TCVN 12371-2-21:2025: Nâng cao năng lực kiểm soát dịch hại cây trồng

Theo đó, các bước từ lấy mẫu ngoài thực địa, bảo quản, vận chuyển, xử lý trong phòng thí nghiệm cho đến phân tích và đưa ra kết luận đều được quy định thống nhất, nhằm đảm bảo tính chính xác và đồng bộ trong công tác giám định.

Điểm quan trọng của tiêu chuẩn nằm ở việc thiết lập một quy trình xuyên suốt, giúp kiểm soát chặt chẽ từng công đoạn trong toàn bộ chuỗi giám định. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ hạn chế tối đa sai lệch giữa các đơn vị kiểm nghiệm, vốn từng là một hạn chế trong thực tiễn khi mỗi địa phương hoặc phòng thí nghiệm có thể áp dụng phương pháp và thiết bị khác nhau.

Trước khi hệ thống TCVN 12371 được hoàn thiện, hoạt động giám định sinh vật gây hại tại nhiều nơi còn thiếu sự thống nhất. Cùng một mẫu bệnh nhưng kết quả phân tích có thể khác nhau giữa các đơn vị, gây khó khăn cho công tác quản lý, khoanh vùng và kiểm soát dịch hại. Từ thực tế đó, TCVN 12371-2-21:2025 cùng các tiêu chuẩn trong bộ 12371 được xây dựng nhằm tạo ra một quy trình chung, thống nhất cách làm giữa các đơn vị chuyên môn trên cả nước.

Theo quy định, toàn bộ quy trình giám định được chuẩn hóa bao gồm: cách lấy mẫu từ cây nghi nhiễm bệnh, điều kiện bảo quản và vận chuyển mẫu, phương pháp xử lý và phân tích trong phòng thí nghiệm, kỹ thuật xác định tác nhân gây bệnh, cũng như nguyên tắc đánh giá và kết luận kết quả. Khi các bước này được thực hiện đồng bộ, kết quả giám định giữa các đơn vị có thể đối chiếu và thống nhất, qua đó nâng cao độ tin cậy của hệ thống kiểm dịch thực vật quốc gia.

Trong bối cảnh bệnh vàng lá gân xanh là một trong những dịch hại nguy hiểm trên cây có múi, gây suy giảm năng suất và có khả năng lây lan nhanh, việc chuẩn hóa quy trình giám định có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện sớm và kiểm soát dịch bệnh. Không chỉ dừng lại ở khâu kỹ thuật, tiêu chuẩn còn góp phần hỗ trợ quản lý vùng trồng, đặc biệt khi yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và an toàn thực vật trong xuất khẩu ngày càng khắt khe.

Tuy nhiên, việc triển khai tiêu chuẩn trong thực tế vẫn còn đối mặt với một số thách thức. Sự chênh lệch về năng lực giữa các phòng thí nghiệm, điều kiện trang thiết bị và nguồn nhân lực chuyên môn chưa đồng đều giữa các địa phương có thể ảnh hưởng đến hiệu quả áp dụng. Bên cạnh đó, công tác đào tạo, cập nhật kỹ thuật và mức độ liên thông dữ liệu giữa các đơn vị vẫn cần tiếp tục được cải thiện để đáp ứng yêu cầu giám sát dịch hại ngày càng phức tạp.

Ở góc độ tổng thể, TCVN 12371-2-21:2025 không chỉ là một tiêu chuẩn kỹ thuật đơn lẻ mà còn nằm trong xu hướng hiện đại hóa quản lý nông nghiệp theo hướng tiêu chuẩn hóa, số hóa và kiểm soát rủi ro. Trong dài hạn, các tiêu chuẩn như vậy sẽ góp phần hình thành nền tảng cho hệ thống cảnh báo sớm dịch hại, quản lý vùng trồng thông minh và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Tuy vậy, để tiêu chuẩn thực sự đi vào thực tiễn, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, đơn vị nghiên cứu và lực lượng sản xuất trực tiếp.

An Nguyên