TCVN 12667-5:2025 về xác định các chất trong sản phẩm kỹ thuật điện

Cùng với sự phát triển của ngành công nghiệp điện, điện tử, yêu cầu kiểm soát các chất độc hại trong sản phẩm ngày càng trở nên khắt khe. Trong đó, cadmium, chì và crom là những kim loại nặng được nhiều quốc gia quản lý nghiêm ngặt do có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và môi trường nếu vượt quá ngưỡng cho phép.

Nhằm thống nhất phương pháp xác định các chất này, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố TCVN 12667-5:2025 - Xác định các chất trong sản phẩm kỹ thuật điện - Phần 5: Cadmium, chì, crom trong polyme, sản phẩm điện tử và cadmium, chì trong kim loại bằng các phương pháp phân tích hiện đại.

Tiêu chuẩn này nằm trong Bộ tiêu chuẩn TCVN 12667 (IEC 62321), Xác định một số chất trong sản phẩm kỹ thuật điện, gồm có các phần đã được công bố trước đó như: TCVN 12667-2:2020 (1EC 62321-2:2013), Phần 2: Tháo dỡ, tháo rời và chuẩn bị mẫu bằng cơ khí; TCVN 12667-3-1:2020 (IEC 62321-3-1:2013), Phần 3-1: Sàng lọc - Chì, thủy ngân, cadimi, crom tổng và brom tổng sử dụng phương pháp phổ huỳnh quang tia X; TCVN 12667-3-2:2020 (IEC 62321-3-2:2020), Phần 3-2: Sàng lọc - Flo, clo, brom trong polyme và chất điện tử sử dụng, sắc ký ion hóa ngọn lửa (C-IC); TCVN 12667-4:2020 (IEC 62321-4:2017), Phần 4: Thủy ngân trong polyme, kim loại và chất điện tử sử dụng CV-AAS, CV-AFS, ICP- OES và ICP-MS; Tiêu chuẩn được xây dựng trên cơ sở chấp nhận hoàn toàn tiêu chuẩn quốc tế IEC 62321-5:2012, góp phần hài hòa với các quy định kỹ thuật của thế giới, tạo thuận lợi cho hoạt động kiểm nghiệm, đánh giá sự phù hợp và xuất khẩu sản phẩm điện, điện tử.

Theo tiêu chuẩn TCVN 12667-5:2025, việc xác định hàm lượng cadmium, chì và crom được thực hiện trên nhiều loại vật liệu khác nhau như polyme, linh kiện điện tử và kim loại. Các phương pháp phân tích được áp dụng là những kỹ thuật hiện đại, có độ chính xác cao, giúp phát hiện và định lượng các kim loại nặng trong sản phẩm phục vụ công tác đánh giá chất lượng.

TCVN 12667-5:2025 không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thị trường còn khẳng định chất lượng sản phẩm 

Đáng chú ý, tiêu chuẩn chỉ tập trung hướng dẫn phương pháp thử, không quy định giới hạn cho phép của các chất này trong sản phẩm. Việc đánh giá đạt hay không đạt vẫn căn cứ theo các quy định pháp luật hoặc yêu cầu kỹ thuật của từng thị trường.

Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các vật liệu có chứa các polyme polyflorua vì tính ổn định của chúng. Nếu sử dụng axit sulfuric trong quá trình phân tích thì có nguy cơ mất Pb do đó dẫn đến các giá trị chất phân tích này thấp một cách sai lầm. Ngoài ra, axit sulfuric và axit flohydric không thích hợp để xác định Cd bằng AFS vì nó làm nhiễu loạn quá trình khử Cd.

Những hạn chế và rủi ro xảy ra do bước lấy mẫu dung dịch, ví dụ như có thể xảy ra sự kết tủa của mục tiêu hoặc các yếu tố khác, trong trường hợp đó các cặn lắng phải được kiểm tra riêng rẽ hoặc hòa tan bằng phương pháp khác rồi kết hợp với dung dịch mẫu thử.

Để bảo đảm kết quả phân tích chính xác, các loại thuốc thử và nước sử dụng trong quá trình thử nghiệm phải có độ tinh khiết rất cao, không chứa hoặc chỉ chứa lượng cực nhỏ cadmium, chì, crom và các tạp chất khác. Điều này nhằm tránh làm sai lệch kết quả khi xác định các kim loại ở hàm lượng rất thấp.

Đối với các phương pháp ICP-OES và ICP-MS, khi phân tích những mẫu có nồng độ kim loại cao, thiết bị có thể xảy ra hiện tượng "ghi nhớ mẫu" (mẫu trước còn lưu lại trong hệ thống), ảnh hưởng đến kết quả của mẫu tiếp theo. Vì vậy, phòng thử nghiệm cần pha loãng mẫu khi cần thiết và vệ sinh, rửa sạch hệ thống đo trước khi tiếp tục phân tích để bảo đảm độ chính xác và độ tin cậy của kết quả.

Trong những năm gần đây, nhiều thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ, Nhật Bản hay Hàn Quốc đều tăng cường kiểm soát các chất nguy hại trong sản phẩm điện, điện tử. Do đó, việc doanh nghiệp chủ động kiểm tra hàm lượng kim loại nặng trước khi đưa sản phẩm ra thị trường ngày càng trở nên cần thiết.

Việc áp dụng TCVN 12667-5:2025 giúp các phòng thử nghiệm có cơ sở thống nhất khi phân tích mẫu, hạn chế sự khác biệt về kết quả giữa các đơn vị kiểm nghiệm. Đồng thời, doanh nghiệp cũng có thêm công cụ để kiểm soát chất lượng nguyên liệu, linh kiện và thành phẩm trong toàn bộ quá trình sản xuất.

Không chỉ phục vụ hoạt động xuất khẩu, tiêu chuẩn còn góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm lưu thông trên thị trường trong nước. Khi các doanh nghiệp áp dụng các phương pháp thử thống nhất, việc phát hiện và kiểm soát các chất độc hại sẽ trở nên hiệu quả hơn, qua đó bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và giảm nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Đối với các cơ quan quản lý, TCVN 12667-5:2025 cũng là căn cứ kỹ thuật quan trọng phục vụ công tác kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa thuộc lĩnh vực điện, điện tử.

An Dương