TCVN 10687-26-1:2025 tính khả dụng của hệ thống phát điện gió

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, điện gió đang trở thành một trong những nguồn năng lượng tái tạo có tốc độ phát triển nhanh nhất. Tại Việt Nam, hàng loạt dự án điện gió trên bờ và ngoài khơi đã được đầu tư trong những năm gần đây, góp phần đa dạng hóa nguồn cung điện và giảm phát thải khí nhà kính.

Tuy nhiên, bên cạnh công suất lắp đặt, hiệu quả vận hành của các nhà máy điện gió mới là yếu tố quyết định khả năng thu hồi vốn và hiệu quả đầu tư lâu dài. Trên thực tế, không phải mọi tua-bin gió đều hoạt động liên tục với hiệu suất tối ưu. Các sự cố kỹ thuật, công tác bảo trì, điều kiện môi trường bất lợi hoặc hạn chế từ hệ thống truyền tải đều có thể khiến sản lượng điện thực tế thấp hơn kỳ vọng.

Một trong những thách thức lớn của ngành điện gió hiện nay là thiếu sự thống nhất trong cách đánh giá và báo cáo khả năng hoạt động của hệ thống. Mỗi chủ đầu tư hoặc đơn vị vận hành có thể sử dụng các phương pháp tính toán khác nhau, dẫn đến khó khăn trong việc so sánh hiệu quả giữa các dự án, đánh giá rủi ro đầu tư cũng như xây dựng các cơ chế bảo hành, bảo trì và bảo đảm hiệu suất.

Trước yêu cầu đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố TCVN 10687-26-1:2025 - Hệ thống phát điện gió - Phần 26-1: Tính khả dụng của hệ thống phát điện gió, hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế IEC 61400-26-1:2019. Tiêu chuẩn đưa ra mô hình thông tin và phương pháp thống nhất để xác định, tính toán và báo cáo tính khả dụng của các hệ thống phát điện gió.

TCVN 10687-26-1:2025 được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ quan trọng giúp chuẩn hóa hoạt động đánh giá hiệu suất, tăng tính minh bạch và nâng cao sức hấp dẫn của các dự án điện gió. Ảnh minh họa

Theo tiêu chuẩn, tính khả dụng của hệ thống phát điện gió không chỉ được đánh giá dựa trên thời gian hoạt động mà còn có thể được xác định dựa trên sản lượng điện tạo ra. Tiêu chuẩn xây dựng một mô hình thông tin chuẩn hóa, cho phép phân loại mọi trạng thái vận hành của tua-bin và nhà máy điện gió theo các danh mục thông tin cụ thể.

Mục tiêu của cách tiếp cận này là tạo ra bộ chỉ số thống nhất để các bên liên quan như chủ đầu tư, đơn vị vận hành, nhà sản xuất thiết bị, tổ chức tài chính và cơ quan quản lý có thể sử dụng chung một ngôn ngữ khi đánh giá hiệu quả vận hành của dự án điện gió.

Tiêu chuẩn có thể áp dụng cho một tua-bin riêng lẻ, một cụm tua-bin, toàn bộ nhà máy điện gió hoặc danh mục nhiều nhà máy điện gió khác nhau. Điều này giúp việc tổng hợp và so sánh dữ liệu được thực hiện nhất quán trên nhiều quy mô vận hành.

Một trong những nội dung quan trọng của TCVN 10687-26-1:2025 là xây dựng hệ thống phân loại trạng thái hoạt động của hệ thống phát điện gió. Tiêu chuẩn nêu rõ mô hình thông tin cho phép tính toán hai nhóm chỉ số chính là tính khả dụng dựa trên thời gian và tính khả dụng dựa trên sản lượng điện. Đây là cơ sở quan trọng để đánh giá hiệu quả khai thác thực tế của hệ thống phát điện gió.

Đối với phương pháp dựa trên sản lượng, tiêu chuẩn yêu cầu xác định rõ phần sản lượng thực tế thu được, phần sản lượng bị mất và các trường hợp không được đưa vào tính toán. Việc phân tách này giúp phản ánh sát hơn hiệu quả vận hành của nhà máy thay vì chỉ dựa trên số giờ hoạt động đơn thuần.

Đặc biệt, tiêu chuẩn cũng hướng dẫn cách xử lý các trường hợp như gió lặng hoặc điều kiện môi trường vượt ngoài phạm vi thiết kế. Trong một số trường hợp, thời gian không có tài nguyên gió sẽ không bị xem là làm giảm tính khả dụng của hệ thống, qua đó bảo đảm tính khách quan khi đánh giá hiệu quả vận hành. Nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế trong lĩnh vực năng lượng tái tạo không chỉ giúp nâng cao hiệu quả vận hành mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành điện gió. 

 An Dương