm sóc tâm lý. Trong bối cảnh đó, việc ban hành TCVN 10299-9:2025 có ý nghĩa quan trọng, góp phần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia về lĩnh vực này. 

Việc bảo đảm y tế và sức khỏe người lao động trong các hoạt động điều tra, khảo sát, rà phá bom mìn vật nổ nên tuân thủ theo tiêu chuẩn. Ảnh minh họa

Tiêu chuẩn đặt ra các yêu cầu cụ thể đối với công tác bảo đảm y tế trong toàn bộ quá trình triển khai nhiệm vụ. Trước hết, đơn vị thực hiện phải xây dựng kế hoạch bảo đảm y tế song song với kế hoạch kỹ thuật. Điều này bao gồm việc bố trí nhân viên y tế có chuyên môn phù hợp, chuẩn bị đầy đủ trang thiết bị sơ cứu, phương tiện vận chuyển cấp cứu và phương án xử lý tình huống khẩn cấp tại hiện trường.

Một nội dung quan trọng được nhấn mạnh là công tác khám sức khỏe tuyển chọn và khám định kỳ. Người lao động tham gia rà phá bom mìn phải được đánh giá đầy đủ về thể lực, thị lực, thính lực, khả năng phản xạ và các yếu tố tâm lý trước khi bố trí công việc. Trong quá trình làm việc, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu suy giảm thể chất hoặc rối loạn tâm lý để có biện pháp can thiệp kịp thời. Đây là bước tiến quan trọng nhằm phòng ngừa rủi ro thay vì chỉ xử lý hậu quả.

TCVN 10299-9:2025 cũng quy định rõ yêu cầu về huấn luyện sơ cứu, cấp cứu ban đầu cho lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ. Không chỉ nhân viên y tế, mà cả cán bộ kỹ thuật, đội trưởng, tổ trưởng đều cần được đào tạo kỹ năng xử lý chấn thương, cầm máu, cố định gãy xương, xử lý bỏng nổ và các tình huống khẩn cấp khác. Thời gian phản ứng nhanh trong những phút đầu tiên được xem là yếu tố quyết định khả năng cứu sống và giảm thiểu thương tật.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn còn đề cập đến yêu cầu về trang thiết bị bảo hộ lao động và phương tiện bảo đảm sức khỏe tại hiện trường. Điều này bao gồm trang phục chuyên dụng, mũ bảo hộ, kính bảo vệ, thiết bị giảm tiếng ồn, cũng như điều kiện bảo đảm nước uống, nghỉ ngơi, che nắng mưa cho người lao động. Việc tổ chức thời gian làm việc, nghỉ ngơi hợp lý cũng được coi là biện pháp quan trọng nhằm giảm thiểu mệt mỏi và nguy cơ sai sót.

Một điểm đáng chú ý là tiêu chuẩn không chỉ tập trung vào yếu tố thể chất mà còn đề cập đến sức khỏe tinh thần. Công việc rà phá bom mìn có tính chất căng thẳng cao, đòi hỏi sự tập trung tuyệt đối trong thời gian dài. Vì vậy, việc theo dõi, tư vấn tâm lý và hỗ trợ khi cần thiết là nội dung được khuyến khích lồng ghép trong hệ thống bảo đảm y tế.

Việc ban hành TCVN 10299-9:2025 không chỉ giúp chuẩn hóa quy trình bảo đảm y tế mà còn tạo cơ sở pháp lý để các đơn vị triển khai thực hiện đồng bộ trên phạm vi cả nước. Khi các yêu cầu về y tế và sức khỏe được tích hợp ngay từ khâu lập kế hoạch, công tác khắc phục hậu quả bom mìn sẽ được triển khai an toàn, bền vững hơn.

Trong dài hạn, tiêu chuẩn này góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tham gia nhiệm vụ đặc thù, giảm thiểu tai nạn lao động và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động. Đây cũng là bước đi phù hợp với xu hướng quản lý an toàn, sức khỏe nghề nghiệp hiện đại, lấy con người làm trung tâm.

Khắc phục hậu quả bom mìn là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì và nguồn lực lớn. Việc bảo vệ sức khỏe cho những người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là trách nhiệm nhân văn. TCVN 10299-9:2025 vì thế không đơn thuần là một văn bản kỹ thuật, mà là cam kết về an toàn, sự tôn trọng và bảo vệ con người trong hành trình làm sạch đất đai, phục hồi và phát triển bền vững.

An Dương