TCVN 14258:2024 xác định hàm lượng mangan, sắt trong xăng không chì để bảo vệ động cơ và môi trường

Trong bối cảnh số lượng phương tiện giao thông không ngừng gia tăng, chất lượng nhiên liệu ngày càng trở thành yếu tố quan trọng đối với hiệu quả vận hành của động cơ, tuổi thọ phương tiện cũng như công tác bảo vệ môi trường. Đối với xăng không chì – loại nhiên liệu đang được sử dụng phổ biến hiện nay, việc kiểm soát thành phần hóa học không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật mà còn góp phần giảm phát thải và nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng.

Trên thực tế, trong quá trình sản xuất, pha chế, vận chuyển và bảo quản xăng, một số kim loại có thể xuất hiện trong nhiên liệu dưới dạng tạp chất hoặc phụ gia. Trong đó, mangan và sắt là hai nguyên tố được đặc biệt quan tâm bởi chúng có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của động cơ và hệ thống xử lý khí thải.

Nếu hàm lượng mangan hoặc sắt vượt quá mức cho phép, các kim loại này có thể tạo cặn trong buồng đốt, làm giảm hiệu quả cháy của nhiên liệu, ảnh hưởng đến bugi, kim phun và các bộ phận quan trọng khác của động cơ. Ngoài ra, sự tích tụ kim loại còn có thể làm giảm hiệu quả hoạt động của bộ chuyển đổi xúc tác khí thải, khiến lượng khí ô nhiễm phát sinh tăng lên.

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn khí thải ngày càng nghiêm ngặt và yêu cầu về chất lượng nhiên liệu ngày càng cao, việc xác định chính xác hàm lượng mangan và sắt trong xăng trở thành yêu cầu cần thiết đối với các đơn vị sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh và kiểm định nhiên liệu.

Xác định hàm lượng mangan và sắt trong xăng không chì theo tiêu chuẩn giúp nâng cao chất lượng xăng dầu và bảo vệ môi trường sống. (Ảnh minh họa)

Nhằm đáp ứng nhu cầu đó, TCVN 14258:2024 - Nhiên liệu động cơ - Xác định hàm lượng mangan và sắt trong xăng không chì - Phương pháp đo phổ phát xạ quang plasma cặp cảm ứng (ICP-OES) đã được ban hành trên cơ sở chấp nhận tiêu chuẩn châu Âu BS EN 16136:2015.

Tiêu chuẩn quy định phương pháp xác định hàm lượng mangan và sắt trong xăng không chì bằng kỹ thuật phổ phát xạ quang plasma cặp cảm ứng, thường được gọi là ICP-OES (Inductively Coupled Plasma - Optical Emission Spectrometry). Đây là một trong những phương pháp phân tích hiện đại, được sử dụng rộng rãi trong các phòng thử nghiệm trên thế giới nhờ độ nhạy cao, độ chính xác tốt và khả năng xác định đồng thời nhiều nguyên tố.

Nguyên lý của phương pháp là đưa mẫu thử vào môi trường plasma có nhiệt độ rất cao. Tại đây, các nguyên tử của nguyên tố cần phân tích sẽ phát ra ánh sáng ở những bước sóng đặc trưng. Thiết bị ICP-OES sẽ ghi nhận cường độ phát xạ và chuyển đổi thành giá trị nồng độ tương ứng của mangan hoặc sắt trong mẫu nhiên liệu.

Theo tiêu chuẩn, phương pháp này được áp dụng để xác định hàm lượng mangan và sắt trong các loại xăng không chì ở phạm vi nồng độ phù hợp với yêu cầu quản lý chất lượng nhiên liệu hiện nay. Kết quả thử nghiệm giúp cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các đơn vị kiểm định đánh giá mức độ phù hợp của sản phẩm với quy chuẩn kỹ thuật hiện hành.

Một trong những nội dung quan trọng của TCVN 14258:2024 là quy định chặt chẽ về công tác lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử. Mẫu xăng phải được thu thập, bảo quản và xử lý đúng quy trình nhằm tránh nguy cơ nhiễm bẩn hoặc làm thay đổi thành phần hóa học ban đầu. Điều này đặc biệt quan trọng bởi chỉ một lượng rất nhỏ kim loại lẫn vào mẫu cũng có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả phân tích.

Tiêu chuẩn cũng đưa ra các yêu cầu đối với thiết bị ICP-OES, dung dịch chuẩn, hóa chất sử dụng và quy trình hiệu chuẩn thiết bị trước khi tiến hành phép đo. Các bước kiểm tra chất lượng được quy định nhằm bảo đảm kết quả phân tích có độ tin cậy cao và có thể so sánh giữa các phòng thử nghiệm khác nhau.

Bên cạnh đó, TCVN 14258:2024 còn quy định các yêu cầu liên quan đến tính toán kết quả, đánh giá độ chính xác, độ lặp lại và độ tái lập của phép thử. Đây là những yếu tố quan trọng giúp bảo đảm kết quả phân tích phản ánh đúng hàm lượng thực tế của mangan và sắt trong nhiên liệu.

Đối với doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh xăng dầu, việc áp dụng tiêu chuẩn mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Thông qua việc kiểm soát hàm lượng kim loại trong nhiên liệu, doanh nghiệp có thể nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm nguy cơ phát sinh khiếu nại từ khách hàng và đáp ứng tốt hơn yêu cầu kỹ thuật của thị trường.

Về phía cơ quan quản lý, tiêu chuẩn là công cụ hỗ trợ hiệu quả trong hoạt động thanh tra, kiểm tra và giám sát chất lượng nhiên liệu lưu thông trên thị trường. Việc sử dụng các phương pháp thử nghiệm hiện đại và thống nhất giúp nâng cao tính minh bạch, khách quan trong công tác đánh giá chất lượng sản phẩm.

Trong xu thế phát triển giao thông bền vững và giảm phát thải hiện nay, việc kiểm soát những thành phần kim loại tồn tại với hàm lượng rất nhỏ trong nhiên liệu có ý nghĩa rất lớn đối với hiệu suất động cơ và môi trường. TCVN 14258:2024 không chỉ cung cấp phương pháp phân tích tiên tiến, chính xác mà còn góp phần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhiên liệu, tạo nền tảng cho việc nâng cao chất lượng xăng dầu và bảo vệ môi trường sống.

An Dương