TCVN 13239-1:2024: Nền tảng kiến trúc tham chiếu cho hệ thống dữ liệu lớn

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, dữ liệu ngày càng trở thành tài sản chiến lược của mọi tổ chức. Khả năng khai thác hiệu quả dữ liệu lớn không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn mở ra cơ hội mới trong tối ưu hóa vận hành, dự báo xu hướng và đổi mới mô hình kinh doanh.

Tuy nhiên, việc thiết kế và triển khai các hệ thống dữ liệu lớn vẫn đặt ra nhiều thách thức do sự phân mảnh về công nghệ, thiếu đồng bộ trong kiến trúc và khó khăn trong tích hợp giữa các hệ thống. Để giải quyết vấn đề này, tiêu chuẩn TCVN 13239-1:2024 “Công nghệ thông tin - Kiến trúc tham chiếu dữ liệu lớn - Phần 1: Khung và quy trình ứng dụng” được ban hành. Tiêu chuẩn cung cấp khuôn khổ kiến trúc tham chiếu và quy trình áp dụng rõ ràng để người dùng tiêu chuẩn có thể từ đó phát triển các mô hình kiến trúc dữ liệu lớn phù hợp với nhu cầu cụ thể của mình.

Chuyển đổi số và dữ liệu lớn có mối quan hệ mật thiết với nhau. 

Tiêu chuẩn này không quy định chi tiết kỹ thuật, mà giúp tổ chức có khung tư duy, thuật ngữ chung và phương pháp tiếp cận có hệ thống để thiết kế, triển khai và mở rộng các hệ thống dữ liệu lớn. Trong đó, kiến trúc tham chiếu được hiểu là một “giải pháp khuôn mẫu đã được kiểm chứng” và cung cấp mô hình khái quát để tạo lập kiến trúc cho một phạm vi/bối cảnh dữ liệu lớn cụ thể.

Về quy trình ứng dụng kiến trúc tham chiếu, TCVN 13239-1:2024 trình bày một quy trình từng bước để áp dụng kiến trúc tham chiếu dữ liệu lớn vào việc phát triển kiến trúc cho một hệ thống dữ liệu lớn cụ thể. Các bước chính bao gồm:

Bước 1 - Xác định bên liên quan và mối quan tâm: Giai đoạn đầu tiên là xác định những nhóm người, tổ chức có liên quan đến hệ thống sẽ được phát triển, cùng với các yêu cầu, nhu cầu và ràng buộc của họ. Việc này giúp đảm bảo kiến trúc đáp ứng đúng kỳ vọng thực tế.

Bước 2 - Ánh xạ mối quan tâm với vai trò và hoạt động: Các bên liên quan và mối quan tâm của họ được liên kết với các vai trò trong hệ sinh thái dữ liệu lớn, tạo điều kiện xác định rõ chức năng và hoạt động cần thiết cho hệ thống.

Bước 3 - Xây dựng mô tả chi tiết hoạt động: Ở bước này, thiết kế hệ thống được mô tả chi tiết hơn, trong đó các hoạt động dữ liệu lớn được ánh xạ tới các yêu cầu cụ thể, từ đó chuyển sang các yêu cầu kỹ thuật có thể kiểm tra và thực thi.

Quy trình này giúp chuyển từ kiến trúc tổng quát của kiến trúc tham chiếu sang mô tả kiến trúc đầy đủ cho một hệ thống cụ thể, đảm bảo tính toàn diện và khả năng mở rộng hệ thống.

Đánh giá về ý nghĩa và tính thực tiễn của tiêu chuẩn, các chuyên gia cho rằng, TCVN 13239 1:2024 là tiêu chuẩn nền tảng cho các tổ chức muốn thiết kế, triển khai hoặc đánh giá kiến trúc dữ liệu lớn một cách chuẩn hóa:

Thứ nhất là chuẩn hóa thuật ngữ và phương pháp: Tiêu chuẩn cung cấp ngôn ngữ chung và phương pháp luận thống nhất giúp các bên phát triển hệ thống dữ liệu lớn giao tiếp và phối hợp hiệu quả hơn.

Thứ hai là hỗ trợ thiết kế kiến trúc: Tổ chức có thể dùng tiêu chuẩn làm khung tham chiếu để xác định các yếu tố kiến trúc, vai trò và chức năng cần thiết, từ đó thiết kế hệ thống phù hợp với mục tiêu nghiệp vụ.

Thứ ba là tăng tính tương thích và mở rộng: Việc áp dụng một kiến trúc tham chiếu giúp hệ thống dễ dàng mở rộng, tích hợp với các thành phần khác và đáp ứng các thách thức về dữ liệu lớn trong tương lai.

TCVN 13239-1:2024 hoàn toàn tương đương ISO/IEC TR 20547-1:2020. TCVN 13239-1:2024 do Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông biên soạn, Bộ Thông tin và Truyền thông (cũ) đề nghị, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

 Thanh Tùng